Ερωτηματολόγιο Δυνατών Στοιχείων του Χαρακτήρα [VIA-IS-120]

Περιγραφή

Το Inventory of Strengths – Brief (VIA-120) αποτελεί σύντομη μορφή του Values in Action Inventory of Strengths (VIA-IS) και χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση των 24 δυνατών στοιχείων του χαρακτήρα. Το θεωρητικό πλαίσιο των δυνατών στοιχείων και των αρετών αναπτύχθηκε από τους Peterson και Seligman, ενώ η μορφή των 120 ερωτήσεων προέκυψε από ψυχομετρική επιλογή στοιχείων της αρχικής έκδοσης των 240 ερωτήσεων από τον Robert McGrath.

Το εργαλείο εντάσσεται στο πεδίο της Θετικής Ψυχολογίας και εστιάζει στην αναγνώριση θετικών χαρακτηριστικών, προσωπικών πόρων και συμπεριφορικών τάσεων που μπορούν να συνδέονται με την ψυχολογική ευημερία, την προσωπική ανάπτυξη και την αποτελεσματική κοινωνική λειτουργία.

Στόχος

Βασικός στόχος του VIA-120 είναι η δημιουργία ενός προφίλ δυνατών στοιχείων του χαρακτήρα, μέσω της αξιολόγησης 24 επιμέρους χαρακτηριστικών.

Τα δυνατά στοιχεία οργανώνονται θεωρητικά γύρω από έξι ευρύτερες αρετές:

Σοφία και Γνώση: δημιουργικότητα, περιέργεια, κρίση, αγάπη για μάθηση και προοπτική.

Θάρρος: γενναιότητα, επιμονή, ειλικρίνεια και ζωτικότητα.

Ανθρωπιά: αγάπη, καλοσύνη και κοινωνική νοημοσύνη.

Δικαιοσύνη: ομαδικότητα, δικαιοσύνη και ηγεσία.

Εγκράτεια: συγχώρεση, ταπεινότητα, σύνεση και αυτορρύθμιση.

Υπέρβαση: εκτίμηση της ομορφιάς και της αριστείας, ευγνωμοσύνη, ελπίδα, χιούμορ και πνευματικότητα.

Οι έξι αρετές αποτελούν κυρίως θεωρητικές κατηγορίες· το VIA-120 αξιολογεί άμεσα τις 24 δυνάμεις χαρακτήρα και όχι τις αρετές ως ξεχωριστές κλίμακες.

Δομή και Βαθμονόμηση

Το VIA-120 περιλαμβάνει 120 προτάσεις, με πέντε ερωτήσεις για καθεμία από τις 24 δυνάμεις χαρακτήρα. Η σύντομη αυτή μορφή δημιουργήθηκε επιλέγοντας από το VIA-240 τα στοιχεία με τις υψηλότερες διορθωμένες συσχετίσεις στοιχείου–συνολικής βαθμολογίας για κάθε υποκλίμακα.

Οι απαντήσεις δίνονται σε πενταβάθμια κλίμακα Likert, συνήθως από 1 = «Καθόλου σαν εμένα» έως 5 = «Πολύ σαν εμένα». Υψηλότερες τιμές επομένως αντιστοιχούν σε ισχυρότερη παρουσία της συγκεκριμένης δύναμης χαρακτήρα.

Στατιστική Ανάλυση

Η βασική ανάλυση του VIA-120 πραγματοποιείται ξεχωριστά για καθεμία από τις 24 δυνάμεις χαρακτήρα. Η βαθμολογία κάθε δύναμης μπορεί να υπολογίζεται από τα πέντε αντίστοιχα στοιχεία, συνήθως ως μέσος όρος.

Δεν συνιστάται η χρήση ενός ενιαίου συνολικού σκορ από 120 έως 600 ούτε η ερμηνεία υψηλών τιμών ως ένδειξης «αδύναμου χαρακτήρα». Αντίθετα, το εργαλείο χρησιμοποιείται για τη δημιουργία ενός πολυδιάστατου προφίλ χαρακτήρα, στο οποίο οι υψηλότερες βαθμολογίες δείχνουν ισχυρότερη έκφραση των αντίστοιχων δυνατών στοιχείων.

Σε ερευνητικές εφαρμογές μπορούν να εξεταστούν μέσοι όροι, τυπικές αποκλίσεις, αξιοπιστία των υποκλιμάκων, συσχετίσεις, συγκρίσεις μεταξύ ομάδων, παλινδρομήσεις και παραγοντικές αναλύσεις.

Αξιοπιστία και Εγκυρότητα

Το VIA-120 παρουσιάζει γενικά ικανοποιητικά ψυχομετρικά χαρακτηριστικά. Σύμφωνα με στοιχεία του VIA Institute, η μέση εσωτερική συνέπεια των 24 υποκλιμάκων είναι περίπου α = 0,79, ενώ οι επιμέρους συντελεστές αξιοπιστίας διαφοροποιούνται ανάλογα με τη δύναμη που αξιολογείται.

Η σύντομη έκδοση θεωρείται σε σημαντικό βαθμό συγκρίσιμη με την αρχική έκδοση των 240 ερωτήσεων ως προς την αξιοπιστία και την εγκυρότητα, προσφέροντας ταυτόχρονα μικρότερο χρόνο χορήγησης.

Για την ελληνική έκδοση, η χρήση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει να βασίζεται στα διαθέσιμα δεδομένα γλωσσικής προσαρμογής και ψυχομετρικής τεκμηρίωσης για τον ελληνικό πληθυσμό.

Εφαρμογές

Το VIA-120 μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην ψυχολογική έρευνα, στη συμβουλευτική, στην εκπαίδευση, στην οργανωσιακή ψυχολογία και σε προγράμματα προσωπικής ανάπτυξης.

Η αξιολόγηση των δυνατών στοιχείων μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της αυτογνωσίας, στην αναγνώριση προσωπικών πόρων και στη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ χαρακτήρα, ευημερίας, επαγγελματικής λειτουργικότητας και προσωπικής ανάπτυξης.

Βιβλιογραφία

Littman-Ovadia, H. (2015). Short form of the VIA Inventory of Strengths: Construction and initial tests of reliability and validity. International Journal of Humanities Social Sciences and Education, 2(4), 229–237.

McGrath, R. E. (2014). Scale- and item-level factor analyses of the VIA Inventory of Strengths. Assessment, 21(1), 4–14.

Peterson, C., & Seligman, M. E. P. (2004). Character strengths and virtues: A handbook and classification. Oxford University Press.