Κλίμακα Τροποποιημένης Ashworth [MAS-4]

Περιγραφή

Η Κλίμακα Τροποποιημένης Ashworth (Modified Ashworth Scale – MAS) αποτελεί ένα από τα πλέον διαδεδομένα και αξιόπιστα κλινικά εργαλεία για την αξιολόγηση της σπαστικότητας, δηλαδή της παθολογικής αύξησης του μυϊκού τόνου που εμφανίζεται ως συνέπεια βλάβης του ανώτερου κινητικού νευρώνα. Η κλίμακα χρησιμοποιείται ευρέως σε ασθενείς με αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, πολλαπλή σκλήρυνση, κρανιοεγκεφαλική κάκωση, κάκωση νωτιαίου μυελού, εγκεφαλική παράλυση και άλλες νευρολογικές παθήσεις που συνοδεύονται από διαταραχές του μυϊκού τόνου. Αποτελεί βασικό εργαλείο στην κλινική νευρολογία, τη φυσικοθεραπεία, την εργοθεραπεία και την ιατρική αποκατάστασης, καθώς επιτρέπει την αντικειμενική εκτίμηση της σοβαρότητας της σπαστικότητας και τη διαχρονική παρακολούθηση της πορείας του ασθενούς.

Η MAS βασίζεται στην αξιολόγηση της αντίστασης που παρουσιάζει ένας μυς κατά την παθητική κινητοποίηση της άρθρωσης με σταθερή ταχύτητα και χρησιμοποιείται για την ποσοτικοποίηση του αυξημένου μυϊκού τόνου.

Η κλίμακα αξιολογεί βασικές διαστάσεις της σπαστικότητας, όπως:

Αύξηση του μυϊκού τόνου, η οποία αντανακλά τη σοβαρότητα της σπαστικότητας.
Αντίσταση κατά την παθητική κίνηση, που αποτελεί το βασικό κριτήριο βαθμολόγησης.
Έκταση της αντίστασης κατά τη διάρκεια της τροχιάς κίνησης, δηλαδή σε ποιο μέρος της κίνησης εμφανίζεται η αυξημένη αντίσταση.
Λειτουργική επίδραση της σπαστικότητας, η οποία επηρεάζει την κινητικότητα, τη βάδιση και τις δραστηριότητες καθημερινής ζωής.
Μεταβολές μετά από θεραπευτικές παρεμβάσεις, όπως φαρμακευτική αγωγή, φυσικοθεραπεία, εργοθεραπεία ή ενέσεις αλλαντικής τοξίνης.

Η θεωρητική βάση της MAS στηρίζεται στον ορισμό της σπαστικότητας του Lance, σύμφωνα με τον οποίο η σπαστικότητα αποτελεί ταχυεξαρτώμενη αύξηση των τονικών αντανακλαστικών διάτασης που οφείλεται σε βλάβη του ανώτερου κινητικού νευρώνα.

Ανάλυση και Χρήση των Δεδομένων

Η MAS επιτρέπει την αντικειμενική αξιολόγηση της σοβαρότητας της σπαστικότητας και χρησιμοποιείται τόσο στην καθημερινή κλινική πράξη όσο και στην επιστημονική έρευνα για την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Η στατιστική ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει:

Περιγραφική στατιστική (μέσοι όροι, τυπικές αποκλίσεις, διάμεσοι και εκατοστημόρια).
Έλεγχο αξιοπιστίας μεταξύ αξιολογητών (Inter-rater Reliability) και επαναληπτικών μετρήσεων (Test–Retest Reliability).
Έλεγχο της αξιοπιστίας μέσω των δεικτών Cronbach’s α και McDonald’s Omega, όταν η κλίμακα χρησιμοποιείται σε ερευνητικά πρωτόκολλα.
Διερεύνηση της δομικής εγκυρότητας με Εξερευνητική (EFA) και Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση (CFA) όπου απαιτείται.
Έλεγχο συγκλίνουσας εγκυρότητας με εργαλεία όπως οι Modified Tardieu Scale (MTS), Fugl-Meyer Assessment (FMA), Barthel Index, Functional Independence Measure (FIM) και άλλες κλίμακες λειτουργικότητας.
Συσχετίσεις μέσω συντελεστών Pearson ή Spearman.
Συγκρίσεις μεταξύ ομάδων με t-test, ANOVA, ANCOVA ή μη παραμετρικές δοκιμασίες.
Αναλύσεις πριν και μετά από θεραπευτικές παρεμβάσεις για την αξιολόγηση της κλινικής βελτίωσης.
Πολυπαραγοντικές αναλύσεις για τον εντοπισμό παραγόντων που σχετίζονται με τη σοβαρότητα της σπαστικότητας.

Η MAS χρησιμοποιείται ευρέως σε:

νευρολογία,
φυσικοθεραπεία,
εργοθεραπεία,
ιατρική αποκατάστασης,
αθλητιατρική αποκατάστασης,
παιδιατρική νευρολογία,
κλινικές δοκιμές,
έρευνα κινητικών διαταραχών.

Στόχος

Ο βασικός στόχος της Modified Ashworth Scale (MAS) είναι η αξιόπιστη και αντικειμενική αξιολόγηση της παρουσίας και της σοβαρότητας της σπαστικότητας, καθώς και η παρακολούθηση της εξέλιξής της κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Η κλίμακα βοηθά τους επαγγελματίες υγείας να τεκμηριώσουν την κλινική εικόνα, να σχεδιάσουν εξατομικευμένα προγράμματα αποκατάστασης και να αξιολογήσουν την αποτελεσματικότητα των θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Ειδικότερα, αποσκοπεί:

στην αξιολόγηση της παρουσίας και της βαρύτητας της σπαστικότητας,
στη μέτρηση της αντίστασης κατά την παθητική κινητοποίηση των αρθρώσεων,
στην παρακολούθηση της ανταπόκρισης στη φαρμακευτική και αποκαταστασιακή θεραπεία,
στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας φυσικοθεραπευτικών και εργοθεραπευτικών παρεμβάσεων,
στον σχεδιασμό εξατομικευμένων προγραμμάτων αποκατάστασης,
στην υποστήριξη της κλινικής λήψης αποφάσεων,
στην παραγωγή επιστημονικών δεδομένων για τη μελέτη της σπαστικότητας και των κινητικών διαταραχών.

Βαθμολόγηση

Η Modified Ashworth Scale εφαρμόζεται κατά τη διάρκεια της παθητικής κινητοποίησης μιας άρθρωσης με σταθερή ταχύτητα. Ο εξεταστής αξιολογεί την αντίσταση που εμφανίζεται κατά την κίνηση και κατατάσσει τη σπαστικότητα σε μία από τις ακόλουθες βαθμίδες:

0: Καμία αύξηση του μυϊκού τόνου.
1: Ελαφρά αύξηση του μυϊκού τόνου, με μικρή αντίσταση στο τέλος της τροχιάς της παθητικής κίνησης.
1+: Ελαφρά αύξηση του μυϊκού τόνου, με αντίσταση που εμφανίζεται σε λιγότερο από το ήμισυ της τροχιάς της κίνησης.
2: Μέτρια αύξηση του μυϊκού τόνου κατά το μεγαλύτερο μέρος της τροχιάς της κίνησης, χωρίς όμως η κίνηση να δυσχεραίνεται σημαντικά.
3: Σημαντική αύξηση του μυϊκού τόνου, που καθιστά δύσκολη την παθητική κίνηση.
4: Το προσβεβλημένο μέλος βρίσκεται σε άκαμπτη θέση (κάμψη ή έκταση) και η παθητική κινητοποίηση είναι εξαιρετικά δύσκολη ή αδύνατη.

Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερη σοβαρότητα της σπαστικότητας, εντονότερη αύξηση του μυϊκού τόνου και μεγαλύτερο λειτουργικό περιορισμό.

Κατά την ψυχομετρική αξιολόγηση της MAS εξετάζονται συνήθως:

Αξιοπιστία μεταξύ αξιολογητών (Inter-rater Reliability).
Αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (Test–Retest Reliability).
Συγκλίνουσα εγκυρότητα με άλλες κλίμακες σπαστικότητας.
Κλινική ευαισθησία στην ανίχνευση θεραπευτικών μεταβολών.
Εγκυρότητα κριτηρίου σε διαφορετικούς νευρολογικούς πληθυσμούς.

Βιβλιογραφία

Ashworth, B. (1964). Preliminary trial of carisoprodol in multiple sclerosis. Practitioner, 192, 540–542.

Bohannon, R. W., & Smith, M. B. (1987). Interrater reliability of a modified Ashworth scale of muscle spasticity. Physical Therapy, 67(2), 206–207. https://doi.org/10.1093/ptj/67.2.206

Lance, J. W. (1980). The control of muscle tone, reflexes, and movement: Robert Wartenberg Lecture. Advances in Neurology, 26, 185–204.

Pandyan, A. D., Johnson, G. R., Price, C. I. M., Curless, R. H., Barnes, M. P., & Rodgers, H. (1999). A review of the properties and limitations of the Ashworth and Modified Ashworth Scales as measures of spasticity. Clinical Rehabilitation, 13(5), 373–383.

Ansari, N. N., Naghdi, S., Arab, T. K., & Jalaie, S. (2008). The interrater and intrarater reliability of the Modified Ashworth Scale in the assessment of muscle spasticity. NeuroRehabilitation, 23(1), 31–35.