Περιγραφή

Η Attitude Toward Computer-Mediated Communication (ATC-13) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο αυτοαναφοράς που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση των στάσεων των ατόμων απέναντι στην επικοινωνία μέσω υπολογιστή (Computer-Mediated Communication – CMC). Ο όρος CMC περιλαμβάνει κάθε μορφή επικοινωνίας που πραγματοποιείται μέσω ψηφιακών τεχνολογιών, όπως το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, οι εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων, οι τηλεδιασκέψεις και τα συστήματα διαδικτυακής συνεργασίας.

Η κλίμακα διερευνά τον βαθμό στον οποίο οι χρήστες θεωρούν ότι η επικοινωνία μέσω υπολογιστή είναι αποτελεσματική, εύχρηστη, αξιόπιστη και κατάλληλη για προσωπική, εκπαιδευτική ή επαγγελματική χρήση. Παράλληλα, αξιολογεί τις προτιμήσεις των συμμετεχόντων σε σχέση με την παραδοσιακή πρόσωπο με πρόσωπο επικοινωνία και εξετάζει την αποδοχή των σύγχρονων ψηφιακών μέσων επικοινωνίας.

Η ATC-13 χρησιμοποιείται ευρέως σε μελέτες εκπαιδευτικής τεχνολογίας, κοινωνικής ψυχολογίας, οργανωσιακής συμπεριφοράς, επικοινωνίας, ηλεκτρονικής μάθησης (e-learning) και ψηφιακού μετασχηματισμού.

Ψυχομετρικά χαρακτηριστικά

Η αξιολόγηση της ATC-13 βασίζεται στη διερεύνηση των βασικών ψυχομετρικών ιδιοτήτων της, ώστε να εξασφαλίζεται η επιστημονική αξιοπιστία των αποτελεσμάτων. Κατά τη διαδικασία στάθμισης εξετάζονται συνήθως:

  • η εσωτερική συνοχή των ερωτήσεων μέσω του συντελεστή Cronbach’s α,
  • η δομική εγκυρότητα με Εξερευνητική Παραγοντική Ανάλυση (EFA) και Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση (CFA),
  • η συγκλίνουσα και διακριτή εγκυρότητα μέσω συσχέτισης με εργαλεία που αξιολογούν την αποδοχή της τεχνολογίας, τις ψηφιακές δεξιότητες και την ικανοποίηση των χρηστών,
  • η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability),
  • η ισοδυναμία μέτρησης μεταξύ διαφορετικών ηλικιακών, εκπαιδευτικών και επαγγελματικών ομάδων.

Οι αναλύσεις αυτές επιτρέπουν την τεκμηριωμένη χρήση της κλίμακας τόσο σε ερευνητικά όσο και σε εφαρμοσμένα περιβάλλοντα.

Δομή και βαθμολόγηση

Η ATC-13 αποτελείται από 13 δηλώσεις, οι οποίες απαντώνται σε πενταβάθμια κλίμακα Likert, από 1 (διαφωνώ απόλυτα) έως 5 (συμφωνώ απόλυτα). Οι επιμέρους απαντήσεις αθροίζονται για την εξαγωγή συνολικής βαθμολογίας, με τις υψηλότερες τιμές να υποδηλώνουν θετικότερες στάσεις απέναντι στην επικοινωνία μέσω υπολογιστή.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πραγματοποιείται λαμβάνοντας υπόψη το ερευνητικό πλαίσιο, τα χαρακτηριστικά του δείγματος και τις υπόλοιπες μεταβλητές της μελέτης. Η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για την αξιολόγηση της συνολικής στάσης απέναντι στην ψηφιακή επικοινωνία όσο και για τη σύγκριση διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων.

Εφαρμογές στην έρευνα

Η ATC-13 χρησιμοποιείται σε μεγάλο εύρος επιστημονικών πεδίων, όπως:

  • ψηφιακή επικοινωνία και μέσα κοινωνικής δικτύωσης,
  • εξ αποστάσεως εκπαίδευση και ηλεκτρονική μάθηση,
  • οργανωσιακή επικοινωνία,
  • αποδοχή και υιοθέτηση τεχνολογιών,
  • ψυχολογία της τεχνολογίας,
  • συμπεριφορά χρηστών στο διαδίκτυο,
  • τηλεργασία και ψηφιακή συνεργασία.

Οι βαθμολογίες της κλίμακας αξιοποιούνται σε αναλύσεις συσχέτισης, γραμμικής και λογιστικής παλινδρόμησης, ανάλυση διακύμανσης (ANOVA/MANOVA), μοντέλα διαμεσολάβησης (mediation), τροποποίησης (moderation) και μοντέλα δομικών εξισώσεων (SEM), διερευνώντας τις σχέσεις μεταξύ των στάσεων απέναντι στην ψηφιακή επικοινωνία και μεταβλητών όπως η συχνότητα χρήσης, οι ψηφιακές δεξιότητες, η τεχνολογική αυτοαποτελεσματικότητα, η ικανοποίηση από τα πληροφοριακά συστήματα και η απόδοση στην εργασία ή στην εκπαίδευση.

Πλεονεκτήματα της κλίμακας

Η ATC-13 αποτελεί ένα σύντομο και εύχρηστο εργαλείο, κατάλληλο για εφαρμογή σε μαθητές, φοιτητές, εκπαιδευτικούς, εργαζομένους και γενικό πληθυσμό. Η χρήση της συμβάλλει στην κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν την αποδοχή των ψηφιακών μέσων επικοινωνίας και υποστηρίζει τον σχεδιασμό παρεμβάσεων που ενισχύουν την αποτελεσματική αξιοποίηση των τεχνολογιών επικοινωνίας σε εκπαιδευτικά, επαγγελματικά και κοινωνικά περιβάλλοντα.

Βιβλιογραφία

Daft, R. L., & Lengel, R. H. (1986). Organizational information requirements, media richness and structural design. Management Science, 32(5), 554–571.

Hiltz, S. R., & Turoff, M. (1978). The Network Nation: Human Communication via Computer. Addison-Wesley.

Joinson, A. N. (2001). Self-disclosure in computer-mediated communication: The role of self-awareness and visual anonymity. European Journal of Social Psychology, 31(2), 177–192.

Rice, R. E., & Love, G. (1987). Electronic emotion: Socioemotional content in a computer-mediated communication network. Communication Research, 14(1), 85–108.

Walther, J. B. (1996). Computer-mediated communication: Impersonal, interpersonal, and hyperpersonal interaction. Communication Research, 23(1), 3–43.