Κλίμακα Γονεϊκού Πεδίου Ελέγχου [PLCS-47]

Περιγραφή Κλίμακας

Η Κλίμακα Γονεϊκού Πεδίου Ελέγχου [Parental Locus of Control Scale – PLCS-47] αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο αξιολόγησης των πεποιθήσεων των γονέων σχετικά με την ευθύνη και τον βαθμό ελέγχου που θεωρούν ότι διαθέτουν αναφορικά με τη συμπεριφορά, την ανάπτυξη και την πορεία των παιδιών τους. Η κλίμακα διερευνά κατά πόσο οι γονείς αποδίδουν τις επιτυχίες ή τις δυσκολίες των παιδιών τους σε προσωπικές τους ενέργειες και γονεϊκές πρακτικές ή σε εξωτερικούς παράγοντες.

Η PLCS-47 αποτελείται από 47 δηλώσεις, οι οποίες κατανέμονται σε πέντε υποκλίμακες που αξιολογούν διαφορετικές διαστάσεις του γονεϊκού πεδίου ελέγχου: τη γονεϊκή επάρκεια, τη γονεϊκή ευθύνη, τον έλεγχο της ζωής του παιδιού, τη γενική πίστη στο περιβάλλον και τον έλεγχο από άλλους.

Στόχος Κλίμακας

Ο βασικός στόχος της PLCS-47 είναι η αξιολόγηση των αντιλήψεων των γονέων σχετικά με το κατά πόσο οι επιτυχίες ή οι αποτυχίες των παιδιών τους επηρεάζονται από τους ίδιους ή από εξωτερικούς παράγοντες.

Η κλίμακα συμβάλλει στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι γονείς αντιλαμβάνονται τον ρόλο τους στη διαμόρφωση της συμπεριφοράς των παιδιών τους και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ γονεϊκών πεποιθήσεων, πρακτικών ανατροφής και αναπτυξιακών αποτελεσμάτων.

Δομή και Περιεχόμενο

Η PLCS-47 περιλαμβάνει πέντε βασικές υποκλίμακες. Η Γονεϊκή Επάρκεια αποτελείται από 10 δηλώσεις και αξιολογεί την αντίληψη των γονέων για την ικανότητά τους να επηρεάζουν θετικά τη συμπεριφορά των παιδιών τους. Η Γονεϊκή Ευθύνη περιλαμβάνει 10 δηλώσεις και εξετάζει τον βαθμό στον οποίο οι γονείς θεωρούν ότι φέρουν ευθύνη για την ανάπτυξη και τη συμπεριφορά των παιδιών τους. Η Έλεγχος της Ζωής του Παιδιού περιλαμβάνει 7 δηλώσεις και αφορά την αντίληψη ελέγχου πάνω στις συνθήκες ζωής του παιδιού. Η Γενική Πίστη στο Περιβάλλον αποτελείται από 10 δηλώσεις και αξιολογεί την επίδραση εξωτερικών συνθηκών, ενώ ο Έλεγχος από Άλλους περιλαμβάνει 10 δηλώσεις και εξετάζει την αντίληψη ότι άλλοι άνθρωποι ή παράγοντες επηρεάζουν τη συμπεριφορά του παιδιού.

Βαθμονόμηση

Οι δηλώσεις της κλίμακας αξιολογούνται μέσω πενταβάθμιας κλίμακας Likert, όπου η τιμή 1 αντιστοιχεί σε «διαφωνώ απόλυτα» και η τιμή 5 σε «συμφωνώ απόλυτα». Ορισμένες δηλώσεις βαθμολογούνται αντίστροφα, ώστε να διασφαλίζεται η ορθή κατεύθυνση της μέτρησης.

Η βαθμολογία κάθε υποκλίμακας προκύπτει από το άθροισμα των αντίστοιχων απαντήσεων. Υψηλότερες τιμές υποδηλώνουν ισχυρότερη συμφωνία με την αντίστοιχη πεποίθηση που αξιολογεί η κάθε διάσταση.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η PLCS-47 χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό των γονεϊκών αντιλήψεων που σχετίζονται με την ευθύνη και τον έλεγχο στη συμπεριφορά των παιδιών. Τα δεδομένα μπορούν να αξιοποιηθούν για την αξιολόγηση διαφορών μεταξύ ομάδων γονέων και για τη διερεύνηση παραγόντων που επηρεάζουν τις γονεϊκές στάσεις.

Η στατιστική ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφική στατιστική, παραγοντική ανάλυση και συγκρίσεις μεταξύ ομάδων, όπως διαφοροποιήσεις ανάλογα με το φύλο ή την ηλικία των συμμετεχόντων.

Στατιστική Ανάλυση και Εγκυρότητα

Η παραγοντική ανάλυση της κλίμακας ανέδειξε την ύπαρξη πέντε παραγόντων, από τους οποίους οι τρεις ταυτίζονται με εκείνους της αρχικής μορφής του εργαλείου. Οι δύο επιπλέον παράγοντες προέκυψαν ειδικότερα στο ελληνικό δείγμα και σχετίζονται με στοιχεία της αρχικής θεωρητικής δομής της κλίμακας.

Τα αποτελέσματα υποστηρίζουν τη δομική εγκυρότητα της PLCS-47 και επιβεβαιώνουν τη δυνατότητα του εργαλείου να αποτυπώνει διαφορετικές διαστάσεις του γονεϊκού πεδίου ελέγχου.

Αξιοπιστία

Η συνολική αξιοπιστία της PLCS-47 παρουσιάζει ικανοποιητικά επίπεδα, με τον δείκτη εσωτερικής συνέπειας Cronbach’s alpha να ανέρχεται σε 0,80 για το σύνολο της κλίμακας. Οι επιμέρους υποκλίμακες παρουσιάζουν τιμές αξιοπιστίας που κυμαίνονται από 0,62 έως 0,81.

Εξαίρεση αποτελεί η υποκλίμακα «Έλεγχος της ζωής από το παιδί», η οποία παρουσίασε χαμηλότερη αξιοπιστία με Cronbach’s alpha α = 0,32, γεγονός που υποδεικνύει περιορισμένη εσωτερική συνοχή στη συγκεκριμένη διάσταση.

Βιβλιογραφία

Campis, L. K., Lyman, R. D., & Prentice-Dunn, S. (1986). The parental locus of control scale: Development and validation. Journal of Clinical Child Psychology, 15, 260–267.

Κόκκινος, Κ. Μ., & Παναγιώτου, Γ. (2004). Η επίδραση των πεποιθήσεων των γονέων σχετικά με τον έλεγχο της παιδικής συμπεριφοράς στην εφαρμογή πρακτικών πειθαρχίας. Ψυχολογία: Το περιοδικό της Ελληνικής Ψυχολογικής Εταιρείας, 11, 571–584.

Kokkinos, C. M., & Panayiotou, G. (2007). Parental Discipline Practices and Locus of Control: Relationship to Bullying and Victimization Experiences of Elementary School Students. Social Psychology of Education, 10, 281–301.