Κλίμακα Γονεϊκής Εποπτείας—Seattle Social Development Project [PSSSDP-8]

Περιγραφή

Η Parental Supervision—Seattle Social Development Project [PSSSDP-8] είναι μια σύντομη ψυχομετρική κλίμακα 8 στοιχείων που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της αντιλαμβανόμενης γονεϊκής εποπτείας κατά την παιδική και κυρίως την εφηβική ηλικία. Εστιάζει στον βαθμό στον οποίο οι γονείς γνωρίζουν τις δραστηριότητες και τις μετακινήσεις του παιδιού, παρακολουθούν τη συμπεριφορά του και διαμορφώνουν σαφείς οικογενειακούς κανόνες.

Η κλίμακα συνδέεται με το Seattle Social Development Project (SSDP), ένα μακροχρόνιο ερευνητικό πρόγραμμα που μελετά τους παράγοντες κινδύνου και προστασίας που επηρεάζουν την κοινωνική ανάπτυξη των νέων. Στο πλαίσιο αυτό, η γονεϊκή εποπτεία αντιμετωπίζεται ως σημαντικός προστατευτικός παράγοντας απέναντι στην εμφάνιση προβληματικών ή επικίνδυνων συμπεριφορών.

Η PSSSDP-8 εξετάζει τη γονεϊκή εποπτεία όχι μόνο ως φυσική παρουσία του γονέα, αλλά ως ένα ευρύτερο σύνολο πρακτικών που περιλαμβάνει την ενημέρωση για το πού βρίσκεται το παιδί και με ποιους συναναστρέφεται, την παρακολούθηση σχολικών υποχρεώσεων και την ύπαρξη σαφών ορίων και κανόνων μέσα στην οικογένεια.

Στόχος

Βασικός στόχος της PSSSDP-8 είναι η ποσοτική αποτίμηση του επιπέδου γονεϊκής παρακολούθησης και εποπτείας, όπως αυτό γίνεται αντιληπτό από το ίδιο το παιδί ή τον έφηβο.

Μέσω της κλίμακας μπορεί να διερευνηθεί κατά πόσο οι γονείς γνωρίζουν τις δραστηριότητες του παιδιού, ελέγχουν την τήρηση συγκεκριμένων κανόνων και διατηρούν σαφείς προσδοκίες σχετικά με τη συμπεριφορά του.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η χρήση της σε έρευνες που εξετάζουν τη σχέση της οικογενειακής λειτουργίας με συμπεριφορές όπως η σχολική παραβατικότητα, η χρήση ουσιών, η επιθετικότητα και άλλες μορφές συμπεριφοράς υψηλού κινδύνου. Η γονεϊκή εποπτεία μπορεί επομένως να μελετηθεί τόσο ως ανεξάρτητη μεταβλητή όσο και ως πιθανός προστατευτικός παράγοντας σε πολυπαραγοντικά ερευνητικά μοντέλα.

Δομή της Κλίμακας

Η PSSSDP αποτελείται από 8 στοιχεία, τα οποία καλύπτουν βασικές πτυχές της αποτελεσματικής γονεϊκής εποπτείας.

Οι ερωτήσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, το ενδιαφέρον των γονέων για την ολοκλήρωση των σχολικών υποχρεώσεων, τη γνώση της τοποθεσίας και των συναναστροφών του παιδιού όταν βρίσκεται εκτός σπιτιού, την τήρηση της ώρας επιστροφής και τη σαφήνεια των οικογενειακών κανόνων.

Παράλληλα, εξετάζεται κατά πόσο ο έφηβος θεωρεί πιθανό ότι οι γονείς του θα αντιλαμβάνονταν συμπεριφορές που παραβιάζουν οικογενειακούς ή κοινωνικούς κανόνες. Με τον τρόπο αυτό, η κλίμακα δεν περιορίζεται στη γενική αντίληψη της γονεϊκής παρουσίας, αλλά προσεγγίζει περισσότερο την πρακτική εφαρμογή της εποπτείας στην καθημερινή ζωή.

Βαθμονόμηση

Οι απαντήσεις αποδίδονται σε τετραβάθμια κλίμακα, με τιμές από 1 έως 4. Οι βαθμολογίες των οκτώ στοιχείων αθροίζονται για τον υπολογισμό της συνολικής βαθμολογίας.

Το συνολικό σκορ μπορεί να κυμαίνεται από 8 έως 32 μονάδες.

Υψηλότερη συνολική βαθμολογία υποδηλώνει υψηλότερο επίπεδο θετικής και αποτελεσματικής γονεϊκής εποπτείας. Αντίθετα, χαμηλότερες τιμές υποδηλώνουν μικρότερο βαθμό γονεϊκής παρακολούθησης, λιγότερο σαφή οικογενειακά όρια ή μικρότερη γνώση των δραστηριοτήτων του παιδιού.

Η ερμηνεία της βαθμολογίας είναι προτιμότερο να πραγματοποιείται σε συνάρτηση με τα χαρακτηριστικά του εκάστοτε δείγματος και τον σχεδιασμό της έρευνας και όχι μέσω αυθαίρετων κατηγοριών «χαμηλής», «μέτριας» ή «υψηλής» εποπτείας, εφόσον δεν υπάρχουν κατάλληλες τιμές αναφοράς για τον συγκεκριμένο πληθυσμό.

Ψυχομετρικά Χαρακτηριστικά

Η κλίμακα έχει χρησιμοποιηθεί στο πλαίσιο ερευνών για τους παράγοντες κινδύνου και προστασίας που σχετίζονται με την ανάπτυξη προβληματικών συμπεριφορών στους νέους.

Στη σχετική βιβλιογραφία αναφέρεται Cronbach’s α περίπου 0,83, ένδειξη καλής εσωτερικής συνέπειας της κλίμακας. Η συγκεκριμένη τιμή υποστηρίζει τη δυνατότητα των επιμέρους ερωτήσεων να αποτυπώνουν με συνεκτικό τρόπο την ευρύτερη έννοια της αντιλαμβανόμενης γονεϊκής εποπτείας.

Σε κάθε νέα εφαρμογή, ωστόσο, είναι σκόπιμο να εξετάζεται εκ νέου η αξιοπιστία της κλίμακας στο συγκεκριμένο δείγμα. Σε περίπτωση μετάφρασης ή πολιτισμικής προσαρμογής απαιτείται επίσης διερεύνηση της εγκυρότητας και της παραγοντικής δομής της προσαρμοσμένης έκδοσης.

Στατιστική Ανάλυση

Η συνολική βαθμολογία της PSSSDP-8 μπορεί να αξιοποιηθεί ως ποσοτική μεταβλητή στη στατιστική ανάλυση.

Αρχικά μπορούν να υπολογιστούν περιγραφικά στατιστικά στοιχεία, όπως μέση τιμή, τυπική απόκλιση, διάμεσος και εύρος τιμών. Παράλληλα, η αξιοπιστία εσωτερικής συνέπειας μπορεί να διερευνηθεί μέσω του Cronbach’s α ή άλλων κατάλληλων δεικτών αξιοπιστίας.

Ανάλογα με τα ερευνητικά ερωτήματα, η βαθμολογία γονεϊκής εποπτείας μπορεί να συσχετιστεί με μεταβλητές όπως η ηλικία, η σχολική επίδοση, η οικογενειακή λειτουργικότητα, η χρήση ουσιών, η επιθετικότητα, η παραβατικότητα και γενικότερα οι συμπεριφορές υψηλού κινδύνου.

Σε πιο σύνθετους ερευνητικούς σχεδιασμούς μπορεί να ενταχθεί σε μοντέλα γραμμικής ή λογιστικής παλινδρόμησης, καθώς και σε μοντέλα διαμεσολάβησης ή τροποποίησης της επίδρασης, όταν ο στόχος είναι να εξεταστεί ο προστατευτικός ρόλος της γονεϊκής εποπτείας.

Ερευνητικές Εφαρμογές

Η PSSSDP-8 παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την αναπτυξιακή και εκπαιδευτική ψυχολογία, την κοινωνική έρευνα, τη δημόσια υγεία και την έρευνα πρόληψης συμπεριφορών υψηλού κινδύνου.

Η σύντομη μορφή της διευκολύνει την ενσωμάτωσή της σε μεγαλύτερα ερευνητικά πρωτόκολλα χωρίς να αυξάνει σημαντικά τον χρόνο συμπλήρωσης. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί παράλληλα με κλίμακες οικογενειακής λειτουργικότητας, γονεϊκής εμπλοκής, σχέσης γονέα–παιδιού, επιθετικότητας, σχολικής προσαρμογής και συμπεριφορών κινδύνου.

Η αξιοποίησή της επιτρέπει στους ερευνητές να εξετάσουν εάν υψηλότερα επίπεδα αντιλαμβανόμενης γονεϊκής εποπτείας συνδέονται με θετικότερες αναπτυξιακές και κοινωνικές εκβάσεις και με μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης προβληματικών συμπεριφορών.

Συμπεράσματα

Η Parental Supervision—Seattle Social Development Project [PSSSDP-8] αποτελεί ένα σύντομο και πρακτικό εργαλείο για τη διερεύνηση της γονεϊκής εποπτείας από την οπτική των νέων.

Με μόλις 8 στοιχεία αποτυπώνει βασικές διαστάσεις της καθημερινής γονεϊκής παρακολούθησης, όπως τη γνώση των δραστηριοτήτων του παιδιού, την ύπαρξη σαφών κανόνων και την αντίληψη ότι οι γονείς μπορούν να εντοπίσουν συμπεριφορές που αποκλίνουν από τα καθορισμένα όρια.

Η σύνδεσή της με το Seattle Social Development Project και την έρευνα γύρω από τους παράγοντες κινδύνου και προστασίας την καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμη για μελέτες που εξετάζουν την οικογένεια ως πλαίσιο πρόληψης και θετικής ανάπτυξης κατά την εφηβεία.

Βιβλιογραφία

Arthur, M. W., Hawkins, J. D., Pollard, J. A., Catalano, R. F., & Baglioni, A. J. (2002). Measuring risk and protective factors for substance use, delinquency, and other adolescent problem behaviors: The Communities That Care Youth Survey. Evaluation Review, 26(6), 575–601.

Dahlberg, L. L., Toal, S. B., Swahn, M. H., & Behrens, C. B. (2005). Measuring Violence-Related Attitudes, Behaviors, and Influences Among Youths: A Compendium of Assessment Tools. Centers for Disease Control and Prevention.