Πεποιθήσεις Αυτοαποτελεσματικότητας [SEB-8]

Περιγραφή

Η Κλίμακα Πεποιθήσεων Αυτοαποτελεσματικότητας (Self-Efficacy Beliefs – SEB-8) αποτελεί επιμέρους κλίμακα του Motivated Strategies for Learning Questionnaire (MSLQ) των Pintrich και De Groot (1990). Στην ελληνική της προσαρμογή περιλαμβάνει 8 δηλώσεις που αξιολογούν τις πεποιθήσεις των μαθητών σχετικά με την ικανότητά τους να ανταποκρίνονται επιτυχώς σε σχολικά γνωστικά αντικείμενα, όπως τα Μαθηματικά και η Γλώσσα.

Η κλίμακα εστιάζει στην υποκειμενική εκτίμηση του μαθητή για το κατά πόσο θεωρεί ότι μπορεί να οργανώσει και να εκτελέσει αποτελεσματικά τις ενέργειες που απαιτούνται για την επιτυχή ολοκλήρωση μαθησιακών καθηκόντων.

Σκοπός

Βασικός στόχος της SEB-8 είναι η μέτρηση των πεποιθήσεων αυτοαποτελεσματικότητας σε συγκεκριμένες μαθησιακές δραστηριότητες. Η αυτοαποτελεσματικότητα αφορά την προσωπική εκτίμηση του ατόμου για την ικανότητά του να οργανώνει και να εφαρμόζει τις ενέργειες που απαιτούνται για την επιτυχή εκτέλεση μιας εργασίας.

Η αξιολόγηση αυτών των πεποιθήσεων είναι ιδιαίτερα σημαντική για την κατανόηση της σχολικής επίδοσης, της μαθησιακής κινητοποίησης και της ενεργού συμμετοχής στη μαθησιακή διαδικασία.

Δομή της Κλίμακας

Η SEB-8 αποτελείται από 8 προτάσεις που αποτυπώνουν τον βαθμό εμπιστοσύνης του μαθητή στις ικανότητές του σε σχέση με σχολικές απαιτήσεις και συγκεκριμένα γνωστικά αντικείμενα.

Η σύντομη μορφή της επιτρέπει την εύκολη ενσωμάτωσή της σε ευρύτερα ερευνητικά πρωτόκολλα εκπαιδευτικής ψυχολογίας.

Βαθμολόγηση

Οι μαθητές απαντούν χρησιμοποιώντας πενταβάθμια κλίμακα τύπου Likert, από:

1 = Διαφωνώ απόλυτα έως 5 = Συμφωνώ απόλυτα.

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από τον μέσο όρο των απαντήσεων στις 8 ερωτήσεις. Υψηλότερες τιμές υποδηλώνουν υψηλότερη αντιλαμβανόμενη αυτοαποτελεσματικότητα.

Εγκυρότητα

Η εγκυρότητα της κλίμακας εξετάστηκε μέσω παραγοντικής ανάλυσης με ορθογώνια περιστροφή Varimax. Η ανάλυση ανέδειξε έναν ενιαίο παράγοντα, με παραγοντικές φορτίσεις από 0,64 έως 0,83, στοιχείο που υποστηρίζει την κατασκευαστική εγκυρότητα της κλίμακας.

Αξιοπιστία

Η εσωτερική συνέπεια της SEB-8 εμφανίζεται ιδιαίτερα υψηλή, με Cronbach’s alpha = 0,90, υποδηλώνοντας υψηλή συνοχή μεταξύ των επιμέρους ερωτήσεων.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η ανάλυση μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω του συνολικού μέσου όρου της κλίμακας ή με συγκρίσεις ανά φύλο, σχολική τάξη ή γνωστικό αντικείμενο. Τα αποτελέσματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διερεύνηση της σχέσης της αυτοαποτελεσματικότητας με τη σχολική επίδοση, καθώς και για την αξιολόγηση ψυχοεκπαιδευτικών παρεμβάσεων.

Η κλίμακα μπορεί επίσης να συμβάλει στον εντοπισμό μαθητών που εμφανίζουν χαμηλή εμπιστοσύνη στις ακαδημαϊκές τους ικανότητες και στη μελέτη των στρατηγικών μάθησης.

Ερμηνεία

Υψηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν ισχυρότερες πεποιθήσεις ότι ο μαθητής μπορεί να ανταποκριθεί επιτυχώς στις απαιτήσεις της μάθησης, ενώ χαμηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μικρότερη εμπιστοσύνη στις προσωπικές μαθησιακές ικανότητες.

Η ερμηνεία θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη το συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο, το σχολικό πλαίσιο και τα χαρακτηριστικά του μαθητικού πληθυσμού.

Βιβλιογραφία

Pintrich, P. R., & De Groot, E. V. (1990). Motivational and self-regulated learning components of classroom academic performance. Journal of Educational Psychology, 82(1), 33–40.

Λεονταρή, Α., & Γωνίδα, Ε. (Προσαρμογή). Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας & Τμήμα Ψυχολογίας, ΑΠΘ.