Κλίμακα Αντίληψης Μαθητών για Στόχους Γονέων [SPPG-11]

Περιγραφή

Η Students’ Perception of their Parent’s Goals (SPPG-11) αποτελεί εργαλείο αξιολόγησης που χρησιμοποιείται για τη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο οι μαθητές αντιλαμβάνονται τους στόχους, τις προσδοκίες και τις φιλοδοξίες που έχουν οι γονείς τους για το μέλλον τους. Η κλίμακα επικεντρώνεται στην οπτική του ίδιου του μαθητή και όχι στην άμεση καταγραφή των πραγματικών προσδοκιών των γονέων.

Ειδικότερα, εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι μαθητές ερμηνεύουν τις γονικές προσδοκίες σε τομείς όπως η ακαδημαϊκή επίδοση, οι εκπαιδευτικές και επαγγελματικές φιλοδοξίες, η προσωπική ανάπτυξη και οι ευρύτεροι στόχοι ζωής. Παράλληλα, μπορεί να προσφέρει πληροφορίες σχετικά με την πιθανή ευθυγράμμιση ή απόκλιση μεταξύ των αντιλήψεων των μαθητών και των στόχων που θεωρούν ότι θέτουν οι γονείς τους.

Η SPPG-11 παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την εκπαιδευτική και αναπτυξιακή έρευνα, καθώς οι αντιλαμβανόμενες γονικές προσδοκίες μπορούν να συνδέονται με την ακαδημαϊκή παρακίνηση, τη συμπεριφορά και τον τρόπο με τον οποίο οι μαθητές διαμορφώνουν τους δικούς τους εκπαιδευτικούς και προσωπικούς στόχους.

Θεωρητικό υπόβαθρο

Το θεωρητικό πλαίσιο της SPPG-11 συνδέεται με τη μελέτη της γονικής επιρροής στην ακαδημαϊκή παρακίνηση και στη διαμόρφωση στόχων. Οι γονείς αποτελούν σημαντικό κοινωνικό πλαίσιο ανάπτυξης και οι προσδοκίες τους μπορούν να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά αντιλαμβάνονται την επιτυχία, την προσπάθεια και τις προσωπικές τους δυνατότητες.

Ιδιαίτερη σημασία δεν έχουν μόνο οι πραγματικές προσδοκίες των γονέων, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο αυτές γίνονται αντιληπτές από το παιδί. Ο μαθητής μπορεί να ερμηνεύει συγκεκριμένες γονικές συμπεριφορές ως ενθάρρυνση, ως υψηλές προσδοκίες ή ακόμη και ως πίεση. Κατά συνέπεια, η αντίληψη των γονικών στόχων μπορεί να λειτουργεί ως ξεχωριστή ψυχολογική μεταβλητή.

Η θεωρητική προσέγγιση της κλίμακας συνδέεται επίσης με έννοιες όπως η αυτορρύθμιση, η αυτοαποτελεσματικότητα, η ακαδημαϊκή παρακίνηση και οι προσωπικοί στόχοι επίτευξης. Οι αντιλαμβανόμενες προσδοκίες των γονέων μπορούν να αποτελέσουν έναν από τους παράγοντες που συμβάλλουν στη διαμόρφωση αυτών των χαρακτηριστικών.

Δομή και χαρακτηριστικά

Η SPPG-11 περιλαμβάνει 11 στοιχεία, μέσω των οποίων οι μαθητές αξιολογούν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τους στόχους και τις προσδοκίες των γονέων τους.

Τα στοιχεία μπορούν να αφορούν διαφορετικούς τομείς, όπως η ακαδημαϊκή επιτυχία, οι μελλοντικές επαγγελματικές επιδιώξεις και η προσωπική ανάπτυξη. Σύμφωνα με το διαθέσιμο υλικό, οι απαντήσεις καταγράφονται συνήθως μέσω κλίμακας τύπου Likert, στην οποία οι μαθητές δηλώνουν τον βαθμό συμφωνίας ή διαφωνίας τους με τις αντίστοιχες δηλώσεις.

Η σύντομη μορφή της κλίμακας διευκολύνει τη χρήση της σε μεγαλύτερα ερευνητικά πρωτόκολλα, στα οποία οι αντιλαμβανόμενες γονικές προσδοκίες εξετάζονται παράλληλα με άλλες εκπαιδευτικές, οικογενειακές και ψυχολογικές μεταβλητές.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση της SPPG-11 ξεκινά με την κωδικοποίηση των απαντήσεων στα επιμέρους στοιχεία. Οι βαθμολογίες μπορούν να συνδυαστούν για τη δημιουργία συνολικού δείκτη αντίληψης των γονικών στόχων και, εφόσον προβλέπεται από τη δομή της χρησιμοποιούμενης έκδοσης, επιμέρους βαθμολογιών για διαφορετικές κατηγορίες στόχων.

Τα αποτελέσματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διερεύνηση του βαθμού στον οποίο οι μαθητές θεωρούν ότι γνωρίζουν ή κατανοούν τις προσδοκίες των γονέων τους. Παράλληλα, μπορούν να εξεταστούν οι σχέσεις αυτών των αντιλήψεων με τους προσωπικούς στόχους, την ακαδημαϊκή παρακίνηση και τη σχολική συμπεριφορά.

Ιδιαίτερο ερευνητικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγκριση των απαντήσεων των μαθητών με ανεξάρτητες μετρήσεις των πραγματικών γονικών προσδοκιών. Μια τέτοια προσέγγιση μπορεί να αναδείξει περιπτώσεις συμφωνίας ή αναντιστοιχίας μεταξύ της οπτικής των μαθητών και εκείνης των γονέων.

Τα δεδομένα μπορούν επίσης να αξιοποιηθούν για την αναγνώριση πιθανών περιοχών παρερμηνείας ή σύγκρουσης μεταξύ μαθητών και γονέων και να υποστηρίξουν παρεμβάσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της οικογενειακής επικοινωνίας.

Ψυχομετρικές ιδιότητες

Η ψυχομετρική αξιολόγηση της SPPG-11 περιλαμβάνει τη διερεύνηση της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας των βαθμολογιών.

Η εσωτερική συνέπεια μπορεί να αξιολογηθεί μέσω του συντελεστή Cronbach‘s α και συμπληρωματικά μέσω του McDonald‘s ω. Στο διαθέσιμο υλικό αναφέρεται ρητά η χρήση μέτρων εσωτερικής συνέπειας για τον έλεγχο της αξιοπιστίας.

Η δομική εγκυρότητα μπορεί να διερευνηθεί μέσω Διερευνητικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Exploratory Factor Analysis – EFA) και Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Confirmatory Factor Analysis – CFA), ώστε να εξεταστεί αν τα 11 στοιχεία συγκροτούν μία ενιαία διάσταση ή περισσότερες επιμέρους διαστάσεις γονικών στόχων.

Η συγκλίνουσα εγκυρότητα μπορεί να εξεταστεί μέσω της σχέσης της SPPG-11 με άλλες μετρήσεις γονικών προσδοκιών, γονικής εμπλοκής, ακαδημαϊκής παρακίνησης και μαθητικών αποτελεσμάτων. Η συγκεκριμένη προσέγγιση υποστηρίζεται και από το διαθέσιμο υλικό, το οποίο αναφέρει τη σύγκριση της κλίμακας με συναφείς μετρήσεις ως μέρος της αξιολόγησης της εγκυρότητας.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση της SPPG-11 βασίζεται στις απαντήσεις των μαθητών στα 11 στοιχεία. Οι επιμέρους τιμές μπορούν να συνδυαστούν ώστε να προκύψει συνολική βαθμολογία και, εφόσον προβλέπεται, βαθμολογίες υποκλιμάκων για διαφορετικές κατηγορίες γονικών στόχων.

Σύμφωνα με το διαθέσιμο υλικό, υψηλότερες βαθμολογίες μπορούν να υποδηλώνουν ισχυρότερη αντίληψη ή μεγαλύτερη επίγνωση των γονικών προσδοκιών, ενώ χαμηλότερες βαθμολογίες μπορεί να σχετίζονται με μικρότερη αντιλαμβανόμενη ευθυγράμμιση ή περιορισμένη επίγνωση των στόχων των γονέων. Η ερμηνεία αυτή πρέπει να πραγματοποιείται σύμφωνα με την κατεύθυνση βαθμολόγησης των επιμέρους στοιχείων.

Η στατιστική επεξεργασία μπορεί να περιλαμβάνει μέσο όρο, διάμεσο, τυπική απόκλιση και κατανομή των βαθμολογιών. Οι σχέσεις με συνεχείς μεταβλητές, όπως η ακαδημαϊκή επίδοση ή η παρακίνηση, μπορούν να εξεταστούν μέσω συντελεστών συσχέτισης Pearson ή Spearman.

Οι διαφορές μεταξύ ομάδων μπορούν να διερευνηθούν μέσω Student’s t-test, ANOVA ή αντίστοιχων μη παραμετρικών μεθόδων. Σε περισσότερο σύνθετες έρευνες μπορούν να χρησιμοποιηθούν μοντέλα πολλαπλής παλινδρόμησης ή Δομικών Εξισώσεων (Structural Equation Modeling – SEM), προκειμένου να εξεταστεί η πιθανή επίδραση των αντιλαμβανόμενων γονικών στόχων στην ακαδημαϊκή παρακίνηση και επίδοση.

Η χρήση κανονιστικών δεδομένων, όταν υπάρχουν για τον συγκεκριμένο πληθυσμό και την έκδοση της κλίμακας, μπορεί να προσφέρει ένα πρόσθετο πλαίσιο αναφοράς για την ερμηνεία των βαθμολογιών.

Στόχος και εφαρμογές στην εκπαιδευτική έρευνα

Βασικός στόχος της SPPG-11 είναι η αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο οι μαθητές αντιλαμβάνονται τους στόχους και τις προσδοκίες των γονέων τους και η διερεύνηση της πιθανής σχέσης αυτών των αντιλήψεων με την παρακίνηση, τη συμπεριφορά και την ακαδημαϊκή επίδοση.

Παράλληλα, η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό διαφορών μεταξύ των αντιλήψεων των μαθητών και των πραγματικών γονικών στόχων, καθώς και για την υποστήριξη της επικοινωνίας και της αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ μαθητών και γονέων.

Στην εκπαιδευτική έρευνα, το εργαλείο μπορεί να αξιοποιηθεί για τη μελέτη της σχέσης μεταξύ γονικών προσδοκιών, ακαδημαϊκής παρακίνησης, αυτοαποτελεσματικότητας και σχολικής επίδοσης.

Στη συμβουλευτική και στην εκπαιδευτική πράξη, μπορεί να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο οι μαθητές ερμηνεύουν τα μηνύματα που λαμβάνουν από την οικογένειά τους σχετικά με την επιτυχία και το μέλλον τους.

Η SPPG-11 αποτυπώνει πρωτίστως την αντίληψη του μαθητή για τους στόχους των γονέων και όχι τους πραγματικούς στόχους των ίδιων των γονέων. Για τον λόγο αυτό, όταν το ερευνητικό ερώτημα αφορά τη συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών, είναι χρήσιμη η παράλληλη συλλογή δεδομένων και από τους γονείς.

Βιβλιογραφία

Grolnick, W. S., & Ryan, R. M. (1989). Parenting styles and their effects on children’s self-regulation. Developmental Psychology, 25(6), 890–902.

Eccles, J. S., & Wigfield, A. (2002). Motivational beliefs, values, and goals. In W. Damon & R. Lerner (Eds.), Handbook of Child Psychology (pp. 1051–1146). Wiley.

Schunk, D. H. (1991). Self-efficacy and academic motivation. Educational Psychologist, 26(3–4), 207–231.

Pintrich, P. R., & Schunk, D. H. (2002). Motivation in Education: Theory, Research, and Applications. Merrill Prentice Hall.