Extended Objective Measure of Ego Identity Status – Revised (EOM-EIS)

Εκτενής Αντικειμενική Μέτρηση της Κατάστασης Ταυτότητας του Εαυτού – Αναθεωρημένη Έκδοση

Περιγραφή

Η Extended Objective Measure of Ego Identity Status – Revised (EOM-EIS) αποτελεί ένα από τα πλέον διαδεδομένα ψυχομετρικά εργαλεία για την αξιολόγηση της ανάπτυξης της προσωπικής ταυτότητας κατά την εφηβεία και την αναδυόμενη ενηλικίωση. Το ερωτηματολόγιο αναπτύχθηκε από τους Adams και συνεργάτες ως αναθεωρημένη και διευρυμένη μορφή της αρχικής Objective Measure of Ego Identity Status, με στόχο την πληρέστερη αποτύπωση των διαδικασιών διαμόρφωσης της ταυτότητας που περιγράφονται από τη θεωρία του James Marcia.

Η EOM-EIS βασίζεται στη θεώρηση ότι η διαμόρφωση της ταυτότητας αποτελεί μια δυναμική αναπτυξιακή διαδικασία, κατά την οποία το άτομο διερευνά προσωπικές αξίες, επαγγελματικούς στόχους, ιδεολογικές πεποιθήσεις και κοινωνικούς ρόλους πριν καταλήξει σε σταθερές δεσμεύσεις. Σύμφωνα με το μοντέλο του Marcia, η ταυτότητα διαμορφώνεται μέσα από τον συνδυασμό δύο βασικών διαστάσεων: της διερεύνησης (exploration) και της δέσμευσης (commitment).

Το εργαλείο χρησιμοποιείται ευρέως στην αναπτυξιακή ψυχολογία, τη συμβουλευτική, την εκπαιδευτική έρευνα και την ψυχολογική αξιολόγηση, επιτρέποντας τη συστηματική μελέτη της εξέλιξης της προσωπικής ταυτότητας σε διαφορετικά κοινωνικά και πολιτισμικά περιβάλλοντα.

Στόχος

Βασικός σκοπός της EOM-EIS είναι η αξιολόγηση της αναπτυξιακής κατάστασης της προσωπικής ταυτότητας και η ταξινόμηση των συμμετεχόντων σε μία από τις τέσσερις καταστάσεις ταυτότητας που περιγράφει ο Marcia.

Ειδικότερα, η κλίμακα χρησιμοποιείται για:

• την αξιολόγηση του βαθμού ανάπτυξης της προσωπικής ταυτότητας,
• την αναγνώριση του επιπέδου διερεύνησης προσωπικών επιλογών και αξιών,
• την εκτίμηση της ύπαρξης ή μη σταθερών προσωπικών δεσμεύσεων,
• την υποστήριξη ερευνητικών πρωτοκόλλων που εξετάζουν την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη,
• τη μελέτη της σχέσης της ταυτότητας με την ψυχική υγεία, την αυτοεκτίμηση, την ακαδημαϊκή πορεία, τις διαπροσωπικές σχέσεις και τη λήψη αποφάσεων.

Θεωρητικό Υπόβαθρο

Η EOM-EIS στηρίζεται στη θεωρία της ψυχοκοινωνικής ανάπτυξης του Erik Erikson, σύμφωνα με την οποία η διαμόρφωση της προσωπικής ταυτότητας αποτελεί το κυρίαρχο αναπτυξιακό έργο της εφηβείας.

Ο James Marcia (1966) επέκτεινε τη θεωρία του Erikson και πρότεινε τέσσερις καταστάσεις ταυτότητας, οι οποίες προκύπτουν από τον συνδυασμό της διερεύνησης και της δέσμευσης:

• Identity Achievement (Επίτευξη Ταυτότητας): υψηλή διερεύνηση και ισχυρή δέσμευση.
• Moratorium (Αναστολή ή Διερεύνηση Ταυτότητας): έντονη διερεύνηση χωρίς οριστική δέσμευση.
• Foreclosure (Πρόωρη Δέσμευση): δέσμευση χωρίς προηγούμενη προσωπική διερεύνηση.
• Identity Diffusion (Διάχυση Ταυτότητας): απουσία τόσο διερεύνησης όσο και δέσμευσης.

Οι καταστάσεις αυτές δεν θεωρούνται μόνιμα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας αλλά εξελικτικά στάδια που μπορούν να μεταβάλλονται κατά τη διάρκεια της ζωής.

Δομή της Κλίμακας

Η αναθεωρημένη έκδοση της EOM-EIS αποτελείται από δηλώσεις που καλύπτουν σημαντικούς τομείς της προσωπικής ταυτότητας, όπως:

• επαγγελματικοί στόχοι,
• εκπαιδευτικές επιλογές,
• θρησκευτικές πεποιθήσεις,
• πολιτικές αντιλήψεις,
• προσωπικές αξίες,
• οικογενειακοί ρόλοι,
• κοινωνικές σχέσεις.

Οι συμμετέχοντες καλούνται να δηλώσουν τον βαθμό συμφωνίας τους με κάθε δήλωση χρησιμοποιώντας κλίμακα τύπου Likert, γεγονός που επιτρέπει την ποσοτική αποτύπωση των διαφορετικών καταστάσεων ταυτότητας.

Βαθμολόγηση

Η βαθμολόγηση πραγματοποιείται με βάση προκαθορισμένο σύστημα αντιστοίχισης των ερωτήσεων στις τέσσερις καταστάσεις ταυτότητας.

Για κάθε συμμετέχοντα υπολογίζονται επιμέρους βαθμολογίες που αντιστοιχούν στις:

• Επίτευξη Ταυτότητας,
• Αναστολή (Moratorium),
• Πρόωρη Δέσμευση (Foreclosure),
• Διάχυση Ταυτότητας (Identity Diffusion).

Υψηλότερες βαθμολογίες σε μία κατάσταση υποδηλώνουν ότι τα χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης μορφής ταυτότητας εκφράζονται εντονότερα. Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πραγματοποιείται πάντοτε σύμφωνα με το επίσημο πρωτόκολλο βαθμολόγησης και τους κανόνες του δημιουργού της κλίμακας.

Ερμηνεία Αποτελεσμάτων

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων επιτρέπει την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο το άτομο διαμορφώνει τις προσωπικές του επιλογές και δεσμεύσεις.

Άτομα με υψηλή επίτευξη ταυτότητας εμφανίζουν συνήθως μεγαλύτερη αυτονομία, υψηλότερη αυτοεκτίμηση, καλύτερη ψυχολογική προσαρμογή και μεγαλύτερη σταθερότητα στη λήψη αποφάσεων.

Αντίθετα, υψηλές βαθμολογίες στη διάχυση ταυτότητας συνδέονται συχνά με δυσκολίες στη λήψη αποφάσεων, αβεβαιότητα σχετικά με τους προσωπικούς στόχους και μειωμένη ψυχοκοινωνική προσαρμογή. Η κατάσταση αναστολής θεωρείται φυσιολογικό αναπτυξιακό στάδιο, καθώς αντανακλά ενεργή διερεύνηση πριν από την τελική δέσμευση.

Εφαρμογές

Η EOM-EIS χρησιμοποιείται σε πλήθος επιστημονικών και επαγγελματικών πεδίων, όπως:

• αναπτυξιακή ψυχολογία,
• εκπαιδευτική ψυχολογία,
• συμβουλευτική εφήβων και νέων ενηλίκων,
• επαγγελματικός προσανατολισμός,
• πανεπιστημιακή έρευνα,
• μελέτες προσωπικότητας,
• έρευνα ψυχικής υγείας,
• διαπολιτισμικές συγκριτικές μελέτες.

Ιδιαίτερα συχνά αξιοποιείται για τη διερεύνηση της σχέσης της προσωπικής ταυτότητας με το άγχος, την κατάθλιψη, την αυτοεκτίμηση, την ψυχολογική ανθεκτικότητα, την ακαδημαϊκή επίδοση και την κοινωνική προσαρμογή.

Πλεονεκτήματα

Η EOM-EIS παρουσιάζει σημαντικά πλεονεκτήματα, καθώς:

• βασίζεται σε ένα ευρέως αποδεκτό θεωρητικό μοντέλο ανάπτυξης,
• διαθέτει εκτεταμένη χρήση στη διεθνή βιβλιογραφία,
• επιτρέπει τη σύγκριση αποτελεσμάτων μεταξύ διαφορετικών πληθυσμών,
• χρησιμοποιείται τόσο στην έρευνα όσο και στην κλινική αξιολόγηση,
• συμβάλλει στην κατανόηση της ψυχοκοινωνικής εξέλιξης του ατόμου.

Βιβλιογραφία

Adams, G. R., Bennion, L., & Huh, K. (1989). Objective Measure of Ego Identity Status: A Reference Manual.

Adams, G. R., & Marshall, S. K. (1996). A developmental-social psychological perspective on identity: A review and critique. In G. R. Adams, R. Montemayor & T. P. Gullotta (Eds.), Adolescent Identity Formation. Sage.

Erikson, E. H. (1968). Identity: Youth and Crisis. W. W. Norton.

Kroger, J. (2007). Identity Development: Adolescence through Adulthood (2nd ed.). Sage.

Marcia, J. E. (1966). Development and Validation of Ego-Identity Status. Journal of Personality and Social Psychology, 3(5), 551–558.

Schwartz, S. J., Luyckx, K., & Vignoles, V. L. (2011). Handbook of Identity Theory and Research. Springer.