Hostile Sexism and Ambivalent Sexism Scale (HSAS)

Περιγραφή

Η Hostile Sexism and Ambivalent Sexism Scale (HSAS) αποτελεί ένα σύγχρονο ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση των σεξιστικών στάσεων και πεποιθήσεων απέναντι στις γυναίκες. Η κλίμακα βασίζεται στη θεωρία του Αμφιλεγόμενου Σεξισμού (Ambivalent Sexism Theory), σύμφωνα με την οποία οι προκαταλήψεις απέναντι στα φύλα δεν εκφράζονται μόνο μέσω εμφανώς αρνητικών στάσεων, αλλά και μέσω φαινομενικά θετικών αντιλήψεων που αναπαράγουν στερεοτυπικούς και άνισους κοινωνικούς ρόλους.

Η HSAS αξιολογεί δύο βασικές διαστάσεις:

• Εχθρικός Σεξισμός (Hostile Sexism): εκφράζει ανοιχτά αρνητικές, υποτιμητικές ή ανταγωνιστικές στάσεις απέναντι στις γυναίκες, ιδιαίτερα όταν θεωρείται ότι αμφισβητούν παραδοσιακούς κοινωνικούς ρόλους ή δομές εξουσίας.
• Αμφιλεγόμενος ή Καλοπροαίρετος Σεξισμός (Benevolent/Ambivalent Sexism): περιλαμβάνει στάσεις που εμφανίζονται ως θετικές ή προστατευτικές, αλλά στην πραγματικότητα ενισχύουν την εξάρτηση των γυναικών και τη διατήρηση παραδοσιακών στερεοτύπων σχετικά με το φύλο.

Η ταυτόχρονη αξιολόγηση των δύο αυτών διαστάσεων παρέχει μια ολοκληρωμένη εικόνα των έμφυλων προκαταλήψεων και επιτρέπει την καλύτερη κατανόηση της κοινωνικής συμπεριφοράς, των διαπροσωπικών σχέσεων και των μηχανισμών που συντηρούν τις ανισότητες μεταξύ των φύλων.

Ανάλυση Δεδομένων

Η ανάλυση των αποτελεσμάτων της HSAS πραγματοποιείται με τη χρήση σύγχρονων ψυχομετρικών και στατιστικών μεθόδων. Αρχικά αξιολογείται η εσωτερική συνοχή των υποκλιμάκων μέσω του συντελεστή Cronbach’s α, ενώ η δομική εγκυρότητα μπορεί να διερευνηθεί με Εξερευνητική (EFA) και Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση (CFA).

Οι συνολικές και επιμέρους βαθμολογίες μπορούν να συσχετιστούν με δημογραφικά χαρακτηριστικά (ηλικία, φύλο, μορφωτικό επίπεδο, επαγγελματική κατάσταση), καθώς και με ψυχολογικές μεταβλητές όπως οι κοινωνικές στάσεις, οι αντιλήψεις περί ισότητας των φύλων, η αποδοχή στερεοτύπων, οι πολιτικές πεποιθήσεις και η κοινωνική κυριαρχία.

Η HSAS χρησιμοποιείται συχνά σε:

• ψυχολογική και κοινωνιολογική έρευνα,
• έρευνες ισότητας φύλων,
• οργανωσιακή ψυχολογία,
• εκπαιδευτική έρευνα,
• πολιτικές επιστήμες,
• αξιολόγηση εκπαιδευτικών παρεμβάσεων κατά των διακρίσεων.

Σκοπός

Βασικός σκοπός της HSAS είναι η αξιόπιστη και έγκυρη αξιολόγηση των σεξιστικών στάσεων που εκδηλώνονται τόσο με άμεσο όσο και με έμμεσο τρόπο.

Ειδικότερα, η κλίμακα επιδιώκει να:

• αξιολογήσει το επίπεδο εχθρικού σεξισμού,
• μετρήσει τις μορφές αμφιλεγόμενου (καλοπροαίρετου) σεξισμού,
• διερευνήσει τη διατήρηση των στερεοτυπικών κοινωνικών ρόλων,
• αναλύσει τη σχέση του σεξισμού με κοινωνικές, εκπαιδευτικές και εργασιακές συμπεριφορές,
• υποστηρίξει την ανάπτυξη παρεμβάσεων που προάγουν την ισότητα, τη συμπερίληψη και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Βαθμολόγηση

Η HSAS βαθμολογείται συνήθως με κλίμακα τύπου Likert (π.χ. από 1 = Διαφωνώ Απόλυτα έως 5 ή 7 = Συμφωνώ Απόλυτα).

Οι απαντήσεις αθροίζονται για κάθε υποκλίμακα ξεχωριστά, παράγοντας:

• συνολικό σκορ Εχθρικού Σεξισμού,
• συνολικό σκορ Αμφιλεγόμενου/Καλοπροαίρετου Σεξισμού,
• προαιρετικά συνολικό δείκτη σεξιστικών στάσεων.

Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερη υιοθέτηση στερεοτυπικών και σεξιστικών αντιλήψεων. Ανάλογα με το ερευνητικό πρωτόκολλο, μπορεί να πραγματοποιηθεί αντιστροφή συγκεκριμένων ερωτήσεων πριν από τον υπολογισμό των τελικών βαθμολογιών.

Ερμηνεία

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει να γίνεται πάντοτε σε συνδυασμό με τα δημογραφικά χαρακτηριστικά και το κοινωνικοπολιτισμικό πλαίσιο του δείγματος. Η HSAS δεν αποσκοπεί στην ταξινόμηση των ατόμων, αλλά στην κατανόηση των κοινωνικών στάσεων και των μηχανισμών που επηρεάζουν τις αντιλήψεις σχετικά με την ισότητα των φύλων.

Τα αποτελέσματα μπορούν να αξιοποιηθούν στον σχεδιασμό εκπαιδευτικών προγραμμάτων, δράσεων ευαισθητοποίησης, οργανωσιακών πολιτικών ισότητας και επιστημονικών ερευνών που εξετάζουν την επίδραση των στερεοτύπων στις κοινωνικές και επαγγελματικές σχέσεις.

Βιβλιογραφία

Glick, P., & Fiske, S. T. (1996). The Ambivalent Sexism Inventory: Differentiating hostile and benevolent sexism. Journal of Personality and Social Psychology, 70(3), 491–512.

Glick, P., & Fiske, S. T. (2001). An Ambivalent Alliance: Hostile and Benevolent Sexism as Complementary Justifications for Gender Inequality. American Psychologist, 56(2), 109–118.

Connor, R. A., Glick, P., & Fiske, S. T. (2017). Ambivalent Sexism in the Twenty-First Century. In C. Sibley & F. Barlow (Eds.), The Cambridge Handbook of the Psychology of Prejudice.

Swim, J. K., Aikin, K. J., Hall, W. S., & Hunter, B. A. (1995). Sexism and Racism: Old-Fashioned and Modern Prejudices. Journal of Personality and Social Psychology.