Κλίμακα Αυτοαποτελεσματικότητας Νοσηλευτικής Επάρκειας (NCSES-25)

Περιγραφή

Η Nursing Competence Self-Efficacy Scale (NCSES-25) αποτελεί ένα εξειδικευμένο ψυχομετρικό εργαλείο αυτοαναφοράς, σχεδιασμένο για την αξιολόγηση της αντιλαμβανόμενης αυτοαποτελεσματικότητας των νοσηλευτών ως προς την άσκηση της επαγγελματικής τους πρακτικής. Η κλίμακα βασίζεται στη θεωρία της αυτοαποτελεσματικότητας του Bandura και εξετάζει τον βαθμό βεβαιότητας που αισθάνονται οι επαγγελματίες νοσηλευτές ότι μπορούν να εκτελέσουν αποτελεσματικά τις απαιτούμενες νοσηλευτικές παρεμβάσεις σε διαφορετικά κλινικά περιβάλλοντα.

Το NCSES-25 αποτελείται από 25 ερωτήματα, τα οποία καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα νοσηλευτικών δεξιοτήτων, όπως η κλινική λήψη αποφάσεων, η ηγεσία, η συνεργασία με τη διεπιστημονική ομάδα, η ασφάλεια των ασθενών, η ηθική και δεοντολογική πρακτική, η υποστήριξη των ασθενών, η εφαρμογή τεκμηριωμένης νοσηλευτικής φροντίδας και η διαχείριση σύνθετων κλινικών περιστατικών.

Η κλίμακα χρησιμοποιείται ευρέως στην κλινική νοσηλευτική, στη νοσηλευτική εκπαίδευση, στη συνεχιζόμενη επαγγελματική ανάπτυξη, καθώς και στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας εκπαιδευτικών προγραμμάτων και παρεμβάσεων ενίσχυσης των επαγγελματικών δεξιοτήτων.

Ανάλυση και χρήση δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του NCSES-25 επιτρέπει την ολοκληρωμένη αξιολόγηση της αντιλαμβανόμενης νοσηλευτικής επάρκειας και της αυτοπεποίθησης των επαγγελματιών υγείας κατά την άσκηση του κλινικού τους έργου.

Η στατιστική επεξεργασία περιλαμβάνει συνήθως:

  • Υπολογισμό περιγραφικών στατιστικών (μέσος όρος, τυπική απόκλιση, διάμεσος και εύρος τιμών).
  • Έλεγχο της εσωτερικής συνοχής με τον συντελεστή Cronbach’s α.
  • Εκτίμηση της επαναληπτικής αξιοπιστίας (test–retest reliability).
  • Διερεύνηση της δομικής εγκυρότητας μέσω Διερευνητικής και Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (EFA/CFA).
  • Συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών ομάδων νοσηλευτών (π.χ. ανά εκπαιδευτικό επίπεδο, εμπειρία, ειδικότητα ή κλινικό τμήμα).
  • Ανάλυση συσχετίσεων με μεταβλητές όπως η επαγγελματική εξουθένωση (burnout), η εργασιακή ικανοποίηση, η ποιότητα της παρεχόμενης φροντίδας, η ανθεκτικότητα και η οργανωσιακή δέσμευση.
  • Ανάλυση παλινδρόμησης για τον εντοπισμό παραγόντων που προβλέπουν υψηλή ή χαμηλή αυτοαποτελεσματικότητα.

Σύμφωνα με τα δεδομένα του αρχείου, η κλίμακα παρουσιάζει εξαιρετική συνολική αξιοπιστία (Cronbach’s α = 0,968), ενώ η παραγοντική ανάλυση επιβεβαιώνει την καταλληλότητα των δεδομένων (KMO = 0,937, Bartlett’s Test p < 0,001) και εξηγεί περίπου το 70% της συνολικής διακύμανσης.

Στόχος

Βασικός στόχος του NCSES-25 είναι η αξιόπιστη και έγκυρη αξιολόγηση της αυτοαποτελεσματικότητας των νοσηλευτών ως προς την εφαρμογή ασφαλούς, τεκμηριωμένης και ποιοτικής νοσηλευτικής φροντίδας.

Ειδικότερα, η κλίμακα αποσκοπεί:

  • στην αξιολόγηση της εμπιστοσύνης των νοσηλευτών στις επαγγελματικές τους δεξιότητες,
  • στην εκτίμηση της ικανότητας λήψης κλινικών αποφάσεων,
  • στην αξιολόγηση της ηγετικής συμπεριφοράς και της συνεργασίας με τη διεπιστημονική ομάδα,
  • στη διερεύνηση της ικανότητας διαχείρισης σύνθετων και επειγόντων περιστατικών,
  • στην αξιολόγηση της εφαρμογής της δεοντολογίας και της ασφάλειας των ασθενών,
  • στην υποστήριξη εκπαιδευτικών και επιμορφωτικών προγραμμάτων,
  • και στην ενίσχυση της ποιότητας των υπηρεσιών υγείας μέσω της ανάπτυξης των νοσηλευτικών δεξιοτήτων.

Βαθμολόγηση

Το NCSES-25 αποτελείται από 25 ερωτήματα, τα οποία βαθμολογούνται σε 9βάθμια κλίμακα Likert, όπου:

  • 1 = Είμαι βέβαιος ότι δεν μπορώ να το κάνω
  • 9 = Είμαι βέβαιος ότι μπορώ να το κάνω

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα ή τον μέσο όρο των επιμέρους απαντήσεων, ανάλογα με το πρωτόκολλο της μελέτης. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν υψηλότερο επίπεδο αντιλαμβανόμενης νοσηλευτικής αυτοαποτελεσματικότητας.

Στην ελληνική προσαρμογή που περιλαμβάνεται στο αρχείο, η παραγοντική ανάλυση ανέδειξε τρεις βασικές διαστάσεις:

  1. Ηγεσία (Ικανότητες Νοσηλευτικής Ηγεσίας) – Cronbach’s α = 0,915.
  2. Ικανότητα (Δεξιότητες Κλινικής Πρακτικής) – Cronbach’s α = 0,945.
  3. Αλτρουισμός (Πρόληψη, Φροντίδα και Υπεράσπιση Ασθενών) – Cronbach’s α = 0,928.

Η 12η ερώτηση εξαιρέθηκε από την τελική παραγοντική δομή, καθώς παρουσίασε παρόμοιες και ασθενείς φορτίσεις και στους τρεις παράγοντες.

Βιβλιογραφία

Kennedy, S. (2013). The Nursing Competence Self-Efficacy Scale (NCSES).