Κλίμακα συνοχής οικογένειας από FACES [FACES-II-36]

Περιγραφή

Η Family Cohesion Scale from FACES II (FACESII-36) αποτελεί ένα εξειδικευμένο ψυχομετρικό εργαλείο για την αξιολόγηση της οικογενειακής συνοχής, δηλαδή του βαθμού συναισθηματικής σύνδεσης, εγγύτητας και δέσμευσης μεταξύ των μελών μιας οικογένειας. Η κλίμακα βασίζεται στο θεωρητικό πλαίσιο του Circumplex Model of Marital and Family Systems του Olson και χρησιμοποιείται για την αποτύπωση της ποιότητας των οικογενειακών σχέσεων, της αμοιβαίας υποστήριξης, της επικοινωνίας και της αίσθησης του «ανήκειν» που αναπτύσσεται μέσα στο οικογενειακό σύστημα. Το εργαλείο εφαρμόζεται ευρέως στην οικογενειακή θεραπεία, την κλινική ψυχολογία, την κοινωνική εργασία και την επιστημονική έρευνα, συμβάλλοντας στην κατανόηση της οικογενειακής λειτουργικότητας και της ψυχοκοινωνικής προσαρμογής των μελών της οικογένειας.

Στόχος

Κύριος στόχος της FACESII-36 είναι η μέτρηση και αξιολόγηση του βαθμού συναισθηματικής σύνδεσης και δέσμευσης μεταξύ των μελών της οικογένειας. Η κλίμακα επιτρέπει στους επαγγελματίες ψυχικής υγείας να εντοπίζουν οικογένειες που ενδέχεται να χρειάζονται υποστήριξη για την ενίσχυση της συνοχής, της επικοινωνίας και της συνεργασίας. Παράλληλα, χρησιμοποιείται σε ερευνητικά πρωτόκολλα για τη διερεύνηση των παραγόντων που επηρεάζουν την οικογενειακή συνοχή και της σχέσης της με την ψυχική υγεία, την ποιότητα ζωής και τη συνολική ευημερία των μελών της οικογένειας.

Δομή και χαρακτηριστικά της κλίμακας

Η FACESII-36 αποτελείται από 36 ερωτήσεις, οι οποίες επικεντρώνονται αποκλειστικά στη διάσταση της οικογενειακής συνοχής. Οι απαντήσεις αποτυπώνουν τον βαθμό στον οποίο τα μέλη της οικογένειας αισθάνονται συναισθηματικά συνδεδεμένα, αλληλοϋποστηρίζονται και συμμετέχουν στις οικογενειακές δραστηριότητες και αποφάσεις. Η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο σε κλινικούς όσο και σε μη κλινικούς πληθυσμούς και είναι κατάλληλη για την αξιολόγηση οικογενειών διαφορετικής σύνθεσης και πολιτισμικού υπόβαθρου. Η εξειδίκευσή της στη διάσταση της συνοχής επιτρέπει τη λεπτομερή διερεύνηση των συναισθηματικών σχέσεων μέσα στην οικογένεια.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων της FACESII-36 βασίζεται στη χρήση σύγχρονων στατιστικών τεχνικών για την αξιολόγηση της ψυχομετρικής επάρκειας της κλίμακας και την ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Εφαρμόζονται παραγοντικές αναλύσεις (factor analysis) για τον εντοπισμό των βασικών διαστάσεων της οικογενειακής συνοχής, ενώ η εσωτερική συνέπεια του εργαλείου αξιολογείται μέσω του δείκτη Cronbach’s α. Επιπλέον, η εγκυρότητα εξετάζεται μέσω συγκρίσεων με άλλα καθιερωμένα εργαλεία αξιολόγησης της οικογενειακής λειτουργικότητας.

Στην ερευνητική και κλινική πρακτική η FACESII-36 χρησιμοποιείται για τη μελέτη της σχέσης της οικογενειακής συνοχής με την ψυχική υγεία, την ανθεκτικότητα, την ποιότητα ζωής, την οικογενειακή επικοινωνία και την αποτελεσματικότητα θεραπευτικών ή συμβουλευτικών παρεμβάσεων. Παράλληλα, αξιοποιείται για την αξιολόγηση της λειτουργικότητας διαφορετικών οικογενειακών συστημάτων και την αναγνώριση παραγόντων που ενισχύουν ή αποδυναμώνουν τους οικογενειακούς δεσμούς.

Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Σύμφωνα με το παρεχόμενο υλικό, η ψυχομετρική αξιολόγηση της FACESII-36 περιλαμβάνει τον έλεγχο της αξιοπιστίας μέσω του δείκτη Cronbach’s α, καθώς και τη διερεύνηση της εγκυρότητας μέσω συγκρίσεων με άλλα αναγνωρισμένα εργαλεία αξιολόγησης της οικογενειακής δυναμικής και της συνοχής. Η χρήση παραγοντικής ανάλυσης συμβάλλει στην επιβεβαίωση της δομής της κλίμακας και στην τεκμηρίωση της εγκυρότητας κατασκευής. Ωστόσο, το παρεχόμενο αρχείο δεν αναφέρει συγκεκριμένες αριθμητικές τιμές αξιοπιστίας ή αποτελέσματα των παραγοντικών αναλύσεων, γεγονός που δεν επιτρέπει την παρουσίαση συγκεκριμένων ψυχομετρικών δεικτών.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμονόμηση της FACESII-36 βασίζεται στη συλλογή δεδομένων από μεγάλα και αντιπροσωπευτικά δείγματα οικογενειών, ώστε να αναπτυχθούν πρότυπες βαθμολογίες και κανονικές κατανομές αναφοράς. Η διαδικασία αυτή επιτρέπει τον καθορισμό σημείων αποκοπής (cut-off scores) για τον εντοπισμό οικογενειών με χαμηλά επίπεδα συνοχής που ενδέχεται να χρειάζονται περαιτέρω αξιολόγηση ή παρέμβαση. Παράλληλα, η χρήση κανονιστικών δεδομένων διασφαλίζει ότι οι βαθμολογίες της κλίμακας μπορούν να συγκριθούν αξιόπιστα μεταξύ διαφορετικών πληθυσμών και πολιτισμικών ομάδων. Το παρεχόμενο υλικό δεν παραθέτει συγκεκριμένες αριθμητικές τιμές των σημείων αποκοπής ή των προτύπων αναφοράς.

Βιβλιογραφία

Olson, D. H., Portner, J., & Lavee, Y. (1985). FACES III: Family Adaptability and Cohesion Evaluation Scales. Family Social Science.

Olson, D. H. (2000). Circumplex Model of Marital and Family Systems. Journal of Family Therapy, 22(2), 144–167.

Grotevant, H. D., & Carlson, C. I. (1989). Family Assessment: A Guide to Methods and Measures. Guilford Press.

Fok, C. C. T., Allen, J., Henry, D., & Team, P. C. (2014). The Brief Family Relationship Scale: A Brief Measure of the Relationship Dimension in Family Functioning. Assessment, 21(1), 67–72.