Περιγραφή

Το Alcohol, Smoking and Substance Involvement Screening Test (ASSIST-8) αποτελεί ένα σύντομο εργαλείο ανίχνευσης της χρήσης ψυχοδραστικών ουσιών, το οποίο αναπτύχθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (World Health Organization – WHO) για την έγκαιρη αναγνώριση ατόμων που παρουσιάζουν επικίνδυνη ή επιβλαβή χρήση αλκοόλ, καπνού και άλλων ψυχοδραστικών ουσιών. Το εργαλείο χρησιμοποιείται ευρέως στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, στην ψυχιατρική, στις υπηρεσίες αντιμετώπισης εξαρτήσεων και στην επιδημιολογική έρευνα.

Η σύντομη έκδοση ASSIST-8 αποτελείται από 8 ερωτήσεις, οι οποίες αξιολογούν τη συχνότητα χρήσης ουσιών, τον βαθμό εμπλοκής του ατόμου με αυτές και τις πιθανές αρνητικές συνέπειες που προκύπτουν από τη χρήση τους. Η κλίμακα επιτρέπει τον γρήγορο εντοπισμό ατόμων που ενδέχεται να χρειάζονται σύντομη συμβουλευτική παρέμβαση, περαιτέρω διαγνωστική αξιολόγηση ή εξειδικευμένη θεραπεία.

Το ASSIST-8 μπορεί να εφαρμοστεί σε ενήλικους και εφήβους σε ποικίλα κλινικά και ερευνητικά περιβάλλοντα, συμβάλλοντας στην πρόληψη των εξαρτήσεων και στην έγκαιρη παρέμβαση πριν από την εγκατάσταση σοβαρών διαταραχών χρήσης ουσιών.

Ψυχομετρικά χαρακτηριστικά

Η αξιολόγηση του ASSIST-8 βασίζεται στη διερεύνηση των βασικών ψυχομετρικών ιδιοτήτων του, ώστε να διασφαλίζεται η αξιοπιστία και η εγκυρότητα των αποτελεσμάτων. Κατά τη στάθμιση εξετάζονται συνήθως:

  • η εσωτερική συνοχή των ερωτήσεων μέσω του συντελεστή Cronbach’s α,
  • η δομική εγκυρότητα με Εξερευνητική (EFA) και Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση (CFA),
  • η συγκλίνουσα εγκυρότητα μέσω σύγκρισης με άλλα εργαλεία αξιολόγησης χρήσης ουσιών,
  • η διακριτή εγκυρότητα μεταξύ διαφορετικών επιπέδων επικινδυνότητας,
  • η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability),
  • η διαγνωστική ακρίβεια ως προς την ανίχνευση επιβλαβούς χρήσης και εξάρτησης.

Μελέτες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας έχουν δείξει ότι το ASSIST παρουσιάζει υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα για την ανίχνευση προβληματικής χρήσης ουσιών σε διαφορετικούς πληθυσμούς και πολιτισμικά περιβάλλοντα.

Δομή και βαθμολόγηση

Η ASSIST-8 περιλαμβάνει 8 ερωτήσεις, οι οποίες αξιολογούν:

  • τη χρήση αλκοόλ,
  • τη χρήση καπνού,
  • τη χρήση άλλων ψυχοδραστικών ουσιών,
  • τη συχνότητα χρήσης,
  • τις επιπτώσεις στην καθημερινή λειτουργικότητα,
  • τον βαθμό εξάρτησης,
  • την ανάγκη για παρέμβαση.

Οι επιμέρους απαντήσεις μετατρέπονται σε συνολική βαθμολογία επικινδυνότητας, η οποία ταξινομεί τους συμμετέχοντες σε επίπεδα χαμηλού, μέτριου ή υψηλού κινδύνου. Η ερμηνεία πραγματοποιείται σύμφωνα με τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και χρησιμοποιείται για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με την ανάγκη παροχής συμβουλευτικής, παρακολούθησης ή παραπομπής σε εξειδικευμένες υπηρεσίες.

Εφαρμογές στην έρευνα

Το ASSIST-8 χρησιμοποιείται ευρέως σε μελέτες που αφορούν:

  • τη χρήση αλκοόλ και καπνού,
  • τη χρήση παράνομων και νόμιμων ψυχοδραστικών ουσιών,
  • την πρόληψη εξαρτήσεων,
  • την ψυχική υγεία,
  • τη δημόσια υγεία,
  • την επιδημιολογία των εξαρτήσεων,
  • την αξιολόγηση παρεμβάσεων πρόληψης και θεραπείας,
  • την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας.

Οι βαθμολογίες του εργαλείου χρησιμοποιούνται σε αναλύσεις συσχέτισης, γραμμικής και λογιστικής παλινδρόμησης, ανάλυση διακύμανσης (ANOVA/MANOVA), μοντέλα διαμεσολάβησης (mediation), τροποποίησης (moderation), καμπύλες ROC για τη διερεύνηση διαγνωστικής ακρίβειας και μοντέλα δομικών εξισώσεων (SEM), επιτρέποντας την ανάλυση των παραγόντων που σχετίζονται με την ανάπτυξη και τη σοβαρότητα της χρήσης ουσιών.

Πλεονεκτήματα του εργαλείου

Το ASSIST-8 αποτελεί ένα από τα πλέον διαδεδομένα εργαλεία προσυμπτωματικού ελέγχου χρήσης ουσιών διεθνώς. Χαρακτηρίζεται από σύντομο χρόνο συμπλήρωσης, εύκολη βαθμολόγηση και δυνατότητα εφαρμογής σε μεγάλο εύρος πληθυσμών. Η χρήση του διευκολύνει την έγκαιρη ανίχνευση ατόμων υψηλού κινδύνου, υποστηρίζει την εφαρμογή σύντομων παρεμβάσεων και συμβάλλει στη μείωση των επιπτώσεων που σχετίζονται με την κατάχρηση ουσιών.

Βιβλιογραφία

Babor, T. F., Higgins-Biddle, J. C., Saunders, J. B., & Monteiro, M. G. (2001). AUDIT: The Alcohol Use Disorders Identification Test – Guidelines for Use in Primary Care (2nd ed.). World Health Organization.

Humeniuk, R., Ali, R., Babor, T. F., Farrell, M., Formigoni, M. L., Jittiwutikarn, J., et al. (2008). Validation of the Alcohol, Smoking and Substance Involvement Screening Test (ASSIST). Addiction, 103(6), 1039–1047.

McNeely, J., Strauss, S. M., Saitz, R., Cleland, C. M., Palamar, J. J., Rotrosen, J., & Gourevitch, M. N. (2015). A brief patient self-administered substance use screening tool for primary care: Two-site validation study of the ASSIST-Lite. Addiction Science & Clinical Practice, 10, 21.

World Health Organization. (2010). The Alcohol, Smoking and Substance Involvement Screening Test (ASSIST): Manual for Use in Primary Care.

World Health Organization. (2002). The Alcohol, Smoking and Substance Involvement Screening Test (ASSIST): Manual for Use in Primary Care.