Ερωτηματολόγιο Ανησυχίας Penn State για Παιδιά [PSWQ-C-14]

Περιγραφή

Το Penn State Worry Questionnaire for Children [PSWQ-C-14] είναι ένα ψυχομετρικό εργαλείο αυτοαναφοράς που σχεδιάστηκε για την αξιολόγηση της υπερβολικής, γενικευμένης και δύσκολα ελεγχόμενης ανησυχίας σε παιδιά και εφήβους.

Αναπτύχθηκε από τους Chorpita και συνεργάτες ως προσαρμογή του αρχικού Penn State Worry Questionnaire (PSWQ), το οποίο είχε δημιουργηθεί από τους Meyer και συνεργάτες για την αξιολόγηση της ανησυχίας στους ενήλικες.

Η παιδική έκδοση προσαρμόστηκε γλωσσικά και ψυχομετρικά ώστε οι ερωτήσεις να είναι περισσότερο κατανοητές από παιδιά και εφήβους. Η διατύπωση αρκετών στοιχείων απλοποιήθηκε, ενώ η αρχική πενταβάθμια κλίμακα απαντήσεων μετατράπηκε σε τετραβάθμια.

Το εργαλείο έχει χρησιμοποιηθεί κυρίως σε παιδιά και εφήβους ηλικίας 7 έως 17 ετών, τόσο σε δείγματα του γενικού πληθυσμού όσο και σε κλινικούς πληθυσμούς.

Στόχος

Κύριος στόχος του PSWQ-C-14 είναι η ποσοτική αποτίμηση της τάσης ενός παιδιού ή εφήβου να βιώνει συχνή, έντονη και επίμονη ανησυχία.

Το εργαλείο δεν επικεντρώνεται αποκλειστικά στο αντικείμενο της ανησυχίας, αλλά εξετάζει περισσότερο τη γενικότερη προδιάθεση του παιδιού να ανησυχεί και τη δυσκολία του να ελέγξει ή να σταματήσει τις ανησυχητικές σκέψεις.

Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση ατομικών διαφορών στην ανησυχία, τη μελέτη της σχέσης της με άλλες ψυχολογικές μεταβλητές και την αξιολόγηση παιδιών και εφήβων στο πλαίσιο ερευνητικών πρωτοκόλλων.

Ανάπτυξη της Παιδικής Έκδοσης

Το PSWQ-C προέκυψε από την προσαρμογή του αρχικού PSWQ των ενηλίκων.

Κατά την ανάπτυξή του, η διατύπωση 9 από τα αρχικά στοιχεία τροποποιήθηκε ώστε να είναι περισσότερο κατάλληλη και κατανοητή από παιδιά.

Παράλληλα, η κλίμακα Likert περιορίστηκε από πέντε σε τέσσερις επιλογές απάντησης.

Η αρχική παιδική προσαρμογή διατηρούσε τα 16 στοιχεία. Ωστόσο, η ψυχομετρική ανάλυση οδήγησε στην αφαίρεση δύο στοιχείων, με αποτέλεσμα η αναθεωρημένη μορφή να περιλαμβάνει 14 στοιχεία, από τα οποία τα τρία είναι αντίστροφα βαθμολογούμενα.

Η διαδικασία αυτή διαφοροποιεί το PSWQ-C από μια απλή μετάφραση του ερωτηματολογίου ενηλίκων, καθώς πρόκειται για έκδοση ειδικά προσαρμοσμένη στις αναπτυξιακές και γλωσσικές ανάγκες του παιδικού και εφηβικού πληθυσμού.

Δομή της Κλίμακας

Το PSWQ-C αποτελείται από 14 στοιχεία αυτοαναφοράς.

Οι δηλώσεις εξετάζουν διαφορετικές εκφάνσεις της ανησυχίας, όπως το κατά πόσο η ανησυχία ενοχλεί το παιδί, εάν μπορεί να την ελέγξει και εάν συνεχίζει να ανησυχεί ακόμη και όταν γνωρίζει ότι δεν υπάρχει λόγος.

Η κλίμακα περιλαμβάνει τόσο θετικά όσο και αρνητικά διατυπωμένα στοιχεία.

Τρία στοιχεία είναι αντίστροφης κατεύθυνσης και πρέπει να ανακωδικοποιούνται πριν από τον υπολογισμό της συνολικής βαθμολογίας.

Βαθμονόμηση

Κάθε στοιχείο βαθμολογείται σε τετραβάθμια κλίμακα Likert, ανάλογα με το πόσο συχνά ισχύει η συγκεκριμένη δήλωση για το παιδί ή τον έφηβο.

Οι επιλογές απάντησης είναι:

0 = Ποτέ

1 = Μερικές φορές

2 = Συχνά

3 = Πάντα

Μετά την κατάλληλη αντίστροφη βαθμολόγηση των τριών αρνητικά διατυπωμένων στοιχείων, οι επιμέρους βαθμολογίες αθροίζονται.

Η συνολική βαθμολογία κυμαίνεται από 0 έως 42 μονάδες.

Υψηλότερες βαθμολογίες αντιστοιχούν σε υψηλότερα επίπεδα ανησυχίας, ενώ χαμηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μικρότερη τάση προς γενικευμένη και επίμονη ανησυχία.

Ερμηνεία

Το συνολικό σκορ του PSWQ-C-14 μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ένας συνεχής ποσοτικός δείκτης της τάσης προς ανησυχία.

Όσο αυξάνεται η βαθμολογία, τόσο μεγαλύτερη είναι η αναφερόμενη συχνότητα και ένταση των ανησυχητικών σκέψεων.

Η ερμηνεία πρέπει να πραγματοποιείται σε συνάρτηση με την ηλικία, τα χαρακτηριστικά του πληθυσμού και τα διαθέσιμα δεδομένα αναφοράς.

Ιδιαίτερα σε κλινικές εφαρμογές, η βαθμολογία δεν πρέπει να χρησιμοποιείται απομονωμένα ως διάγνωση κάποιας αγχώδους διαταραχής. Το PSWQ-C αποτελεί μέτρο της ανησυχίας και τα αποτελέσματά του πρέπει να συνεκτιμώνται με ευρύτερα δεδομένα ψυχολογικής ή κλινικής αξιολόγησης.

Αξιοπιστία

Το PSWQ-C έχει παρουσιάσει καλή έως υψηλή εσωτερική συνέπεια σε διαφορετικούς πληθυσμούς.

Στις μελέτες που αναφέρονται στο διαθέσιμο υλικό, οι τιμές του Cronbach’s α κυμαίνονται περίπου από 0,82 έως 0,91, ανάλογα με το δείγμα.

Σε δείγματα της κοινότητας έχουν αναφερθεί τιμές έως α = 0,89–0,91, ενώ σε μεγάλο κλινικό δείγμα έχει αναφερθεί τιμή α = 0,82.

Τα αποτελέσματα αυτά υποστηρίζουν τη συνοχή των επιμέρους στοιχείων ως μέτρων της γενικότερης κατασκευής της ανησυχίας.

Αξιοπιστία Επαναληπτικής Μέτρησης

Ιδιαίτερα θετικά είναι και τα στοιχεία σχετικά με τη χρονική σταθερότητα της κλίμακας.

Έχουν αναφερθεί συντελεστές επαναληπτικής μέτρησης r = 0,92 και r = 0,83 σε χρονικά διαστήματα μίας και τριών εβδομάδων αντίστοιχα.

Οι υψηλές αυτές συσχετίσεις υποδηλώνουν ότι το PSWQ-C μπορεί να παρέχει σχετικά σταθερές μετρήσεις της ανησυχίας όταν η υποκείμενη κατάσταση του παιδιού δεν έχει μεταβληθεί ουσιαστικά.

Εγκυρότητα

Το PSWQ-C έχει παρουσιάσει θετικά στοιχεία εγκυρότητας τόσο σε δείγματα της κοινότητας όσο και σε κλινικούς πληθυσμούς.

Στο διαθέσιμο υλικό αναφέρονται σχέσεις του PSWQ-C με άλλα καθιερωμένα εργαλεία αξιολόγησης της ψυχολογικής λειτουργίας παιδιών και εφήβων, όπως η Revised Children’s Manifest Anxiety Scale (RCMAS), η Children’s Depression Inventory (CDI) και η Revised Children’s Anxiety and Depression Scale (RCADS).

Οι σχέσεις αυτές υποστηρίζουν τη δυνατότητα του εργαλείου να αποτυπώνει με συνέπεια την ψυχολογική διάσταση της ανησυχίας.

Παράλληλα, η σχέση με εργαλεία κατάθλιψης και γενικότερης συναισθηματικής δυσφορίας είναι αναμενόμενη, καθώς το άγχος και η ανησυχία συχνά παρουσιάζουν σημαντικές σχέσεις με άλλες διαστάσεις της ψυχικής υγείας.

Διαπολιτισμική Εφαρμογή

Ένα σημαντικό χαρακτηριστικό του PSWQ-C είναι ότι έχει μελετηθεί και εκτός του αρχικού αμερικανικού πληθυσμού.

Στο διαθέσιμο υλικό αναφέρονται εφαρμογές και ψυχομετρικές αξιολογήσεις σε παιδιά από τη Γαλλία, τη Δανία και την Κορέα.

Τα αποτελέσματα αυτών των μελετών υποστηρίζουν τη δυνατότητα προσαρμογής του εργαλείου σε διαφορετικά γλωσσικά και πολιτισμικά περιβάλλοντα.

Ωστόσο, κάθε νέα μετάφραση πρέπει να συνοδεύεται από κατάλληλη διαδικασία γλωσσικής και πολιτισμικής προσαρμογής και από επανεξέταση της αξιοπιστίας και της εγκυρότητάς της στον πληθυσμό στον οποίο πρόκειται να χρησιμοποιηθεί.

Στατιστική Ανάλυση

Η συνολική βαθμολογία του PSWQ-C-14 μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ποσοτική μεταβλητή στη στατιστική ανάλυση.

Η αρχική παρουσίαση των αποτελεσμάτων μπορεί να περιλαμβάνει τη μέση τιμή, την τυπική απόκλιση, τη διάμεσο και το εύρος της συνολικής βαθμολογίας.

Η εσωτερική συνέπεια της κλίμακας μπορεί να εξεταστεί μέσω του Cronbach’s α, ενώ όταν υπάρχουν επαναλαμβανόμενες μετρήσεις μπορεί να υπολογιστεί η αξιοπιστία test–retest.

Οι σχέσεις της συνολικής βαθμολογίας με άλλες συνεχείς μεταβλητές μπορούν να διερευνηθούν μέσω κατάλληλων συντελεστών συσχέτισης.

Παράλληλα, μπορούν να πραγματοποιηθούν συγκρίσεις της ανησυχίας μεταξύ ομάδων, όπως διαφορετικών ηλικιακών κατηγοριών ή άλλων δημογραφικών και κλινικών ομάδων.

Σε πιο σύνθετους σχεδιασμούς, το PSWQ-C μπορεί να ενσωματωθεί σε μοντέλα παλινδρόμησης και άλλες πολυμεταβλητές αναλύσεις για τη διερεύνηση των παραγόντων που σχετίζονται με την παιδική και εφηβική ανησυχία.

Ερευνητικές Εφαρμογές

Το PSWQ-C-14 μπορεί να αξιοποιηθεί σε έρευνες παιδικής και εφηβικής ψυχολογίας, ψυχικής υγείας, σχολικής ψυχολογίας και αναπτυξιακής ψυχοπαθολογίας.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της σχέσης της ανησυχίας με το γενικότερο άγχος, τα καταθλιπτικά συμπτώματα, τη σχολική προσαρμογή, τις κοινωνικές σχέσεις και άλλες διαστάσεις της συναισθηματικής λειτουργίας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εφαρμογή του σε κλινικά και μη κλινικά δείγματα, καθώς επιτρέπει τη μελέτη της ανησυχίας σε διαφορετικά επίπεδα σοβαρότητας.

Η σύντομη μορφή του διευκολύνει επίσης την ενσωμάτωσή του σε μεγαλύτερα ερευνητικά πρωτόκολλα που περιλαμβάνουν περισσότερες ψυχομετρικές κλίμακες.

Πλεονεκτήματα

Σημαντικό πλεονέκτημα του PSWQ-C είναι ότι αποτελεί προσαρμογή ενός καθιερωμένου εργαλείου ανησυχίας ειδικά για παιδιά και εφήβους.

Η απλούστερη γλωσσική διατύπωση και η τετραβάθμια κλίμακα απαντήσεων διευκολύνουν την κατανόηση από νεότερους συμμετέχοντες.

Παράλληλα, η σχετικά μικρή έκταση των 14 στοιχείων περιορίζει τον χρόνο συμπλήρωσης και μειώνει την επιβάρυνση του συμμετέχοντα.

Οι καλές τιμές εσωτερικής συνέπειας και αξιοπιστίας επαναληπτικής μέτρησης ενισχύουν περαιτέρω την ερευνητική χρησιμότητα της κλίμακας.

Περιορισμοί

Το PSWQ-C είναι εργαλείο αυτοαναφοράς και συνεπώς βασίζεται στην ικανότητα του παιδιού να αναγνωρίζει και να περιγράφει με ακρίβεια τις δικές του ανησυχίες.

Η ηλικία, το αναπτυξιακό επίπεδο, η γλωσσική κατανόηση και η ικανότητα ενδοσκόπησης μπορούν να επηρεάσουν τις απαντήσεις.

Επιπλέον, το εργαλείο αποτυπώνει κυρίως τη γενικότερη τάση προς ανησυχία και δεν προσδιορίζει αναλυτικά τις αιτίες ή το περιεχόμενο των ανησυχιών.

Για ολοκληρωμένη αξιολόγηση της ψυχικής υγείας ενός παιδιού ή εφήβου είναι επομένως χρήσιμο να συνδυάζεται, όπου απαιτείται, με άλλες πηγές πληροφόρησης και κατάλληλα ψυχομετρικά εργαλεία.

Συμπεράσματα

Το Penn State Worry Questionnaire for Children [PSWQ-C-14] αποτελεί ένα σύντομο και ψυχομετρικά τεκμηριωμένο εργαλείο για την αξιολόγηση της υπερβολικής, γενικευμένης και δύσκολα ελεγχόμενης ανησυχίας σε παιδιά και εφήβους.

Η προσαρμογή της γλώσσας στις αναπτυξιακές ανάγκες των νεότερων ηλικιών, η απλή τετραβάθμια κλίμακα απαντήσεων και η συνολική βαθμολογία 0–42 διευκολύνουν την εφαρμογή του σε ερευνητικά πρωτόκολλα.

Οι καλές ενδείξεις εσωτερικής συνέπειας, χρονικής σταθερότητας και εγκυρότητας, καθώς και η εφαρμογή του σε διαφορετικούς πολιτισμικούς πληθυσμούς, ενισχύουν τη χρησιμότητά του στην έρευνα της παιδικής και εφηβικής ανησυχίας.

Βιβλιογραφία

Chorpita, B. F., Tracey, S. A., Brown, T. A., Collica, T. J., & Barlow, D. H. (1997). Assessment of worry in children and adolescents: An adaptation of the Penn State Worry Questionnaire. Behaviour Research and Therapy, 35(6), 569–581.

Esbjørn, B. H., Reinholdt-Dunne, M. L., Caspersen, I. D., Christensen, L. B., & Chorpita, B. F. (2013). Penn State Worry Questionnaire: Findings from normative and clinical samples in Denmark. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 35(1), 113–122.

Gosselin, P., Tremblay, M., Dugas, M. J., & Ladouceur, R. (2002). Les inquiétudes chez les adolescents: Propriétés psychométriques de la version française du Penn State Worry Questionnaire for Children. Canadian Psychology/Psychologie canadienne, 43(4), 270.

Kang, S. G., Shin, J. H., & Song, S. W. (2010). Reliability and validity of the Korean version of the Penn State Worry Questionnaire in primary school children. Journal of Korean Medical Science, 25(8), 1210–1216.

Muris, P., Meesters, C., & Gobel, M. (2001). Reliability, validity, and normative data of the Penn State Worry Questionnaire in 8–12-year-old children. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 32(2), 63–72.

Pestle, S. L., Chorpita, B. F., & Schiffman, J. (2008). Psychometric properties of the Penn State Worry Questionnaire for Children in a large clinical sample. Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology, 37(2), 465–471.