Κλίμακα Πηγών Κοινωνικής Υποστήριξης [SSSS-10]

Περιγραφή

Η Sources of Social Support Scale [SSSS-10] αποτελεί ψυχομετρικό εργαλείο που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της αντιλαμβανόμενης κοινωνικής υποστήριξης που λαμβάνει ένα άτομο από διαφορετικές πηγές του κοινωνικού του περιβάλλοντος.

Η κοινωνική υποστήριξη αποτελεί σημαντική ψυχοκοινωνική έννοια και αναφέρεται στους συναισθηματικούς, κοινωνικούς και πρακτικούς πόρους που το άτομο αντιλαμβάνεται ότι είναι διαθέσιμοι μέσα από τις διαπροσωπικές του σχέσεις. Η αντίληψη ότι υπάρχουν διαθέσιμα πρόσωπα στα οποία μπορεί κάποιος να απευθυνθεί για βοήθεια, κατανόηση ή υποστήριξη μπορεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην προσαρμογή και στην αντιμετώπιση στρεσογόνων καταστάσεων.

Η SSSS-10 εστιάζει στις πηγές από τις οποίες προέρχεται η κοινωνική υποστήριξη, όπως η οικογένεια, οι φίλοι, οι συνάδελφοι και άλλες κοινωνικές επαφές ή ομάδες της κοινότητας. Με αυτόν τον τρόπο, επιτρέπει όχι μόνο την αποτύπωση της συνολικής αντιλαμβανόμενης υποστήριξης, αλλά και τη διερεύνηση της σχετικής συμβολής διαφορετικών κοινωνικών δικτύων.

Στόχος

Βασικός στόχος της SSSS-10 είναι η ποσοτική αξιολόγηση της αντιλαμβανόμενης κοινωνικής υποστήριξης από διαφορετικές πηγές.

Η χρήση της μπορεί να συμβάλει στη διερεύνηση του βαθμού στον οποίο το άτομο αισθάνεται ότι διαθέτει ένα επαρκές και υποστηρικτικό κοινωνικό δίκτυο. Παράλληλα, μπορεί να αναδείξει διαφοροποιήσεις ως προς την υποστήριξη που γίνεται αντιληπτή από την οικογένεια, τους φίλους, τους συναδέλφους ή το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον.

Σε ερευνητικό επίπεδο, οι βαθμολογίες της κλίμακας μπορούν να εξεταστούν σε σχέση με μεταβλητές όπως το αντιλαμβανόμενο στρες, η ψυχολογική ευημερία, η ποιότητα ζωής και άλλες διαστάσεις της ψυχοκοινωνικής λειτουργικότητας.

Η αξιολόγηση των πηγών κοινωνικής υποστήριξης μπορεί επίσης να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες για τον σχεδιασμό παρεμβάσεων που αποσκοπούν στην ενίσχυση των κοινωνικών δικτύων και των διαθέσιμων υποστηρικτικών πόρων.

Ανάλυση

Η ανάλυση των δεδομένων της SSSS-10 πραγματοποιείται σύμφωνα με το προβλεπόμενο σύστημα βαθμολόγησης της έκδοσης που χρησιμοποιείται.

Οι απαντήσεις μπορούν να καταγράφονται σε κλίμακα τύπου Likert, μέσω της οποίας αποτυπώνεται ο βαθμός στον οποίο ο συμμετέχων συμφωνεί με τις αντίστοιχες δηλώσεις ή αντιλαμβάνεται ότι διαθέτει υποστήριξη από συγκεκριμένες πηγές.

Η στατιστική επεξεργασία μπορεί αρχικά να περιλαμβάνει περιγραφικά στατιστικά στοιχεία, όπως μέση τιμή, τυπική απόκλιση, διάμεσο, εύρος τιμών και κατανομή των βαθμολογιών.

Ανάλογα με τη δομή και τις οδηγίες του εργαλείου, μπορούν να εξετάζονται βαθμολογίες που αντιστοιχούν σε διαφορετικές πηγές κοινωνικής υποστήριξης, όπως η οικογένεια, οι φίλοι, οι συνάδελφοι και το ευρύτερο κοινωνικό δίκτυο.

Η εσωτερική συνέπεια μπορεί να αξιολογηθεί με κατάλληλους δείκτες αξιοπιστίας, όπως ο Cronbach’s α ή ο McDonald’s ω. Αναλύσεις συσχέτισης μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ διαφορετικών πηγών υποστήριξης και άλλων ψυχοκοινωνικών μεταβλητών.

Για τη διερεύνηση πιθανών διαφορών μεταξύ ομάδων μπορούν να εφαρμοστούν κατάλληλοι παραμετρικοί ή μη παραμετρικοί έλεγχοι, ενώ μοντέλα παλινδρόμησης μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μελέτη παραγόντων που σχετίζονται με υψηλότερα ή χαμηλότερα επίπεδα αντιλαμβανόμενης κοινωνικής υποστήριξης.

Ψυχομετρική Αξιολόγηση

Η ψυχομετρική αξιολόγηση της SSSS-10 περιλαμβάνει τη διερεύνηση της αξιοπιστίας, της εγκυρότητας και της δομής των βαθμολογιών της.

Η εσωτερική συνέπεια εξετάζει κατά πόσο τα στοιχεία που αντιστοιχούν στις εξεταζόμενες διαστάσεις παρουσιάζουν επαρκή συνοχή. Όταν υπάρχουν δεδομένα από επαναλαμβανόμενες μετρήσεις, μπορεί επίσης να εξεταστεί η χρονική σταθερότητα των βαθμολογιών.

Η εγκυρότητα κατασκευής μπορεί να διερευνηθεί μέσω κατάλληλων παραγοντικών τεχνικών, ενώ η συγκλίνουσα εγκυρότητα μπορεί να εξεταστεί μέσω της σχέσης της SSSS-10 με άλλα εργαλεία αντιλαμβανόμενης κοινωνικής υποστήριξης ή συναφείς ψυχοκοινωνικές κατασκευές.

Η διακριτή εγκυρότητα μπορεί αντίστοιχα να χρησιμοποιηθεί για να εξεταστεί κατά πόσο η κλίμακα διαφοροποιείται από εννοιολογικά διαφορετικές μεταβλητές.

Όταν η SSSS-10 μεταφράζεται ή εφαρμόζεται σε διαφορετικό γλωσσικό και πολιτισμικό περιβάλλον, απαιτείται κατάλληλη πολιτισμική προσαρμογή και ψυχομετρική τεκμηρίωση στον νέο πληθυσμό.

Εφαρμογές

Η SSSS-10 μπορεί να αξιοποιηθεί σε έρευνες που εξετάζουν την κοινωνική υποστήριξη, την ψυχολογική ευημερία, την κοινωνική προσαρμογή και την αντιμετώπιση στρεσογόνων εμπειριών.

Η διάκριση μεταξύ διαφορετικών πηγών υποστήριξης μπορεί να προσφέρει μια περισσότερο ολοκληρωμένη εικόνα του κοινωνικού δικτύου του ατόμου, καθώς η υποστήριξη από την οικογένεια μπορεί να έχει διαφορετική λειτουργία από την υποστήριξη που παρέχεται από φίλους, συναδέλφους ή άλλες κοινωνικές σχέσεις.

Σε εφαρμοσμένα ερευνητικά πλαίσια, η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της σχέσης της κοινωνικής υποστήριξης με δείκτες ψυχικής και σωματικής ευημερίας ή για την αξιολόγηση παρεμβάσεων που αποσκοπούν στην ενίσχυση των κοινωνικών δικτύων.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται κατά την ερμηνεία των βαθμολογιών. Η ταξινόμηση σε «χαμηλή», «μέτρια» ή «υψηλή» κοινωνική υποστήριξη δεν πρέπει να πραγματοποιείται αυθαίρετα, αλλά μόνο όταν υπάρχουν τεκμηριωμένες κανονιστικές τιμές ή σημεία αποκοπής για τη συγκεκριμένη έκδοση και τον αντίστοιχο πληθυσμό.

Επιπλέον, η SSSS-10 αποτυπώνει πρωτίστως την αντίληψη του ατόμου για τη διαθέσιμη κοινωνική υποστήριξη και όχι κατ’ ανάγκη μια αντικειμενική μέτρηση του μεγέθους ή της ποιότητας του κοινωνικού του δικτύου.

Βιβλιογραφία

Cohen, S., & Wills, T. A. (1985). Stress, social support, and the buffering hypothesis. Psychological Bulletin, 98(2), 310–357.

Cutrona, C. E., & Russell, D. W. (1987). The provisions of social relationships and adaptation to stress. Advances in Personal Relationships, 1, 37–67.

Sarason, I. G., Levine, H. M., Basham, R. B., & Sarason, B. R. (1983). Assessing social support: The Social Support Questionnaire. Journal of Personality and Social Psychology, 44(1), 127–139.

Zimet, G. D., Dahlem, N. W., Zimet, S. G., & Farley, G. K. (1988). The Multidimensional Scale of Perceived Social Support. Journal of Personality Assessment, 52(1), 30–41.