Καταγραφή Κινητικής Δραστηριότητας [MAL-53]

Περιγραφή

Η Καταγραφή Κινητικής Δραστηριότητας (Motor Activity Log – MAL) αποτελεί ένα διεθνώς αναγνωρισμένο ψυχομετρικό εργαλείο αξιολόγησης που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση της λειτουργικής χρήσης του πάσχοντος άνω άκρου κατά την εκτέλεση δραστηριοτήτων της καθημερινής ζωής σε άτομα που έχουν υποστεί αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο (ΑΕΕ) ή άλλες νευρολογικές παθήσεις που επηρεάζουν την κινητική λειτουργία. Σε αντίθεση με τις κλινικές δοκιμασίες που αξιολογούν τι μπορεί να κάνει ένας ασθενής υπό ελεγχόμενες συνθήκες, το MAL εξετάζει πόσο συχνά και με ποια ποιότητα χρησιμοποιείται πραγματικά το πάσχον άνω άκρο στην καθημερινότητα. Για τον λόγο αυτό αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία αξιολόγησης στην κλινική νευροαποκατάσταση και χρησιμοποιείται εκτενώς για την εκτίμηση της αποτελεσματικότητας θεραπευτικών παρεμβάσεων, όπως η Θεραπεία Εξαναγκασμένης Χρήσης (Constraint-Induced Movement Therapy – CIMT).

Το ερωτηματολόγιο αξιολογεί βασικές διαστάσεις της λειτουργικής χρήσης του άνω άκρου, όπως:

Συχνότητα Χρήσης (Amount of Use – AOU), δηλαδή πόσο συχνά χρησιμοποιείται το πάσχον χέρι στις καθημερινές δραστηριότητες.
Ποιότητα Κίνησης (Quality of Movement – QOM), που αφορά την ομαλότητα, τον συντονισμό και την αποτελεσματικότητα των κινήσεων.
Λειτουργική Ανεξαρτησία, δηλαδή την ικανότητα εκτέλεσης καθημερινών δραστηριοτήτων με το πάσχον άνω άκρο.
Πραγματική Κινητική Απόδοση, η οποία αποτυπώνει τη χρήση του χεριού στο φυσικό περιβάλλον του ασθενούς.
Λειτουργική Αποκατάσταση, που αξιολογεί τις αλλαγές στη χρήση του άνω άκρου κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Η θεωρητική βάση του MAL στηρίζεται στην έννοια της «εκμαθημένης μη χρήσης» (learned non-use), σύμφωνα με την οποία πολλοί ασθενείς, παρά τη βελτίωση της κινητικής τους ικανότητας, συνεχίζουν να αποφεύγουν τη χρήση του πάσχοντος άκρου στην καθημερινότητα. Το εργαλείο επιτρέπει την αξιολόγηση αυτής της συμπεριφοράς και της λειτουργικής αποκατάστασης.

Ανάλυση και Χρήση των Δεδομένων

Το MAL επιτρέπει την ποσοτική αξιολόγηση της λειτουργικής χρήσης του άνω άκρου και τη διερεύνηση της αποτελεσματικότητας θεραπευτικών και αποκαταστασιακών παρεμβάσεων σε ασθενείς με νευρολογικές διαταραχές.

Η στατιστική ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει:

Περιγραφική στατιστική (μέσοι όροι, τυπικές αποκλίσεις, διάμεσοι και εκατοστημόρια).
Έλεγχο αξιοπιστίας μέσω των δεικτών Cronbach’s α και McDonald’s Omega.
Αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (Test–Retest Reliability).
Αξιοπιστία μεταξύ αξιολογητών (Inter-rater Reliability).
Διερεύνηση της παραγοντικής δομής με Εξερευνητική (EFA) και Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση (CFA).
Έλεγχο συγκλίνουσας και διακριτής εγκυρότητας με εργαλεία όπως οι Fugl-Meyer Assessment (FMA), Action Research Arm Test (ARAT), Wolf Motor Function Test (WMFT) και Box and Block Test.
Συσχετίσεις μέσω συντελεστών Pearson ή Spearman.
Συγκρίσεις μεταξύ ομάδων με t-test, ANOVA, MANOVA ή μη παραμετρικές δοκιμασίες.
Πολλαπλή γραμμική παλινδρόμηση για τον εντοπισμό παραγόντων που επηρεάζουν τη λειτουργική αποκατάσταση.
Διαχρονικές αναλύσεις πριν και μετά από προγράμματα νευροαποκατάστασης.

Το MAL χρησιμοποιείται ευρέως σε:

νευροαποκατάσταση,
φυσικοθεραπεία,
εργοθεραπεία,
νευρολογία,
ιατρική αποκατάστασης,
κλινικές δοκιμές,
αξιολόγηση αποκατάστασης μετά από αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο,
έρευνες λειτουργικής κινητικότητας.

Στόχος

Ο βασικός στόχος του Motor Activity Log (MAL) είναι η αξιόπιστη και αντικειμενική αξιολόγηση της πραγματικής λειτουργικής χρήσης του πάσχοντος άνω άκρου κατά την εκτέλεση δραστηριοτήτων της καθημερινής ζωής. Το εργαλείο βοηθά τους επαγγελματίες υγείας να εκτιμήσουν τόσο τη συχνότητα όσο και την ποιότητα χρήσης του χεριού, να εντοπίσουν φαινόμενα εκμαθημένης μη χρήσης και να αξιολογήσουν την αποτελεσματικότητα των θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Ειδικότερα, αποσκοπεί:

στην αξιολόγηση της συχνότητας χρήσης του πάσχοντος άνω άκρου,
στη μέτρηση της ποιότητας των κινήσεων κατά τις καθημερινές δραστηριότητες,
στην παρακολούθηση της πορείας της νευρολογικής αποκατάστασης,
στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας προγραμμάτων φυσικοθεραπείας και εργοθεραπείας,
στον εντοπισμό της εκμαθημένης μη χρήσης,
στον σχεδιασμό εξατομικευμένων προγραμμάτων αποκατάστασης,
στην υποστήριξη της επιστημονικής έρευνας σχετικά με τη λειτουργική αποκατάσταση του άνω άκρου.

Βαθμολόγηση

Το Motor Activity Log (MAL) χορηγείται με τη μορφή δομημένης συνέντευξης και περιλαμβάνει, στην πλέον διαδεδομένη έκδοσή του, 30 δραστηριότητες καθημερινής ζωής. Για κάθε δραστηριότητα ο εξεταζόμενος αξιολογεί δύο βασικές παραμέτρους:

Συχνότητα Χρήσης (Amount of Use – AOU).
Ποιότητα Κίνησης (Quality of Movement – QOM).

Κάθε παράμετρος βαθμολογείται συνήθως σε εξαβάθμια κλίμακα από 0 έως 5, όπου:

0: Το πάσχον άνω άκρο δεν χρησιμοποιείται καθόλου.
5: Το πάσχον άνω άκρο χρησιμοποιείται τόσο συχνά και με την ίδια ποιότητα όπως πριν από τη νευρολογική βλάβη.

Οι επιμέρους βαθμολογίες υπολογίζονται χωριστά για τις κλίμακες AOU και QOM, ενώ στη συνέχεια προκύπτει ο μέσος όρος κάθε κλίμακας. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν συχνότερη χρήση του πάσχοντος άνω άκρου, καλύτερη ποιότητα κίνησης, μεγαλύτερη λειτουργική ανεξαρτησία και αποτελεσματικότερη αποκατάσταση.

Κατά την ψυχομετρική αξιολόγηση του εργαλείου εξετάζονται συνήθως:

Εσωτερική συνοχή (Cronbach’s α και McDonald’s Omega).
Αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (Test–Retest Reliability).
Αξιοπιστία μεταξύ αξιολογητών (Inter-rater Reliability).
Δομική εγκυρότητα (Construct Validity).
Συγκλίνουσα και διακριτή εγκυρότητα.
Παραγοντική εγκυρότητα μέσω CFA.
Ευαισθησία στην ανίχνευση κλινικών μεταβολών μετά από θεραπευτικές παρεμβάσεις.
Ισοδυναμία μέτρησης μεταξύ διαφορετικών νευρολογικών πληθυσμών.

Βιβλιογραφία

Lang, C. E., Edwards, D. F., Birkenmeier, R. L., & Dromerick, A. W. (2008). Estimating minimal clinically important differences of upper-extremity measures early after stroke. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 89(9), 1693–1700.

Taub, E., Uswatte, G., Morris, D. M., Barman, J., & Crago, J. E. (2013). Contribution of the Motor Activity Log to the measurement of real-world arm use following rehabilitation. Stroke, 44(4), 1103–1108.

Uswatte, G., Taub, E., Morris, D., Vignolo, M., & McCulloch, K. (2005). Reliability and validity of the Motor Activity Log-14 for measuring real-world arm use. Stroke, 36(11), 2493–2496.

van der Lee, J. H., de Groot, V., Beckerman, H., Knol, D. L., & Bouter, L. M. (2004). The Motor Activity Log: A new scale to measure motor activity in stroke patients. Journal of Rehabilitation Research and Development, 41(1), 1–11.

Winstein, C. J., Stein, J., Arena, R., et al. (2016). Guidelines for Adult Stroke Rehabilitation and Recovery. Stroke, 47(6), e98–e169.

Wolf, S. L., Lecraw, D. E., Barton, L. A., & Jann, B. B. (1989). Forced use of hemiplegic upper extremities to reverse the effect of learned nonuse among chronic stroke and head-injured patients. Experimental Neurology, 104(2), 125–132.