Απογραφή Αξιών (Inventory of Values – IOV-108)

Περιγραφή

Η Απογραφή Αξιών (Inventory of Values – IOV-108) αποτελεί ένα ολοκληρωμένο ψυχομετρικό εργαλείο αξιολόγησης που έχει σχεδιαστεί για τη διερεύνηση του συστήματος αξιών ενός ατόμου και του τρόπου με τον οποίο οι προσωπικές του αξίες επηρεάζουν τη συμπεριφορά, τις αποφάσεις και τις προτεραιότητές του στην προσωπική, κοινωνική και επαγγελματική ζωή. Οι αξίες αποτελούν βασικούς γνωστικούς και συναισθηματικούς προσανατολισμούς που διαμορφώνουν την προσωπικότητα, καθοδηγούν τη λήψη αποφάσεων και επηρεάζουν τη στάση του ατόμου απέναντι στον εαυτό του, στους άλλους και στην κοινωνία.

Το IOV-108 αξιολογεί ένα ευρύ φάσμα αξιακών διαστάσεων, όπως οι ηθικές, κοινωνικές, οικονομικές, οικογενειακές, αισθητικές, πολιτισμικές και προσωπικές αξίες, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εικόνα του τρόπου με τον οποίο το άτομο ιεραρχεί διαφορετικές πτυχές της ζωής του. Μέσα από την ανάλυση των αποτελεσμάτων, είναι δυνατή η κατανόηση των κινήτρων που καθοδηγούν τη συμπεριφορά, των προτεραιοτήτων που επηρεάζουν τις επιλογές ζωής και του βαθμού στον οποίο οι προσωπικές αξίες συνδέονται με την ευημερία, την επαγγελματική ανάπτυξη και την κοινωνική προσαρμογή.

Το εργαλείο χρησιμοποιείται ευρέως στην ψυχολογία της προσωπικότητας, τη συμβουλευτική, τον επαγγελματικό προσανατολισμό, τη διοίκηση ανθρώπινου δυναμικού, την οργανωσιακή ψυχολογία, την εκπαίδευση και την κοινωνική έρευνα. Παράλληλα, αξιοποιείται για την ανάπτυξη προγραμμάτων προσωπικής ανάπτυξης, την ενίσχυση της ηγεσίας, την επιλογή προσωπικού και τη μελέτη της οργανωσιακής κουλτούρας.

Ανάλυση και Χρήση των Δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του Inventory of Values (IOV-108) πραγματοποιείται μέσω του υπολογισμού συνολικών και επιμέρους βαθμολογιών που αποτυπώνουν τη σχετική σημασία που αποδίδει το άτομο στις διαφορετικές κατηγορίες αξιών.

Το προφίλ αξιών που προκύπτει επιτρέπει την εις βάθος κατανόηση των προσωπικών προτεραιοτήτων και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση της σχέσης των αξιών με τη λήψη αποφάσεων, τις διαπροσωπικές σχέσεις, την επαγγελματική συμπεριφορά και την προσωπική ανάπτυξη.

Σε ερευνητικό επίπεδο, οι βαθμολογίες του IOV-108 μπορούν να συσχετιστούν με μεταβλητές όπως:

• η προσωπικότητα,
• η ηθική ανάπτυξη,
• η συναισθηματική νοημοσύνη,
• η ψυχολογική ευημερία,
• η ποιότητα ζωής,
• η εργασιακή ικανοποίηση,
• η οργανωσιακή δέσμευση,
• η εργασιακή παρακίνηση,
• οι ηγετικές δεξιότητες,
• η λήψη αποφάσεων,
• οι πολιτικές και κοινωνικές στάσεις,
• οι πολιτισμικές διαφορές,
• η επαγγελματική εξουθένωση (burnout) και
• η κοινωνική υπευθυνότητα.

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του εργαλείου πραγματοποιείται συνήθως μέσω του ελέγχου της εσωτερικής συνοχής με τον συντελεστή Cronbach’s α, καθώς και της διερεύνησης της δομικής εγκυρότητας μέσω Εξερευνητικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Exploratory Factor Analysis – EFA) και Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Confirmatory Factor Analysis – CFA). Ανάλογα με τους στόχους της έρευνας, μπορούν επίσης να εφαρμοστούν αναλύσεις συσχέτισης, πολλαπλή γραμμική παλινδρόμηση, ANOVA, MANOVA, αναλύσεις διαμεσολάβησης και τροποποίησης (mediation/moderation), καθώς και Μοντέλα Δομικών Εξισώσεων (Structural Equation Modeling – SEM) για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ προσωπικών αξιών και ψυχοκοινωνικών ή οργανωσιακών παραγόντων.

Σκοπός

Βασικός σκοπός της Απογραφής Αξιών (IOV-108) είναι η αξιόπιστη και έγκυρη αξιολόγηση του συστήματος προσωπικών αξιών των ατόμων και η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο αυτές επηρεάζουν τις στάσεις, τις επιλογές και τη συμπεριφορά τους.

Το εργαλείο συμβάλλει στην ενίσχυση της αυτογνωσίας, στην επαγγελματική και εκπαιδευτική συμβουλευτική, στην ανάπτυξη ηγετικών ικανοτήτων και στη βελτίωση της οργανωσιακής αποτελεσματικότητας. Παράλληλα, αποτελεί πολύτιμο ερευνητικό εργαλείο για τη μελέτη της σχέσης των προσωπικών αξιών με την προσωπικότητα, την εργασιακή συμπεριφορά, την κοινωνική προσαρμογή και τη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

Βαθμολόγηση

Το IOV-108 αποτελείται από 108 δηλώσεις, οι οποίες απαντώνται σε πενταβάθμια κλίμακα Likert:

• 1 = Πάντα Σωστό
• 2 = Γενικά Σωστό
• 3 = Ούτε Σωστό ούτε Λάθος
• 4 = Γενικά Λάθος
• 5 = Πάντα Λάθος

Οι απαντήσεις βαθμολογούνται σύμφωνα με το πρωτόκολλο του εργαλείου και χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό συνολικών και επιμέρους βαθμολογιών που αποτυπώνουν τις διαφορετικές κατηγορίες προσωπικών αξιών. Το παραγόμενο προφίλ επιτρέπει την αναγνώριση των αξιών που κυριαρχούν στη σκέψη και στη συμπεριφορά του ατόμου και μπορεί να αξιοποιηθεί τόσο σε ερευνητικό όσο και σε συμβουλευτικό ή οργανωσιακό πλαίσιο. Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πραγματοποιείται σύμφωνα με τις οδηγίες βαθμολόγησης των δημιουργών του εργαλείου.

Βιβλιογραφία

Ewell, A. H. (1954). The Relationship Between the Rigidity of Moral Values and the Severity of Functional Psychological Illness: A Study with War Veterans of One Religious Group. Doctoral Dissertation, New York University.

Robinson, J. P., & Shaver, P. R. (1969). Measures of Political Attitudes. Institute for Social Research, University of Michigan.

Rokeach, M. (1973). The Nature of Human Values. New York: Free Press.

Schwartz, S. H. (1992). Universals in the Content and Structure of Values: Theoretical Advances and Empirical Tests in 20 Countries. Advances in Experimental Social Psychology, 25, 1–65.

Schwartz, S. H. (2012). An Overview of the Schwartz Theory of Basic Values. Online Readings in Psychology and Culture, 2(1), 1–20.