Ερωτηματολόγιο Αναγνωστικών Στάσεων [RAS-33]

Περιγραφή

Το Reading Attitudes Scale (RAS-33) είναι ένα ερωτηματολόγιο αυτοαναφοράς 33 ερωτήσεων, σχεδιασμένο για την αξιολόγηση των στάσεων παιδιών και εφήβων απέναντι στην ανάγνωση. Η αναγνωστική στάση αποτελεί σημαντική διάσταση της σχέσης του μαθητή με το διάβασμα, καθώς περιλαμβάνει όχι μόνο το ενδιαφέρον και την ευχαρίστηση που αντλεί από την ανάγνωση, αλλά και τις αντιλήψεις του σχετικά με τη χρησιμότητα και την προσωπική αξία της.

Η κλίμακα οργανώνεται γύρω από τρεις διακριτούς παράγοντες: Απόλαυση της Ανάγνωσης, Χρησιμότητα της Ανάγνωσης και Προσωπική Ανάπτυξη μέσω της Ανάγνωσης. Η πολυδιάστατη αυτή προσέγγιση επιτρέπει μια πιο ολοκληρωμένη αποτύπωση του τρόπου με τον οποίο οι μαθητές αντιλαμβάνονται και αξιολογούν την αναγνωστική δραστηριότητα.

Οι απαντήσεις καταγράφονται σε τετραβάθμια κλίμακα τύπου Likert, από 1 = «Διαφωνώ απόλυτα» έως 4 = «Συμφωνώ απόλυτα».

Διαστάσεις

Η Απόλαυση της Ανάγνωσης αφορά τον βαθμό στον οποίο ο μαθητής βιώνει την ανάγνωση ως ευχάριστη, ενδιαφέρουσα και προσωπικά ικανοποιητική δραστηριότητα.

Η Χρησιμότητα της Ανάγνωσης αποτυπώνει τις αντιλήψεις σχετικά με την πρακτική και εκπαιδευτική αξία της ανάγνωσης και τη συμβολή της στη μάθηση και τη σχολική πορεία.

Η Προσωπική Ανάπτυξη μέσω της Ανάγνωσης αφορά την αντίληψη ότι η ανάγνωση μπορεί να συμβάλει στην προσωπική καλλιέργεια και στην ευρύτερη ανάπτυξη του ατόμου.

Σκοπός

Βασικός σκοπός του RAS-33 είναι η συστηματική αξιολόγηση των στάσεων παιδιών και εφήβων απέναντι στην ανάγνωση.

Η κλίμακα επιτρέπει την αποτύπωση τόσο της συνολικής αναγνωστικής στάσης όσο και επιμέρους πτυχών της. Με τον τρόπο αυτό μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό διαφορετικών προτύπων στάσεων απέναντι στην ανάγνωση και στην καλύτερη κατανόηση της σχέσης των μαθητών με το διάβασμα.

Τρόπος Βαθμολόγησης

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα των απαντήσεων στις 33 ερωτήσεις. Σύμφωνα με τις πληροφορίες του εργαλείου, 15 ερωτήσεις απαιτούν αντίστροφη κωδικοποίηση πριν από τον υπολογισμό της συνολικής βαθμολογίας.

Το θεωρητικό εύρος της συνολικής βαθμολογίας είναι 33–132 βαθμοί. Υψηλότερη συνολική βαθμολογία αντιστοιχεί σε περισσότερο θετική στάση απέναντι στην ανάγνωση, ενώ χαμηλότερη βαθμολογία υποδηλώνει λιγότερο θετική αναγνωστική στάση.

Η ερμηνεία μπορεί επίσης να πραγματοποιείται σε επίπεδο των τριών επιμέρους παραγόντων, όταν ακολουθείται η αντίστοιχη δομή και διαδικασία βαθμολόγησης της κλίμακας.

Εγκυρότητα

Η διερευνητική παραγοντική ανάλυση που αναφέρεται για το εργαλείο υποστηρίζει μια δομή τριών παραγόντων, αντίστοιχη με τις διαστάσεις της Απόλαυσης, της Χρησιμότητας και της Προσωπικής Ανάπτυξης.

Οι παραγοντικές φορτίσεις των επιμέρους στοιχείων αναφέρονται ότι κυμαίνονται από 0,40 έως 0,72, παρέχοντας στοιχεία υπέρ της εννοιολογικής δομής του εργαλείου.

Σε νέες εφαρμογές ή διαφορετικούς πληθυσμούς, η δομή της κλίμακας μπορεί να επανεξετάζεται με κατάλληλες ψυχομετρικές διαδικασίες, ιδιαίτερα όταν πραγματοποιείται γλωσσική ή πολιτισμική προσαρμογή.

Αξιοπιστία

Η εσωτερική συνέπεια των τριών παραγόντων, όπως αναφέρεται στο διαθέσιμο υλικό, είναι:

Απόλαυση: Cronbach’s α = 0,88
Χρησιμότητα: Cronbach’s α = 0,78
Προσωπική Ανάπτυξη: Cronbach’s α = 0,72

Οι τιμές αυτές παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τη συνοχή των ερωτήσεων που συγκροτούν κάθε επιμέρους διάσταση.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Τα δεδομένα του RAS-33 μπορούν να αναλυθούν τόσο σε επίπεδο συνολικής βαθμολογίας όσο και σε επίπεδο των τριών επιμέρους παραγόντων. Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει τη δημιουργία ενός πιο διαφοροποιημένου προφίλ των αναγνωστικών στάσεων των μαθητών.

Σύμφωνα με το διαθέσιμο υλικό, η θετική αναγνωστική στάση συνδέεται με υψηλότερη σχολική επίδοση και ειδικότερα με την επίδοση στη Γλώσσα. Οι επιμέρους παράγοντες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διερεύνηση διαφορετικών πτυχών αυτής της σχέσης.

Το εργαλείο μπορεί επίσης να αξιοποιηθεί για συγκρίσεις μεταξύ ομάδων μαθητών ή για τη διερεύνηση σχέσεων με άλλες εκπαιδευτικές μεταβλητές, εφόσον αυτό προβλέπεται από τον εκάστοτε ερευνητικό σχεδιασμό.

Εφαρμογές

Το RAS-33 μπορεί να αξιοποιηθεί στην εκπαιδευτική έρευνα για τη μελέτη των αναγνωστικών στάσεων παιδιών και εφήβων και της σχέσης τους με τη σχολική επίδοση.

Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση διαφορετικών διαστάσεων της σχέσης των μαθητών με την ανάγνωση και για την παρακολούθηση πιθανών διαφοροποιήσεων στις στάσεις τους στο πλαίσιο εκπαιδευτικών μελετών.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων είναι προτιμότερο να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τη συνολική βαθμολογία αλλά και το προφίλ των τριών διαστάσεων, καθώς μαθητές με παρόμοια συνολική βαθμολογία μπορεί να διαφοροποιούνται ως προς την απόλαυση, την αντιλαμβανόμενη χρησιμότητα ή την προσωπική αξία που αποδίδουν στην ανάγνωση.

Βιβλιογραφία

Lewis, R., & Teale, W. H. (1980). Another look at secondary students’ attitudes toward reading. Journal of Reading Behavior, 12, 187–201.

Lewis, R., & Teale, W. H. (1982). Primary school students’ attitudes towards reading. Journal of Research in Reading, 5, 112–125.

Μαλαφάντης, Κ., & Φελούκα, Β. (υπό δημοσίευση). Απόλαυση, χρησιμότητα, προσωπική ανάπτυξη: Στάσεις παιδιών απέναντι στο διάβασμα.

Μαλαφάντης, Κ. (2003). Ανάγνωση και στάσεις: Αξιοποίηση και ερμηνεία δεδομένων από μαθητές δημοτικού σχολείου.