Περιγραφή

Το European System for Cardiac Operative Risk Evaluation (EuroSCORE) αποτελεί ένα από τα πλέον αναγνωρισμένα και ευρέως χρησιμοποιούμενα εργαλεία προεγχειρητικής εκτίμησης κινδύνου στην καρδιοχειρουργική. Αναπτύχθηκε από την European Association for Cardio-Thoracic Surgery (EACTS) με σκοπό την πρόβλεψη της πιθανότητας ενδονοσοκομειακής ή πρώιμης μετεγχειρητικής θνησιμότητας σε ασθενείς που υποβάλλονται σε επεμβάσεις ανοικτής καρδιάς.

Το EuroSCORE βασίζεται σε ένα σύνολο αντικειμενικών κλινικών και χειρουργικών παραγόντων κινδύνου, όπως η ηλικία, το φύλο, η λειτουργία της αριστερής κοιλίας, η νεφρική λειτουργία, οι συνυπάρχουσες παθήσεις, η βαρύτητα της καρδιακής νόσου και ο τύπος της προγραμματισμένης επέμβασης. Η συστηματική αξιολόγηση αυτών των παραμέτρων επιτρέπει την ποσοτική εκτίμηση του χειρουργικού κινδύνου, διευκολύνοντας τη λήψη κλινικών αποφάσεων, την ενημέρωση των ασθενών και τη σύγκριση των αποτελεσμάτων μεταξύ διαφορετικών καρδιοχειρουργικών κέντρων.

Η αρχική έκδοση του εργαλείου (EuroSCORE I) αντικαταστάθηκε από το EuroSCORE II, το οποίο αναπτύχθηκε με βάση σύγχρονα πολυκεντρικά δεδομένα και προσφέρει σημαντικά βελτιωμένη ακρίβεια στην πρόβλεψη της χειρουργικής θνησιμότητας.

Στόχος

Βασικός στόχος του EuroSCORE είναι η αξιόπιστη εκτίμηση του κινδύνου θνησιμότητας πριν από καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις. Η κλίμακα συμβάλλει στην αναγνώριση ασθενών υψηλού κινδύνου, στην επιλογή της καταλληλότερης θεραπευτικής στρατηγικής, στη βελτιστοποίηση της προεγχειρητικής προετοιμασίας και στην αντικειμενική αξιολόγηση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας. Παράλληλα, χρησιμοποιείται ευρέως στην κλινική έρευνα για την προσαρμογή (risk adjustment) των αποτελεσμάτων μεταξύ διαφορετικών νοσοκομείων και πληθυσμών ασθενών.

Βαθμολόγηση

Το EuroSCORE δεν χρησιμοποιεί συμβατική κλίμακα Likert, αλλά υπολογίζει την πιθανότητα χειρουργικής θνησιμότητας μέσω ενός αλγορίθμου που βασίζεται σε προκαθορισμένους παράγοντες κινδύνου. Στην αρχική έκδοση χρησιμοποιήθηκε προσθετικό και λογιστικό μοντέλο βαθμολόγησης, ενώ το EuroSCORE II εφαρμόζει μοντέλο λογιστικής παλινδρόμησης, το οποίο παρέχει εξατομικευμένη εκτίμηση του ποσοστού κινδύνου για κάθε ασθενή.

Υψηλότερη εκτιμώμενη πιθανότητα υποδηλώνει αυξημένο κίνδυνο περιεγχειρητικής θνησιμότητας και επιπλοκών. Η τελική εκτίμηση χρησιμοποιείται συμπληρωματικά με την κλινική κρίση του καρδιοχειρουργού και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη αξιολόγηση του ασθενούς.

Στατιστική Ανάλυση

Η ανάπτυξη και επικύρωση του EuroSCORE βασίσθηκε σε μεγάλης κλίμακας πολυπαραγοντική στατιστική ανάλυση. Η προγνωστική του ικανότητα αξιολογείται μέσω δεικτών διακριτικής ικανότητας (Area Under the ROC Curve – AUC), βαθμονόμησης (Calibration) με δοκιμασίες όπως ο Hosmer–Lemeshow, καθώς και μέσω δεικτών ευαισθησίας, ειδικότητας και συνολικής ακρίβειας ταξινόμησης.

Σε ερευνητικές εφαρμογές, το EuroSCORE χρησιμοποιείται ως μεταβλητή προσαρμογής κινδύνου σε αναλύσεις επιβίωσης (Cox proportional hazards models), λογιστική παλινδρόμηση, ROC analysis και πολυμεταβλητά μοντέλα πρόβλεψης. Η συγκριτική αξιολόγηση διαφορετικών καρδιοχειρουργικών μονάδων πραγματοποιείται συχνά μέσω δεικτών Observed/Expected (O/E) Mortality Ratio, οι οποίοι επιτρέπουν την αντικειμενική σύγκριση των πραγματικών και των αναμενόμενων αποτελεσμάτων.

Εφαρμογές

Το EuroSCORE χρησιμοποιείται ευρέως στην καρδιοχειρουργική, την καρδιολογία και την κλινική επιδημιολογία για:

  • την προεγχειρητική εκτίμηση του χειρουργικού κινδύνου,
  • την επιλογή μεταξύ χειρουργικής επέμβασης και διαδερμικών τεχνικών (όπως TAVI),
  • την ενημέρωση των ασθενών σχετικά με τον αναμενόμενο κίνδυνο,
  • την αξιολόγηση της ποιότητας των καρδιοχειρουργικών υπηρεσιών,
  • τη σύγκριση αποτελεσμάτων μεταξύ νοσοκομείων,
  • την προσαρμογή κινδύνου σε κλινικές μελέτες και μητρώα ασθενών,
  • την υποστήριξη διαδικασιών πιστοποίησης και ελέγχου ποιότητας των μονάδων υγείας.

Παρότι το EuroSCORE II παρουσιάζει σημαντικά βελτιωμένη προγνωστική ακρίβεια σε σχέση με την αρχική έκδοση, συνιστάται η χρήση του σε συνδυασμό με τη συνολική κλινική εκτίμηση και, όπου απαιτείται, με άλλα εξειδικευμένα μοντέλα εκτίμησης καρδιοχειρουργικού κινδύνου.

Βιβλιογραφία

Nashef, S. A. M., Roques, F., Sharples, L. D., Nilsson, J., Smith, C., Goldstone, A. R., & Lockowandt, U. (2012). EuroSCORE II. European Journal of Cardio-Thoracic Surgery, 41(4), 734–744.

Roques, F., Michel, P., Goldstone, A. R., & Nashef, S. A. M. (2003). The logistic EuroSCORE. European Heart Journal, 24(9), 881–882.

Nashef, S. A. M., Roques, F., Michel, P., Gauducheau, E., Lemeshow, S., & Salamon, R. (1999). European system for cardiac operative risk evaluation (EuroSCORE). European Journal of Cardio-Thoracic Surgery, 16(1), 9–13.

Grant, S. W., Hickey, G. L., Dimarakis, I., Cooper, G., Jenkins, D. P., & Uppal, R. (2013). Performance of the EuroSCORE models in contemporary cardiac surgery. Heart, 99(22), 1656–1660.

Head, S. J., Kaul, S., Mack, M. J., Serruys, P. W., Taggart, D. P., Holmes, D. R., … & Kappetein, A. P. (2017). The rationale for Heart Team decision-making for patients with stable, complex coronary artery disease. European Heart Journal, 38(32), 2510–2518.