Περιγραφή του Ερωτηματολογίου

Το Dutch Eating Behavior Questionnaire (DEBQS-17) αποτελεί ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο ψυχομετρικό εργαλείο για την αξιολόγηση της διατροφικής συμπεριφοράς και των παραγόντων που επηρεάζουν τις διατροφικές επιλογές των ατόμων. Η κλίμακα σχεδιάστηκε για να διερευνήσει διαφορετικά πρότυπα διατροφικής συμπεριφοράς και να συμβάλει στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο ψυχολογικοί, συναισθηματικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες επηρεάζουν την πρόσληψη τροφής. Χρησιμοποιείται ευρέως τόσο στην επιστημονική έρευνα όσο και στην κλινική πράξη, ιδιαίτερα σε πληθυσμούς με παχυσαρκία, υπέρβαρο ή διατροφικές διαταραχές.

Το DEBQ αποτελεί ένα από τα πλέον καθιερωμένα εργαλεία στον χώρο της ψυχολογίας της διατροφής και της συμπεριφορικής διατροφολογίας, καθώς επιτρέπει τη συστηματική αξιολόγηση των διατροφικών συνηθειών και των μηχανισμών που σχετίζονται με τον έλεγχο της πρόσληψης τροφής.

Τι αξιολογεί το DEBQS-17;

Το DEBQS-17 αξιολογεί τη συνολική διατροφική συμπεριφορά του ατόμου και τον τρόπο με τον οποίο αυτή επηρεάζεται από ψυχολογικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες.

Οι βασικές διαστάσεις που διερευνώνται περιλαμβάνουν:

  • τον έλεγχο της διατροφικής συμπεριφοράς,
  • τις διατροφικές συνήθειες,
  • τη συνειδητή προσπάθεια περιορισμού της πρόσληψης τροφής,
  • τη συναισθηματική επίδραση στη διατροφική συμπεριφορά,
  • την επίδραση εξωτερικών ερεθισμάτων στην κατανάλωση τροφής,
  • τη γενικότερη σχέση του ατόμου με το φαγητό.

Η αξιολόγηση αυτών των παραγόντων επιτρέπει την καλύτερη κατανόηση των συμπεριφορών που σχετίζονται με τον έλεγχο του σωματικού βάρους, την παχυσαρκία και τις διατροφικές διαταραχές.

Δομή του Ερωτηματολογίου

Το DEBQS-17 αποτελείται από 17 ερωτήματα αυτοαναφοράς, τα οποία αξιολογούν τη συχνότητα εμφάνισης συγκεκριμένων διατροφικών συμπεριφορών.

Οι ερωτήσεις εξετάζουν θέματα όπως:

  • ο έλεγχος της κατανάλωσης τροφής,
  • οι καθημερινές διατροφικές επιλογές,
  • οι αντιδράσεις απέναντι στο φαγητό,
  • η επίδραση του περιβάλλοντος στη λήψη τροφής,
  • οι συμπεριφορές που σχετίζονται με τη διατήρηση ή την απώλεια σωματικού βάρους.

Η σύντομη μορφή της κλίμακας επιτρέπει τη γρήγορη συμπλήρωσή της τόσο σε ερευνητικά πρωτόκολλα όσο και στην καθημερινή κλινική αξιολόγηση.

Βαθμονόμηση του Ερωτηματολογίου

Το DEBQS-17 χρησιμοποιεί πενταβάθμια κλίμακα Likert, όπου:

  • 1 = Ποτέ
  • 2 = Σπάνια
  • 3 = Μερικές φορές
  • 4 = Συχνά
  • 5 = Πάντα.

Οι συνολικές βαθμολογίες προκύπτουν από το άθροισμα των απαντήσεων και χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση του βαθμού εμφάνισης των διατροφικών συμπεριφορών που αξιολογεί η κλίμακα. Υψηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν μεγαλύτερη παρουσία των αντίστοιχων χαρακτηριστικών διατροφικής συμπεριφοράς, σύμφωνα με το πρωτόκολλο βαθμολόγησης του εργαλείου.

Ερμηνεία των αποτελεσμάτων

Το DEBQS-17 επιτρέπει την αξιολόγηση:

  • του βαθμού ελέγχου της διατροφικής συμπεριφοράς,
  • των διατροφικών συνηθειών,
  • της πιθανής επίδρασης ψυχολογικών παραγόντων στη λήψη τροφής,
  • της σχέσης μεταξύ διατροφικής συμπεριφοράς και σωματικού βάρους,
  • της ανάγκης για διατροφική ή ψυχολογική παρέμβαση,
  • της αποτελεσματικότητας προγραμμάτων αλλαγής διατροφικής συμπεριφοράς.

Η κλίμακα αποτελεί εργαλείο αξιολόγησης της διατροφικής συμπεριφοράς και δεν χρησιμοποιείται ως αυτόνομο διαγνωστικό μέσο για τη διάγνωση διατροφικών διαταραχών.

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία

Το DEBQ αποτελεί ένα από τα πλέον τεκμηριωμένα εργαλεία αξιολόγησης της διατροφικής συμπεριφοράς στη διεθνή βιβλιογραφία. Η αξιοπιστία του έχει επιβεβαιωθεί μέσω υψηλής εσωτερικής συνέπειας και επαναληπτικής αξιοπιστίας, ενώ η εγκυρότητα κατασκευής έχει αποδειχθεί μέσα από τη συσχέτισή του με δείκτες παχυσαρκίας, ελέγχου σωματικού βάρους, συναισθηματικής κατανάλωσης τροφής και διατροφικών διαταραχών. Η εφαρμογή του σε διαφορετικούς πληθυσμούς έχει αναδείξει την ιδιαίτερη χρησιμότητά του τόσο στην κλινική αξιολόγηση όσο και στην επιστημονική έρευνα.

Εφαρμογές στην έρευνα

Το DEBQS-17 χρησιμοποιείται ευρέως σε μελέτες που αφορούν:

  • τη διατροφική συμπεριφορά,
  • την παχυσαρκία,
  • τον έλεγχο σωματικού βάρους,
  • τις διατροφικές διαταραχές,
  • τη συναισθηματική κατανάλωση τροφής,
  • τη συμπεριφορική διατροφολογία,
  • την ψυχολογία της υγείας,
  • τη δημόσια υγεία,
  • την αξιολόγηση διατροφικών παρεμβάσεων,
  • την πρόληψη χρόνιων νοσημάτων που σχετίζονται με τη διατροφή.

Η δυνατότητα ολοκληρωμένης αξιολόγησης των διατροφικών συμπεριφορών καθιστά το DEBQS-17 ένα ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο για ερευνητές, διαιτολόγους, ψυχολόγους και επαγγελματίες υγείας που ασχολούνται με τη μελέτη και τη βελτίωση της διατροφικής συμπεριφοράς.

Βιβλιογραφία

Herbozo, S. (2007). The Effects of Ambiguous Appearance-related Feedback on Body Image, Mood States, and Intentions to Use Body Changes Strategies in College Women. University of South Florida, College of Arts and Sciences, Department of Psychology.

van Strien, T., Frijters, J. E., Bergers, G. P., & Defares, P. B. (1986). The Dutch Eating Behavior Questionnaire (DEBQ) for Assessment of Restrained, Emotional, and External Eating Behavior. International Journal of Eating Disorders, 5(2), 295–315.