Περιγραφή

Το Hip Disability and Osteoarthritis Outcome Score – Physical Function Short Form (HOOS-PS-5) αποτελεί ένα σύντομο, εξειδικευμένο εργαλείο αξιολόγησης που βασίζεται στις αναφορές των ίδιων των ασθενών (Patient-Reported Outcome Measure – PROM) και έχει σχεδιαστεί για την εκτίμηση της φυσικής λειτουργικότητας ατόμων με οστεοαρθρίτιδα του ισχίου ή άλλες παθήσεις που επηρεάζουν τη λειτουργία της άρθρωσης. Αποτελεί συνοπτική έκδοση του HOOS και επικεντρώνεται αποκλειστικά στην αξιολόγηση της ικανότητας εκτέλεσης καθημερινών δραστηριοτήτων.

Το HOOS-PS-5 εξετάζει τον βαθμό δυσκολίας που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς κατά την πραγματοποίηση βασικών κινητικών δραστηριοτήτων, όπως η βάδιση, η έγερση από καθιστή θέση, η χρήση σκάλας και άλλες λειτουργικές κινήσεις που απαιτούν φυσική κινητικότητα του ισχίου. Η σύντομη μορφή του επιτρέπει την ταχεία συμπλήρωση χωρίς να μειώνεται η αξιοπιστία ή η κλινική χρησιμότητα των αποτελεσμάτων.

Το εργαλείο χρησιμοποιείται ευρέως στην ορθοπαιδική, τη ρευματολογία, τη φυσικοθεραπεία, τη φυσική ιατρική και αποκατάσταση, καθώς και στην κλινική και επιδημιολογική έρευνα. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για την αξιολόγηση της λειτουργικής κατάστασης πριν και μετά από συντηρητικές ή χειρουργικές παρεμβάσεις, όπως η ολική αρθροπλαστική ισχίου, καθώς και για την παρακολούθηση της πορείας αποκατάστασης των ασθενών.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Οι απαντήσεις των συμμετεχόντων καταγράφονται σε κλίμακα τύπου Likert και βαθμολογούνται σύμφωνα με το επίσημο πρωτόκολλο του εργαλείου. Οι επιμέρους βαθμολογίες μετατρέπονται σε τυποποιημένες τιμές που αντικατοπτρίζουν το επίπεδο φυσικής λειτουργικότητας του ασθενούς. Ανάλογα με την έκδοση και το πρωτόκολλο βαθμολόγησης, οι βαθμολογίες μετατρέπονται σε κλίμακα 0–100, επιτρέποντας τη σύγκριση αποτελεσμάτων μεταξύ διαφορετικών πληθυσμών και μελετών.

Η στατιστική ανάλυση περιλαμβάνει περιγραφικά στατιστικά (μέσος όρος, τυπική απόκλιση, διάμεσος, ποσοστά και εύρος τιμών), καθώς και επαγωγικές αναλύσεις, όπως έλεγχοι t-test, ANOVA, Mann–Whitney U, Kruskal–Wallis, αναλύσεις συσχέτισης Pearson ή Spearman, πολλαπλή παλινδρόμηση και διαχρονικές αναλύσεις για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Το HOOS-PS-5 χρησιμοποιείται συχνά για τη διερεύνηση της σχέσης της φυσικής λειτουργικότητας με δημογραφικές και κλινικές μεταβλητές, όπως η ηλικία, το φύλο, ο δείκτης μάζας σώματος, η βαρύτητα της οστεοαρθρίτιδας, η ένταση του πόνου, το επίπεδο φυσικής δραστηριότητας και η λειτουργική αποκατάσταση μετά από χειρουργική επέμβαση.

Η ψυχομετρική αξιολόγηση περιλαμβάνει έλεγχο της εσωτερικής συνοχής μέσω του συντελεστή Cronbach’s α, αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability), καθώς και διερεύνηση της συγκλίνουσας, διακριτής και δομικής εγκυρότητας με χρήση παραγοντικών αναλύσεων και σύγκριση με άλλα έγκυρα εργαλεία αξιολόγησης της λειτουργικότητας του ισχίου.

Σκοπός

Βασικός σκοπός του HOOS-PS-5 είναι η γρήγορη και αξιόπιστη αξιολόγηση της φυσικής λειτουργικότητας ατόμων με παθήσεις του ισχίου, παρέχοντας αντικειμενικά δεδομένα για την εκτίμηση της λειτουργικής τους κατάστασης και της αποτελεσματικότητας των θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Ειδικότερα, το εργαλείο συμβάλλει:

• στην αξιολόγηση της κινητικής λειτουργικότητας του ισχίου,
• στην εκτίμηση των περιορισμών κατά την εκτέλεση καθημερινών δραστηριοτήτων,
• στην παρακολούθηση της πορείας των ασθενών πριν και μετά από θεραπεία,
• στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας φυσικοθεραπευτικών και χειρουργικών παρεμβάσεων,
• στην υποστήριξη της λήψης κλινικών αποφάσεων,
• στην επιστημονική έρευνα σχετικά με τις λειτουργικές επιπτώσεις της οστεοαρθρίτιδας του ισχίου.

Βαθμολόγηση

Η βαθμολόγηση του HOOS-PS-5 πραγματοποιείται σύμφωνα με τις οδηγίες του δημιουργού του εργαλείου. Οι συμμετέχοντες αξιολογούν τον βαθμό δυσκολίας που αντιμετωπίζουν κατά την εκτέλεση συγκεκριμένων φυσικών δραστηριοτήτων χρησιμοποιώντας κλίμακα τύπου Likert.

Οι απαντήσεις μετατρέπονται σε συνολική βαθμολογία, η οποία εκφράζει το επίπεδο φυσικής λειτουργικότητας. Ανάλογα με τη μέθοδο υπολογισμού, οι βαθμολογίες μετατρέπονται σε κλίμακα 0–100, διευκολύνοντας την παρακολούθηση των μεταβολών κατά τη διάρκεια της θεραπείας ή της αποκατάστασης.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει να πραγματοποιείται σύμφωνα με το επίσημο εγχειρίδιο βαθμολόγησης και να λαμβάνει υπόψη το κλινικό ιστορικό, τη βαρύτητα της πάθησης και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ασθενούς.

Ψυχομετρικά Χαρακτηριστικά

Το HOOS-PS-5 παρουσιάζει υψηλή αξιοπιστία, εγκυρότητα και ευαισθησία στην ανίχνευση κλινικά σημαντικών μεταβολών της φυσικής λειτουργικότητας. Η εσωτερική συνοχή αξιολογείται συνήθως μέσω του συντελεστή Cronbach’s α, ενώ η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων εξετάζεται με διαδικασίες test–retest.

Η δομική εγκυρότητα επιβεβαιώνεται μέσω διερευνητικής και επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης, ενώ η συγκλίνουσα εγκυρότητα αξιολογείται μέσω συσχέτισης με άλλα καθιερωμένα εργαλεία αξιολόγησης της λειτουργικότητας, του πόνου και της ποιότητας ζωής, όπως το HOOS, το WOMAC και γενικά ερωτηματολόγια ποιότητας ζωής.

Για τη χρήση του σε διαφορετικές χώρες απαιτείται διαδικασία διαπολιτισμικής προσαρμογής, η οποία περιλαμβάνει μετάφραση, οπισθομετάφραση, αξιολόγηση από ομάδα ειδικών, πιλοτική εφαρμογή και πλήρη ψυχομετρική επικύρωση ώστε να διασφαλίζεται η ισοδυναμία των μετρήσεων μεταξύ διαφορετικών γλωσσικών και πολιτισμικών πληθυσμών.

Βιβλιογραφία

Roos, E. M., & Lohmander, L. S. (2003). The Knee Injury and Osteoarthritis Outcome Score (KOOS): A New Tool for Assessing Knee Injuries. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy, 33(2), 103–116.

Bjorner, J. B., et al. (2007). The HOOS and KOOS Scales: Development, Validation, and Reliability. Journal of Orthopaedic Research, 25(9), 1239–1247.

Mäntyselkä, P., et al. (2003). Assessment of Quality of Life in Hip Osteoarthritis Patients. Quality of Life Research, 12(2), 187–194.