Αξιολόγηση Πεποιθήσεων και Συμπεριφορών Αντιμετώπισης (Πιλοτική Έκδοση)

Περιγραφή

Το Assessment of Beliefs and Behaviors in Coping – Pilot Version (ABBICPV) αποτελεί ένα πιλοτικό ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση των γνωστικών πεποιθήσεων και των συμπεριφορικών στρατηγικών που χρησιμοποιούν τα άτομα κατά την αντιμετώπιση στρεσογόνων ή απαιτητικών καταστάσεων.

Το εργαλείο βασίζεται στη θεωρία του coping, σύμφωνα με την οποία ο τρόπος με τον οποίο ένα άτομο αντιλαμβάνεται και ερμηνεύει μια δύσκολη κατάσταση επηρεάζει άμεσα τις στρατηγικές που επιλέγει για τη διαχείρισή της. Παράλληλα, διερευνά κατά πόσο οι στρατηγικές αυτές είναι λειτουργικές ή δυσλειτουργικές και πώς σχετίζονται με την ψυχολογική προσαρμογή, την ανθεκτικότητα και τη συνολική ψυχική ευεξία.

Η πιλοτική μορφή του εργαλείου χρησιμοποιείται κυρίως για ερευνητικούς σκοπούς, αλλά μπορεί να αποτελέσει τη βάση για περαιτέρω ανάπτυξη και στάθμιση του ερωτηματολογίου.

Σκοπός

Το ABBICPV αποσκοπεί στην ολοκληρωμένη αξιολόγηση των πεποιθήσεων και των συμπεριφορών που ενεργοποιούνται κατά τη διαχείριση του στρες και των απαιτητικών εμπειριών.

Ειδικότερα επιδιώκει:

την αναγνώριση προσαρμοστικών και μη προσαρμοστικών στρατηγικών αντιμετώπισης,

τη διερεύνηση των γνωστικών μηχανισμών που επηρεάζουν την αντίδραση στο στρες,

την κατανόηση της σχέσης μεταξύ πεποιθήσεων, συμπεριφορών και ψυχολογικής προσαρμογής,

την υποστήριξη του σχεδιασμού ψυχολογικών παρεμβάσεων,

και την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας θεραπευτικών ή εκπαιδευτικών προγραμμάτων που στοχεύουν στη βελτίωση των δεξιοτήτων αντιμετώπισης.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Οι συμμετέχοντες συμπληρώνουν το ερωτηματολόγιο σύμφωνα με τις οδηγίες του δημιουργού του εργαλείου. Οι απαντήσεις μετατρέπονται σε αριθμητικές τιμές και υπολογίζονται οι συνολικές ή επιμέρους βαθμολογίες των διαστάσεων που αξιολογούνται.

Η στατιστική ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει:

περιγραφικά στατιστικά μέτρα,

έλεγχο κανονικότητας,

υπολογισμό αξιοπιστίας,

συσχετίσεις μεταξύ μεταβλητών,

συγκρίσεις ομάδων,

παραγοντική ανάλυση,

ανάλυση παλινδρόμησης,

καθώς και μοντέλα διαμεσολάβησης ή τροποποίησης όταν το επιτρέπει ο ερευνητικός σχεδιασμός.

Τα αποτελέσματα μπορούν να συνδυαστούν με δείκτες άγχους, κατάθλιψης, ψυχικής ανθεκτικότητας, ποιότητας ζωής, προσωπικότητας ή άλλων ψυχολογικών χαρακτηριστικών.

Βαθμολόγηση

Η βαθμολόγηση πραγματοποιείται σύμφωνα με το επίσημο πρωτόκολλο του εργαλείου. Κάθε απάντηση λαμβάνει συγκεκριμένη αριθμητική τιμή και οι επιμέρους βαθμολογίες συνδυάζονται ώστε να υπολογιστούν οι συνολικοί δείκτες αντιμετώπισης.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων βασίζεται στις θεωρητικές διαστάσεις του coping που αξιολογεί το εργαλείο και επιτρέπει την αναγνώριση διαφορετικών προτύπων αντιμετώπισης.

Σε πιλοτικές εφαρμογές οι βαθμολογίες χρησιμοποιούνται κυρίως για ερευνητικούς σκοπούς και για τη διερεύνηση των ψυχομετρικών ιδιοτήτων της κλίμακας.

Ψυχομετρικές ιδιότητες

Η αξιολόγηση της ποιότητας του ABBICPV πραγματοποιείται με σύγχρονες ψυχομετρικές διαδικασίες, όπως:

τον υπολογισμό της εσωτερικής συνοχής μέσω του Cronbach’s α,

την αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest),

τη διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση,

τη συγκλίνουσα και διακριτή εγκυρότητα,

την εγκυρότητα κριτηρίου μέσω σύγκρισης με καθιερωμένες κλίμακες coping,

και τη διερεύνηση της αμεροληψίας του εργαλείου σε διαφορετικές πληθυσμιακές ομάδες.

Εφαρμογές

Το ABBICPV μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών, όπως:

έρευνες ψυχικής υγείας,

κλινική ψυχολογία,

συμβουλευτική,

ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις,

εκπαιδευτική ψυχολογία,

εργασιακή ψυχολογία,

μελέτες ανθεκτικότητας,

και αξιολόγηση προγραμμάτων διαχείρισης άγχους.

Η πιλοτική του μορφή το καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμο για ερευνητικά πρωτόκολλα που στοχεύουν στην ανάπτυξη και επικύρωση νέων ψυχομετρικών εργαλείων.

Βιβλιογραφία

Aldwin, C. M. (2007). Stress, Coping, and Development: An Integrative Perspective. Guilford Press.

Carver, C. S., Scheier, M. F., & Weintraub, J. K. (1989). Assessing Coping Strategies: A Theoretically Based Approach. Journal of Personality and Social Psychology, 56(2), 267–283.

Endler, N. S., & Parker, J. D. A. (1990). Multidimensional Assessment of Coping: A Critical Evaluation. Journal of Personality and Social Psychology, 58(5), 844–854.

Folkman, S., & Lazarus, R. S. (1988). Manual for the Ways of Coping Questionnaire. Consulting Psychologists Press.

Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, Appraisal, and Coping. Springer.

Skinner, E. A., Edge, K., Altman, J., & Sherwood, H. (2003). Searching for the Structure of Coping: A Review and Critique of Category Systems for Classifying Ways of Coping. Psychological Bulletin, 129(2), 216–269.