Ανάλυση κλίμακας

Η Κλίμακα Ψυχικής Ανθεκτικότητας Connor–Davidson (Connor–Davidson Resilience Scale – CD-RISC-25) αποτελεί ένα από τα πλέον διαδεδομένα και επιστημονικά τεκμηριωμένα ψυχομετρικά εργαλεία για την αξιολόγηση της ψυχικής ανθεκτικότητας (resilience). Αναπτύχθηκε από τους Kathryn M. Connor και Jonathan R. T. Davidson με στόχο τη μέτρηση της ικανότητας ενός ατόμου να προσαρμόζεται αποτελεσματικά στις δυσκολίες, να ανακάμπτει μετά από στρεσογόνες ή τραυματικές εμπειρίες και να διατηρεί την ψυχολογική του ισορροπία.

Η CD-RISC-25 χρησιμοποιείται ευρέως στην ψυχολογία, την ψυχιατρική, τη δημόσια υγεία, τη νοσηλευτική, την εκπαίδευση, την εργασιακή ψυχολογία και την έρευνα για την ποιότητα ζωής. Έχει εφαρμοστεί σε γενικό πληθυσμό, ασθενείς με χρόνιες παθήσεις, επαγγελματίες υγείας, στρατιωτικούς, φοιτητές και άτομα που έχουν εκτεθεί σε έντονα στρεσογόνα ή τραυματικά γεγονότα.

Στόχος της κλίμακας

Στόχος της CD-RISC-25 είναι η αξιολόγηση του βαθμού ψυχικής ανθεκτικότητας του ατόμου και της ικανότητάς του να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τις αντιξοότητες, τις αλλαγές και τις προκλήσεις της καθημερινότητας.

Η κλίμακα εξετάζει βασικές διαστάσεις της ανθεκτικότητας, όπως η προσαρμοστικότητα, η αυτοπεποίθηση, η επιμονή, η αισιοδοξία, ο αυτοέλεγχος, η επίλυση προβλημάτων, η προσωπική αποτελεσματικότητα, η ύπαρξη σκοπού ζωής, η πνευματικότητα και η αξιοποίηση της κοινωνικής υποστήριξης.

Τα αποτελέσματα συμβάλλουν στην αναγνώριση προστατευτικών παραγόντων της ψυχικής υγείας και στον σχεδιασμό παρεμβάσεων που ενισχύουν την ψυχική ανθεκτικότητα και την ευημερία.

Βαθμονόμηση των ερωτήσεων

Η κλίμακα αποτελείται από 25 δηλώσεις, στις οποίες οι συμμετέχοντες καλούνται να αξιολογήσουν κατά πόσο κάθε πρόταση τους αντιπροσωπεύει κατά τη διάρκεια των τελευταίων 30 ημερών.

Οι απαντήσεις δίνονται σε πενταβάθμια κλίμακα Likert, με βαθμολογία από 0 έως 4, όπου:

• 0 = Καθόλου αληθές
• 1 = Σπάνια αληθές
• 2 = Κάποιες φορές αληθές
• 3 = Συχνά αληθές
• 4 = Σχεδόν πάντα αληθές

Οι δηλώσεις αξιολογούν χαρακτηριστικά όπως η προσαρμογή στις αλλαγές, η επιμονή, η αυτοπεποίθηση, η αισιοδοξία, η ανάκαμψη μετά από δυσκολίες, η διαχείριση του στρες και η επίτευξη στόχων.

Στατιστική ανάλυση

Η συνολική βαθμολογία υπολογίζεται με το άθροισμα των απαντήσεων και κυμαίνεται από 0 έως 100. Οι υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν υψηλότερα επίπεδα ψυχικής ανθεκτικότητας και μεγαλύτερη ικανότητα προσαρμογής στις δυσκολίες και στις απαιτήσεις της ζωής.

Στις ερευνητικές εφαρμογές χρησιμοποιούνται περιγραφικά στατιστικά μέτρα, έλεγχοι αξιοπιστίας με Cronbach’s α και McDonald’s ω, διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση (EFA/CFA), καθώς και αναλύσεις συσχέτισης, γραμμικής και λογιστικής παλινδρόμησης, αναλύσεις διακύμανσης (ANOVA/MANOVA) και μοντέλα δομικών εξισώσεων (SEM), για τη διερεύνηση της σχέσης της ψυχικής ανθεκτικότητας με το άγχος, την κατάθλιψη, την ποιότητα ζωής, την επαγγελματική εξουθένωση, την ευημερία και την ψυχική υγεία.

Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Η CD-RISC-25 έχει μεταφραστεί και επικυρωθεί σε περισσότερες από 70 γλώσσες και χρησιμοποιείται διεθνώς σε διαφορετικούς πληθυσμούς και πολιτισμικά περιβάλλοντα. Οι περισσότερες μελέτες αναφέρουν πολύ υψηλή εσωτερική συνέπεια, με τιμές Cronbach’s α που κυμαίνονται συνήθως από 0,85 έως 0,95, ενώ η δομική εγκυρότητα, η συγκλίνουσα εγκυρότητα και η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων έχουν επιβεβαιωθεί σε μεγάλο αριθμό ερευνών.

Η ελληνική έκδοση της κλίμακας έχει χρησιμοποιηθεί σε πληθώρα μελετών και παρουσιάζει ιδιαίτερα ικανοποιημένες ψυχομετρικές ιδιότητες, καθιστώντας την κατάλληλη για χρήση τόσο στην κλινική πράξη όσο και στην επιστημονική έρευνα.

Εφαρμογές

Η CD-RISC-25 χρησιμοποιείται στην αξιολόγηση της ψυχικής ανθεκτικότητας σε άτομα του γενικού πληθυσμού, ασθενείς με χρόνιες ή ψυχικές παθήσεις, επαγγελματίες υγείας, εκπαιδευτικούς, φοιτητές, στρατιωτικούς, αθλητές και εργαζομένους. Αποτελεί ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο για τη διερεύνηση προστατευτικών παραγόντων απέναντι στο άγχος, την επαγγελματική εξουθένωση, το τραύμα και τις κρίσεις, καθώς και για την αξιολόγηση παρεμβάσεων που στοχεύουν στην ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας.

Για την ανάπτυξη ηλεκτρονικών ερωτηματολογίων, την αξιολόγηση των ψυχομετρικών ιδιοτήτων της κλίμακας, τη στατιστική ανάλυση των δεδομένων και την ερμηνεία των αποτελεσμάτων της CD-RISC-25, η ομάδα της DatAnalysis παρέχει ολοκληρωμένες υπηρεσίες επιστημονικής υποστήριξης για ερευνητικά πρωτόκολλα, διπλωματικές εργασίες, διδακτορικές διατριβές και ερευνητικά έργα.

Βιβλιογραφία

Connor, K. M., & Davidson, J. R. T. (2003). Development of a new resilience scale: The Connor–Davidson Resilience Scale (CD-RISC). Depression and Anxiety, 18(2), 76–82.

Campbell-Sills, L., & Stein, M. B. (2007). Psychometric analysis and refinement of the Connor–Davidson Resilience Scale (CD-RISC): Validation of a 10-item measure of resilience. Journal of Traumatic Stress, 20(6), 1019–1028.

Davidson, J. R. T. (2018). Connor-Davidson Resilience Scale (CD-RISC) Manual. Connor-Davidson Resilience Scale.

Windle, G., Bennett, K. M., & Noyes, J. (2011). A methodological review of resilience measurement scales. Health and Quality of Life Outcomes, 9, 8.