Περιγραφή

Το Children’s Loneliness Questionnaire (CLQ-24) αποτελεί ένα εξειδικευμένο ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση των συναισθημάτων μοναξιάς και κοινωνικής δυσαρέσκειας στα παιδιά. Η κλίμακα διερευνά τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά αντιλαμβάνονται τις κοινωνικές τους σχέσεις, την αποδοχή από τους συνομηλίκους και το αίσθημα ότι ανήκουν σε μια ομάδα, παρέχοντας πολύτιμες πληροφορίες για την κοινωνικοσυναισθηματική τους ανάπτυξη.

Το εργαλείο χρησιμοποιείται ευρέως στην αναπτυξιακή και σχολική ψυχολογία, στην ειδική αγωγή, στην παιδοψυχιατρική και στην εκπαιδευτική έρευνα, καθώς επιτρέπει τον έγκαιρο εντοπισμό παιδιών που αντιμετωπίζουν κοινωνική απομόνωση ή δυσκολίες στις διαπροσωπικές τους σχέσεις. Η αξιολόγηση της μοναξιάς συμβάλλει στην πρόληψη ψυχοκοινωνικών προβλημάτων και στον σχεδιασμό παρεμβάσεων που ενισχύουν την κοινωνική ένταξη και τη συναισθηματική ευημερία.

Σκοπός του ερωτηματολογίου

Βασικός σκοπός του CLQ-24 είναι η αντικειμενική αξιολόγηση του επιπέδου μοναξιάς και κοινωνικής δυσαρέσκειας που μπορεί να βιώνει ένα παιδί.

Η κλίμακα επιδιώκει να καταγράψει τον τρόπο με τον οποίο τα συναισθήματα μοναξιάς επηρεάζουν τις σχέσεις με τους συνομηλίκους, την αίσθηση του ανήκειν, την κοινωνική προσαρμογή και τη συναισθηματική υγεία. Παράλληλα, παρέχει χρήσιμα δεδομένα για τον σχεδιασμό εξατομικευμένων παρεμβάσεων που στοχεύουν στη βελτίωση των κοινωνικών δεξιοτήτων, της κοινωνικής συμμετοχής και της ψυχολογικής ευημερίας των παιδιών.

Τι αξιολογεί το CLQ-24

Το CLQ-24 αξιολογεί τις υποκειμενικές εμπειρίες μοναξιάς και κοινωνικής απομόνωσης των παιδιών.

Ειδικότερα, διερευνά την αίσθηση κοινωνικής αποδοχής, την ποιότητα των σχέσεων με τους συνομηλίκους, την αίσθηση του ανήκειν, τα συναισθήματα κοινωνικού αποκλεισμού, τη συναισθηματική μοναξιά και τη γενικότερη κοινωνική δυσαρέσκεια.

Η αξιολόγηση αυτών των διαστάσεων επιτρέπει την καλύτερη κατανόηση της κοινωνικοσυναισθηματικής λειτουργίας του παιδιού και τον εντοπισμό παραγόντων κινδύνου που μπορεί να επηρεάζουν τη σχολική προσαρμογή, την αυτοεκτίμηση και την ψυχική υγεία.

Δομή και βαθμολόγηση

Το Children’s Loneliness Questionnaire αποτελείται από 24 δηλώσεις, οι οποίες αξιολογούν διαφορετικές πτυχές της εμπειρίας μοναξιάς και των σχέσεων με τους συνομηλίκους.

Οι απαντήσεις δίνονται συνήθως σε κλίμακα Likert, όπου το παιδί δηλώνει τον βαθμό στον οποίο κάθε δήλωση αντανακλά τις προσωπικές του εμπειρίες. Οι επιμέρους απαντήσεις συνδυάζονται για την εξαγωγή συνολικών και επιμέρους βαθμολογιών, με υψηλότερες τιμές να υποδηλώνουν μεγαλύτερα επίπεδα μοναξιάς και κοινωνικής δυσαρέσκειας. Τα αποτελέσματα συγκρίνονται με κανονικοποιημένα δεδομένα παιδιών αντίστοιχης ηλικίας για την ακριβέστερη ερμηνεία τους.

Ανάλυση δεδομένων

Τα δεδομένα του CLQ-24 μπορούν να αναλυθούν με σύγχρονες ψυχομετρικές και στατιστικές τεχνικές που χρησιμοποιούνται στην αναπτυξιακή ψυχολογία και στις επιστήμες της εκπαίδευσης.

Σε περιγραφικό επίπεδο υπολογίζονται μέσοι όροι, τυπικές αποκλίσεις, ποσοστιαίες κατανομές και διαστήματα εμπιστοσύνης για τη συνολική βαθμολογία και τις επιμέρους διαστάσεις της μοναξιάς. Η αξιοπιστία του εργαλείου αξιολογείται μέσω του δείκτη Cronbach’s α, ενώ η δομική εγκυρότητα εξετάζεται με διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση (Exploratory και Confirmatory Factor Analysis).

Για τη σύγκριση διαφορετικών ομάδων εφαρμόζονται στατιστικοί έλεγχοι όπως t-test, ANOVA, Mann–Whitney U και Kruskal–Wallis. Επιπλέον, χρησιμοποιούνται αναλύσεις συσχέτισης, γραμμική και λογιστική παλινδρόμηση, καθώς και μοντέλα δομικών εξισώσεων (Structural Equation Modeling – SEM), προκειμένου να διερευνηθούν οι σχέσεις της μοναξιάς με την αυτοεκτίμηση, το άγχος, την κατάθλιψη, τη σχολική προσαρμογή, τις κοινωνικές δεξιότητες και την ποιότητα των φιλικών σχέσεων.

Η κλίμακα αξιοποιείται επίσης για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας σχολικών και ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων που στοχεύουν στη μείωση της κοινωνικής απομόνωσης και στην ενίσχυση της κοινωνικής ένταξης των παιδιών.

Ψυχομετρικές ιδιότητες

Το CLQ-24 παρουσιάζει ιδιαίτερα ικανοποιητικές ψυχομετρικές ιδιότητες και αποτελεί ένα από τα πιο διαδεδομένα εργαλεία αξιολόγησης της μοναξιάς στην παιδική ηλικία.

Η εσωτερική συνέπεια εξετάζεται μέσω του δείκτη Cronbach’s α, ενώ η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability) επιβεβαιώνει τη σταθερότητα των αποτελεσμάτων στον χρόνο. Η εγκυρότητα κατασκευής τεκμηριώνεται μέσω παραγοντικών αναλύσεων και μέσω συσχετίσεων με δείκτες κοινωνικής αποδοχής, φιλικών σχέσεων, συναισθηματικής προσαρμογής και ψυχικής υγείας. Η χρήση κανονικοποιημένων δεδομένων ενισχύει την ακρίβεια της ερμηνείας των αποτελεσμάτων σε διαφορετικές ηλικιακές ομάδες.

Εφαρμογές στην έρευνα και στην εκπαιδευτική πράξη

Το CLQ-24 χρησιμοποιείται σε σχολεία, υπηρεσίες ψυχικής υγείας, παιδοψυχολογικά κέντρα, ερευνητικά προγράμματα και δομές ειδικής αγωγής για την αξιολόγηση της κοινωνικοσυναισθηματικής ανάπτυξης των παιδιών.

Αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για τον εντοπισμό παιδιών που διατρέχουν κίνδυνο κοινωνικής απομόνωσης, για τη διερεύνηση των επιπτώσεων του σχολικού εκφοβισμού και της απόρριψης από συνομηλίκους, καθώς και για την αξιολόγηση παρεμβάσεων που στοχεύουν στην ενίσχυση των κοινωνικών δεξιοτήτων, της συναισθηματικής ανθεκτικότητας και της σχολικής προσαρμογής.

Βιβλιογραφία

Asher, S. R., & Wheeler, V. A. (1985). Children’s loneliness: A comparison of rejected and neglected peer status.

Cassidy, J., & Asher, S. R. (1992). Loneliness and peer relations in young children.

Parker, J. G., & Asher, S. R. (1993). Friendship and friendship quality in middle childhood: Links with peer group acceptance and feelings of loneliness and social dissatisfaction.

Rubenstein, C. M., & Shaver, P. (1982). The Experience of Loneliness.

Rotenberg, K. J., & Hymel, S. (1999). Loneliness in Childhood and Adolescence.