Κλίμακα Γονικής Φροντίδας [PNS-24]

Περιγραφή Κλίμακας

Η Parental Nurturance Scale [PNS-24] αποτελεί ψυχομετρικό εργαλείο για την αξιολόγηση της γονικής φροντίδας, στοργής και συναισθηματικής υποστήριξης που βιώνει το παιδί στο πλαίσιο της σχέσης του με τους γονείς.

Η έννοια της γονικής φροντίδας αναφέρεται σε συμπεριφορές και στάσεις μέσω των οποίων ο γονέας εκφράζει ενδιαφέρον, αποδοχή, ζεστασιά και υποστήριξη προς το παιδί. Οι συγκεκριμένες συμπεριφορές αποτελούν σημαντικές διαστάσεις της σχέσης γονέα-παιδιού και μπορούν να συνδέονται με τη συναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού.

Η PNS-24 περιλαμβάνει 24 στοιχεία, τα οποία εξετάζουν διαφορετικές εκφάνσεις της γονικής φροντίδας. Η κλίμακα επιτρέπει την ποσοτική αποτύπωση του τρόπου με τον οποίο βιώνεται η γονική συμπεριφορά και μπορεί να αξιοποιηθεί σε έρευνες σχετικά με τις οικογενειακές σχέσεις, τη γονεϊκή συμπεριφορά και την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη.

Στόχος

Βασικός στόχος της PNS-24 είναι η συστηματική αξιολόγηση του επιπέδου γονικής φροντίδας και συναισθηματικής υποστήριξης μέσα στη σχέση γονέα-παιδιού.

Η χρήση της κλίμακας επιτρέπει τη διερεύνηση του βαθμού στον οποίο η γονική συμπεριφορά χαρακτηρίζεται από ενδιαφέρον, συναισθηματική διαθεσιμότητα, υποστήριξη και θετική αλληλεπίδραση.

Παράλληλα, οι βαθμολογίες της PNS-24 μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διερεύνηση της σχέσης της γονικής φροντίδας με άλλες μεταβλητές, όπως η αυτοεκτίμηση, η κοινωνική προσαρμογή, η ποιότητα της σχέσης γονέα-παιδιού και η ψυχολογική ευημερία.

Το εργαλείο μπορεί επίσης να αξιοποιηθεί σε έρευνες που εξετάζουν την αποτελεσματικότητα οικογενειακών ή γονεϊκών παρεμβάσεων, μέσω της σύγκρισης των βαθμολογιών πριν και μετά την εφαρμογή ενός προγράμματος.

Βαθμολόγηση

Η PNS-24 αποτελείται από 24 δηλώσεις που αφορούν διαφορετικές εκφάνσεις της γονικής φροντίδας.

Οι συμμετέχοντες αξιολογούν τις δηλώσεις χρησιμοποιώντας διαβαθμισμένες κατηγορίες απάντησης, οι οποίες επιτρέπουν την ποσοτική αποτύπωση της συχνότητας ή της έντασης της εξεταζόμενης γονικής συμπεριφοράς.

Οι αριθμητικές τιμές των απαντήσεων συνδυάζονται σύμφωνα με τις οδηγίες βαθμολόγησης της έκδοσης του εργαλείου που χρησιμοποιείται. Εφόσον υπάρχουν στοιχεία με αντίστροφη διατύπωση, αυτά πρέπει να ανακωδικοποιούνται πριν από τον υπολογισμό της τελικής βαθμολογίας.

Σε γενικές γραμμές, υψηλότερες βαθμολογίες ερμηνεύονται ως ένδειξη υψηλότερου επιπέδου αντιλαμβανόμενης γονικής φροντίδας και υποστήριξης, εφόσον αυτή είναι η προβλεπόμενη κατεύθυνση βαθμολόγησης της συγκεκριμένης έκδοσης.

Αξιοπιστία και Εγκυρότητα

Η ψυχομετρική αξιολόγηση της PNS-24 περιλαμβάνει τη διερεύνηση της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας των βαθμολογιών της.

Η εσωτερική συνοχή μπορεί να αξιολογηθεί μέσω δεικτών όπως ο Cronbach’s α και ο McDonald’s ω. Οι δείκτες αυτοί επιτρέπουν να εξεταστεί κατά πόσο τα στοιχεία της κλίμακας παρουσιάζουν συνεκτική λειτουργία ως προς την αξιολόγηση της γονικής φροντίδας.

Η εγκυρότητα μπορεί να διερευνηθεί μέσω της συσχέτισης των βαθμολογιών με θεωρητικά συναφείς μεταβλητές. Θετικές σχέσεις με δείκτες γονικής υποστήριξης, αποδοχής και ποιότητας της σχέσης γονέα-παιδιού μπορούν, για παράδειγμα, να παρέχουν στοιχεία συγκλίνουσας εγκυρότητας.

Όταν η PNS-24 χρησιμοποιείται σε διαφορετικό γλωσσικό ή πολιτισμικό πλαίσιο, είναι σημαντικό να εξετάζονται εκ νέου οι ψυχομετρικές της ιδιότητες στον συγκεκριμένο πληθυσμό.

Περιγραφική Στατιστική

Η περιγραφική στατιστική ανάλυση αποτελεί το πρώτο στάδιο επεξεργασίας των δεδομένων της PNS-24 και παρέχει μια συνοπτική εικόνα του επιπέδου γονικής φροντίδας στο εξεταζόμενο δείγμα.

Για τη συνολική βαθμολογία μπορούν να υπολογιστούν ο μέσος όρος, η τυπική απόκλιση, η διάμεσος, η ελάχιστη και η μέγιστη τιμή. Οι δείκτες αυτοί επιτρέπουν την περιγραφή της κεντρικής τάσης και της διασποράς των βαθμολογιών.

Σε επίπεδο επιμέρους στοιχείων μπορούν να παρουσιαστούν οι συχνότητες και τα ποσοστά των διαφορετικών κατηγοριών απάντησης ή οι αντίστοιχοι μέσοι όροι. Η ανάλυση αυτή μπορεί να αναδείξει συγκεκριμένες γονεϊκές συμπεριφορές που εμφανίζονται περισσότερο ή λιγότερο συχνά.

Παράλληλα, είναι χρήσιμο να εξετάζεται η μορφή της κατανομής των συνολικών βαθμολογιών, η πιθανή παρουσία ακραίων τιμών και η εμφάνιση φαινομένων οροφής ή δαπέδου.

Η περιγραφική ανάλυση μπορεί επίσης να πραγματοποιηθεί ξεχωριστά ανά κοινωνικοδημογραφική ομάδα, επιτρέποντας μια πρώτη διερεύνηση πιθανών διαφορών ως προς χαρακτηριστικά όπως το φύλο, η ηλικία, η οικογενειακή δομή και άλλα χαρακτηριστικά του γονέα ή του παιδιού.

Στατιστική Ανάλυση

Μετά την περιγραφική παρουσίαση των δεδομένων μπορεί να πραγματοποιηθεί έλεγχος της εσωτερικής συνοχής της PNS-24 και, εφόσον απαιτείται, διερεύνηση της παραγοντικής της δομής μέσω Διερευνητικής Παραγοντικής Ανάλυσης (EFA) ή Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (CFA).

Οι βαθμολογίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη σύγκριση διαφορετικών ομάδων, με την επιλογή της κατάλληλης παραμετρικής ή μη παραμετρικής μεθόδου να εξαρτάται από τον ερευνητικό σχεδιασμό και τα χαρακτηριστικά των δεδομένων.

Οι σχέσεις της γονικής φροντίδας με άλλες ποσοτικές μεταβλητές μπορούν να εξεταστούν μέσω αναλύσεων συσχέτισης, ενώ η χρήση μοντέλων γραμμικής ή πολλαπλής παλινδρόμησης επιτρέπει τη διερεύνηση των παραγόντων που σχετίζονται με υψηλότερα ή χαμηλότερα επίπεδα γονικής φροντίδας.

Σε διαχρονικές ή παρεμβατικές έρευνες μπορούν επίσης να εξεταστούν οι μεταβολές των βαθμολογιών μεταξύ διαφορετικών χρονικών σημείων.

Εφαρμογές στην Έρευνα

Η Parental Nurturance Scale [PNS-24] μπορεί να αξιοποιηθεί σε έρευνες αναπτυξιακής, οικογενειακής, κοινωνικής και εκπαιδευτικής ψυχολογίας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η μελέτη της σχέσης μεταξύ γονικής φροντίδας και της συναισθηματικής ανάπτυξης, αυτοαντίληψης, αυτοεκτίμησης, κοινωνικής προσαρμογής και συμπεριφοράς των παιδιών.

Η κλίμακα μπορεί επίσης να συνδυαστεί με εργαλεία που αξιολογούν τη γονική εμπλοκή, τη γονική παρακολούθηση, τις πρακτικές πειθαρχίας και την ποιότητα της σχέσης γονέα-παιδιού.

Η συνδυαστική εξέταση αυτών των μεταβλητών επιτρέπει μια περισσότερο ολοκληρωμένη προσέγγιση του οικογενειακού περιβάλλοντος και του τρόπου με τον οποίο διαφορετικές γονεϊκές συμπεριφορές σχετίζονται με την ανάπτυξη του παιδιού.

Συμπεράσματα

Η Κλίμακα Γονικής Φροντίδας [PNS-24] αποτελεί εργαλείο για την ποσοτική διερεύνηση της φροντίδας, της στοργής και της συναισθηματικής υποστήριξης στο πλαίσιο της σχέσης γονέα-παιδιού.

Η αξιοποίηση των 24 στοιχείων της επιτρέπει τη συστηματική αποτύπωση της συγκεκριμένης διάστασης της γονεϊκής συμπεριφοράς και τη διερεύνηση της σχέσης της με διαφορετικές πλευρές της ανάπτυξης και της ψυχοκοινωνικής λειτουργίας του παιδιού.

Η χρήση της σε επιστημονικές έρευνες πρέπει να συνοδεύεται από κατάλληλο έλεγχο της αξιοπιστίας, της εγκυρότητας και της παραγοντικής δομής στο εκάστοτε δείγμα, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιείται μεταφρασμένη ή πολιτισμικά προσαρμοσμένη έκδοση.

Βιβλιογραφία

Khaleque, A., & Rohner, R. P. (2012). Transnational relations between perceived parental acceptance and personality dispositions of children and adults: A meta-analytic review. Personality and Social Psychology Review, 16(2), 103–115.

Barber, B. K., Stolz, H. E., & Olsen, J. A. (2005). Parental support, psychological control, and behavioral control: Assessing relevance across time, culture, and method. Monographs of the Society for Research in Child Development, 70(4), 1–137.