Περιγραφή

Η Συντομευμένη Κλίμακα Εκτίμησης Τρόπων Αντιμετώπισης Προβλημάτων (Brief COPE-28) αποτελεί μια σύντομη αλλά ιδιαίτερα αξιόπιστη έκδοση του ερωτηματολογίου COPE, η οποία αναπτύχθηκε από τον Charles S. Carver (1997) για την αξιολόγηση των στρατηγικών που χρησιμοποιούν τα άτομα προκειμένου να διαχειριστούν στρεσογόνες ή δύσκολες καταστάσεις. Η κλίμακα αποτελείται από 28 δηλώσεις, οι οποίες οργανώνονται σε 14 υποκλίμακες, καθεμία από τις οποίες αξιολογείται μέσω δύο ερωτήσεων και αντιπροσωπεύει έναν διαφορετικό τρόπο αντιμετώπισης του στρες.

Οι στρατηγικές που αξιολογούνται περιλαμβάνουν τόσο προσαρμοστικούς μηχανισμούς, όπως η ενεργητική αντιμετώπιση, ο σχεδιασμός, η αναζήτηση κοινωνικής υποστήριξης και η θετική αναπλαισίωση, όσο και λιγότερο αποτελεσματικές στρατηγικές, όπως η άρνηση, η αποφυγή, η αυτομομφή, η εκτόνωση και η χρήση ουσιών. Η σύντομη μορφή της κλίμακας επιτρέπει την ταχεία εφαρμογή της σε κλινικά, εκπαιδευτικά και ερευνητικά περιβάλλοντα χωρίς να μειώνεται η ποιότητα της αξιολόγησης.

Ανάλυση και Χρήση

Η Brief COPE-28 χρησιμοποιείται για την αποτύπωση του τρόπου με τον οποίο τα άτομα ανταποκρίνονται σε στρεσογόνες εμπειρίες και σημαντικές αλλαγές της ζωής. Οι επιμέρους βαθμολογίες παρέχουν ένα αναλυτικό προφίλ των στρατηγικών αντιμετώπισης που υιοθετεί κάθε άτομο, διευκολύνοντας την κατανόηση των ψυχολογικών μηχανισμών προσαρμογής.

Το εργαλείο χρησιμοποιείται ευρέως στην κλινική ψυχολογία, στην ψυχολογία της υγείας, στην ψυχιατρική, στην εκπαιδευτική και οργανωσιακή ψυχολογία, καθώς και σε ερευνητικά πρωτόκολλα που εξετάζουν την προσαρμογή σε χρόνιες ασθένειες, τραυματικά γεγονότα, φυσικές καταστροφές, πανδημίες, επαγγελματικό άγχος και άλλες απαιτητικές καταστάσεις.

Στην επιστημονική έρευνα, η Brief COPE-28 χρησιμοποιείται συχνά σε συνδυασμό με εργαλεία αξιολόγησης της κατάθλιψης, του άγχους, της ψυχικής ανθεκτικότητας, της ποιότητας ζωής, της επαγγελματικής εξουθένωσης και της ψυχολογικής ευεξίας, επιτρέποντας τη διερεύνηση των σχέσεων μεταξύ των στρατηγικών αντιμετώπισης και της ψυχικής υγείας.

Ψυχομετρικά Χαρακτηριστικά

Η Brief COPE-28 διαθέτει πολύ καλές ψυχομετρικές ιδιότητες και έχει μεταφραστεί και επικυρωθεί σε πολλές γλώσσες και πολιτισμικά περιβάλλοντα. Η εσωτερική συνοχή των υποκλιμάκων αξιολογείται μέσω του δείκτη Cronbach’s α, με τις περισσότερες υποκλίμακες να παρουσιάζουν ικανοποιηλή αξιοπιστία. Στην ελληνόφωνη προσαρμογή των Panayiotou και συνεργατών (2008), οι δείκτες αξιοπιστίας ήταν συγκρίσιμοι με εκείνους της αρχικής μελέτης του Carver, αν και οι υποκλίμακες του περισπασμού, της εκτόνωσης και της αυτομομφής εμφάνισαν χαμηλότερους συντελεστές αξιοπιστίας.

Η δομική εγκυρότητα του εργαλείου έχει εξεταστεί μέσω Διερευνητικής Ανάλυσης Παραγόντων (Exploratory Factor Analysis – EFA) και Επιβεβαιωτικής Ανάλυσης Παραγόντων (Confirmatory Factor Analysis – CFA). Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι δεκατέσσερις υποκλίμακες μπορούν να ομαδοποιηθούν σε τέσσερις ευρύτερους παράγοντες, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν διαφορετικές διαστάσεις της αντιμετώπισης του στρες.

Επιπλέον, η συγκλίνουσα και διακριτή εγκυρότητα του εργαλείου έχει επιβεβαιωθεί μέσω σημαντικών συσχετίσεων με δείκτες ψυχικής υγείας, ανθεκτικότητας, αισιοδοξίας, κατάθλιψης και άγχους, ενώ σε σύγχρονες μελέτες εξετάζεται και η ισοδυναμία μέτρησης (measurement invariance) μεταξύ διαφορετικών πολιτισμικών ομάδων.

Βαθμολόγηση

Η Brief COPE-28 χρησιμοποιεί τετραβάθμια κλίμακα Likert, με απαντήσεις από 1 (καθόλου) έως 4 (πάρα πολύ), οι οποίες αποτυπώνουν τη συχνότητα χρήσης κάθε στρατηγικής αντιμετώπισης. Δεν υπολογίζεται μία συνολική βαθμολογία για ολόκληρο το ερωτηματολόγιο. Αντίθετα, κάθε μία από τις 14 υποκλίμακες βαθμολογείται ξεχωριστά, μέσω του αθροίσματος των δύο αντίστοιχων ερωτήσεων.

Υψηλότερες βαθμολογίες σε μία υποκλίμακα υποδηλώνουν συχνότερη χρήση της συγκεκριμένης στρατηγικής αντιμετώπισης. Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πραγματοποιείται σε επίπεδο υποκλίμακας, επιτρέποντας την αναλυτική καταγραφή των προσαρμοστικών και δυσπροσαρμοστικών μηχανισμών αντιμετώπισης που χρησιμοποιεί το άτομο.

Εφαρμογές

Η Brief COPE-28 χρησιμοποιείται σε ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών που περιλαμβάνει την ψυχολογία της υγείας, την κλινική ψυχολογία, την ψυχιατρική, τη συμβουλευτική, την εκπαιδευτική ψυχολογία, την οργανωσιακή ψυχολογία και τη δημόσια υγεία.

Αποτελεί ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο για την αξιολόγηση της προσαρμογής σε χρόνιες παθήσεις, του τρόπου διαχείρισης του εργασιακού στρες, της αντιμετώπισης τραυματικών εμπειριών, της ψυχολογικής ανθεκτικότητας, της φοιτητικής ζωής, της επαγγελματικής εξουθένωσης και της αποτελεσματικότητας ψυχολογικών παρεμβάσεων που στοχεύουν στη βελτίωση των στρατηγικών αντιμετώπισης του στρες.

Βιβλιογραφία

Carver, C. S. (1997). You want to measure coping but your protocol’s too long: Consider the Brief COPE. International Journal of Behavioral Medicine, 4(1), 92–100.

Kapsou, M., Demetriou, A. P., Panayiotou, G., & Kokkinos, C. M. (2008). Factor analysis of Brief COPE in a sample of Greek Cypriot adults.

Cooper, C., Katona, C., & Livingston, G. (2008). Validity and reliability of the Brief COPE in carers of people with dementia. Journal of Nervous and Mental Disease, 196(11), 838–843.

Meyer, B. (2001). Coping with severe mental illness: Relations of the Brief COPE with symptoms, functioning and well-being. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 23(4), 265–277.

Monzani, D., Steca, P., Greco, A., D’Addario, M., Cappelletti, E., & Pancani, L. (2015). The situational version of the Brief COPE: Dimensionality and relationships with goal-related variables. Europe’s Journal of Psychology, 11(2), 295–310.