Ερωτηματολόγιο Συνείδησης Στίγματος [SCQ-10]

Περιγραφή Ερωτηματολογίου

Το Ερωτηματολόγιο Συνείδησης Στίγματος [Stigma Consciousness Questionnaire – SCQ-10] αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο που αξιολογεί τον βαθμό στον οποίο τα άτομα έχουν επίγνωση του κοινωνικού στίγματος που συνδέεται με την ένταξή τους σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες ή την παρουσία συγκεκριμένων χαρακτηριστικών.

Η έννοια της συνείδησης στίγματος αναφέρεται στην αυξημένη ευαισθησία ενός ατόμου σχετικά με το ενδεχόμενο να αξιολογείται ή να αντιμετωπίζεται από τους άλλους μέσα από στερεοτυπικές αντιλήψεις που σχετίζονται με την κοινωνική του ταυτότητα.

Το SCQ-10 αποτελείται από 10 δηλώσεις αυτοαναφοράς που εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα αντιλαμβάνονται την πιθανότητα προκατάληψης, διάκρισης ή αρνητικής αξιολόγησης σε κοινωνικές αλληλεπιδράσεις.

Στόχος Ερωτηματολογίου

Ο βασικός στόχος του SCQ-10 είναι η μέτρηση της συνείδησης του στίγματος και της επίδρασής της στον τρόπο με τον οποίο τα άτομα αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους και τις κοινωνικές τους σχέσεις.

Το εργαλείο επιδιώκει να αξιολογήσει:

την ευαισθησία απέναντι στις κοινωνικές αντιδράσεις,

την προσδοκία πιθανής προκατάληψης ή διάκρισης,

τον βαθμό στον οποίο το άτομο θεωρεί ότι η κοινωνική του ταυτότητα επηρεάζει τον τρόπο αξιολόγησής του από τους άλλους,

την ψυχολογική επίδραση της αντίληψης του στίγματος.

Το SCQ-10 χρησιμοποιείται σε ερευνητικά πλαίσια για τη μελέτη της σχέσης μεταξύ στίγματος, κοινωνικής ταυτότητας, αυτοαντίληψης, ψυχολογικής ευημερίας και κοινωνικής προσαρμογής.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Το ερωτηματολόγιο εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα αντιλαμβάνονται πιθανές στερεοτυπικές αξιολογήσεις και κοινωνικές προσδοκίες που σχετίζονται με την ομάδα στην οποία ανήκουν.

Τα δεδομένα μπορούν να αξιοποιηθούν για τη διερεύνηση:

της αντίληψης κοινωνικής προκατάληψης,

της επίδρασης του στίγματος στην αυτοεκτίμηση και την κοινωνική συμπεριφορά,

της σχέσης μεταξύ κοινωνικής ταυτότητας και ψυχολογικής λειτουργικότητας,

των διαφορών στη βίωση του στίγματος μεταξύ διαφορετικών κοινωνικών ομάδων.

Το εργαλείο έχει εφαρμοστεί σε μελέτες που αφορούν το φύλο, την εθνικότητα, την επαγγελματική ταυτότητα, την υγεία και άλλες κοινωνικές κατηγορίες στις οποίες μπορεί να υπάρχει πιθανότητα στιγματισμού.

Βαθμονόμηση

Το SCQ-10 περιλαμβάνει 10 ερωτήματα, τα οποία αξιολογούνται μέσω επταβάθμιας κλίμακας Likert:

1 = Διαφωνώ απολύτως
2 = Κάπως διαφωνώ
3 = Ελαφρώς διαφωνώ
4 = Ουδέτερο
5 = Συμφωνώ ελαφρώς
6 = Κάπως συμφωνώ
7 = Συμφωνώ απόλυτα

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από τον υπολογισμό του μέσου όρου ή του αθροίσματος των απαντήσεων. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερη συνείδηση του στίγματος και αυξημένη επίγνωση της πιθανότητας κοινωνικής αξιολόγησης με βάση στερεότυπα.

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία

Το SCQ-10 αναπτύχθηκε από την Pinel (1999) με στόχο τη μέτρηση της ψυχολογικής επίγνωσης των στερεοτύπων και της πιθανότητας κοινωνικής στιγματοποίησης.

Η αρχική έρευνα έδειξε ότι η συνείδηση στίγματος αποτελεί ξεχωριστή ψυχολογική κατασκευή από τη γενική αντίληψη διάκρισης, καθώς αφορά κυρίως την προσδοκία ότι η κοινωνική ταυτότητα του ατόμου θα επηρεάσει την αξιολόγησή του από τους άλλους.

Μεταγενέστερες μελέτες επιβεβαίωσαν τη χρησιμότητα του εργαλείου σε διαφορετικά κοινωνικά και εργασιακά πλαίσια, εξετάζοντας τη σχέση μεταξύ συνείδησης στίγματος, κοινωνικής ταυτότητας και αντιλαμβανόμενης διάκρισης.

Βιβλιογραφία

Pinel, E. C. (1999). Stigma consciousness: The psychological legacy of stereotypes. Journal of Personality and Social Psychology, 76(1), 114–128.

Pinel, E. C., & Paulin, N. (2005). Stigma consciousness at work. Basic and Applied Social Psychology, 27(4), 345–352.

Tom, D. M. (2006). Effects of perceived discrimination: Rejection and identification as two distinct pathways and their associated effects. Ohio State University, PhD Dissertation.