Περιγραφή

Το Anxious Thoughts Inventory (ATI-22) αποτελεί ένα εξειδικευμένο ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση της συχνότητας και της έντασης των αγχογόνων σκέψεων που βιώνει ένα άτομο στην καθημερινότητά του. Η κλίμακα χρησιμοποιείται ευρέως στην κλινική ψυχολογία, τη γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία (CBT), την ψυχιατρική και την έρευνα του άγχους, επιτρέποντας τη συστηματική καταγραφή των γνωστικών διεργασιών που συνδέονται με τις αγχώδεις διαταραχές.

Το ATI-22 αποτελείται από 22 ερωτήματα που αξιολογούν τρεις βασικές διαστάσεις της ανησυχίας: την ανησυχία για το μέλλον, την κοινωνική ανησυχία και την ανησυχία για την υγεία. Οι γνωστικές αυτές διαστάσεις αποτελούν βασικά χαρακτηριστικά διαταραχών όπως η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή (Generalized Anxiety Disorder), η Κοινωνική Αγχώδης Διαταραχή και το άγχος υγείας.

Η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για την αρχική αξιολόγηση όσο και για τη διαχρονική παρακολούθηση της πορείας ενός ατόμου κατά τη διάρκεια ψυχοθεραπευτικών ή φαρμακευτικών παρεμβάσεων.

Στόχος της κλίμακας

Βασικός στόχος του ATI-22 είναι η ποσοτική αποτύπωση των ανησυχητικών σκέψεων και η αναγνώριση των κυρίαρχων γνωστικών μοτίβων που συντηρούν το άγχος.

Η κλίμακα επιτρέπει την εκτίμηση τόσο της συνολικής έντασης των ανησυχιών όσο και των επιμέρους γνωστικών διαστάσεων, διευκολύνοντας τον σχεδιασμό εξατομικευμένων θεραπευτικών παρεμβάσεων. Παράλληλα, χρησιμοποιείται για τη μελέτη της σχέσης των αγχογόνων σκέψεων με μεταβλητές όπως η κατάθλιψη, η αβεβαιότητα, η γνωστική ευαλωτότητα, η ψυχική ανθεκτικότητα και η ποιότητα ζωής.

Δομή και βαθμολόγηση

Το ATI-22 περιλαμβάνει 22 δηλώσεις, οργανωμένες σε τρεις βασικές υποκλίμακες:

• Ανησυχία για το μέλλον, που αξιολογεί τον βαθμό ενασχόλησης με μελλοντικά αρνητικά γεγονότα και πιθανές δυσάρεστες εξελίξεις.
• Κοινωνική ανησυχία, που εξετάζει σκέψεις σχετικές με την κοινωνική αξιολόγηση, την απόρριψη και την κοινωνική αμηχανία.
• Ανησυχία για την υγεία, η οποία αποτυπώνει γνωστικές ανησυχίες σχετικά με ασθένειες, σωματικά συμπτώματα και πιθανούς κινδύνους για την υγεία.

Οι συμμετέχοντες αξιολογούν κάθε δήλωση σε πενταβάθμια κλίμακα Likert, από 1 = Ποτέ έως 5 = Συνεχώς.

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα των επιμέρους απαντήσεων, ενώ μπορούν να υπολογιστούν και ξεχωριστές βαθμολογίες για κάθε υποκλίμακα. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερη συχνότητα και ένταση αγχογόνων σκέψεων και αυξημένη γνωστική επιβάρυνση.

Ψυχομετρικά χαρακτηριστικά

Το ATI-22 παρουσιάζει ιδιαίτερα ικανοποιητικές ψυχομετρικές ιδιότητες και έχει χρησιμοποιηθεί σε μεγάλο αριθμό ερευνητικών και κλινικών μελετών.

Κατά τη διαδικασία στάθμισης αξιολογούνται συνήθως:

• η εσωτερική συνοχή μέσω του συντελεστή Cronbach’s α,
• η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability),
• η δομική εγκυρότητα μέσω Εξερευνητικής (EFA) και Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (CFA),
• η εγκυρότητα κατασκευής μέσω της σχέσης με θεωρητικά συναφείς μεταβλητές,
• η συγκλίνουσα εγκυρότητα μέσω συσχέτισης με εργαλεία αξιολόγησης άγχους, ανησυχίας και κατάθλιψης,
• η διακριτή εγκυρότητα ως προς τη διαφοροποίηση κλινικών και μη κλινικών πληθυσμών.

Οι ψυχομετρικές αυτές ιδιότητες επιτρέπουν την αξιόπιστη εφαρμογή του εργαλείου τόσο σε ερευνητικά πρωτόκολλα όσο και στην κλινική αξιολόγηση ατόμων με αγχώδεις διαταραχές.

Εφαρμογές στην έρευνα

Το ATI-22 χρησιμοποιείται ευρέως σε έρευνες που αφορούν:

• τη Γενικευμένη Αγχώδη Διαταραχή (GAD),
• την κοινωνική αγχώδη διαταραχή,
• το άγχος υγείας,
• τη γνωσιακή ψυχολογία,
• τη γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία,
• τη μεταγνωσιακή θεραπεία,
• την ψυχική ευεξία,
• την αποτελεσματικότητα ψυχοθεραπευτικών παρεμβάσεων.

Οι βαθμολογίες της κλίμακας αξιοποιούνται σε περιγραφικές αναλύσεις, αναλύσεις συσχέτισης, γραμμική και λογιστική παλινδρόμηση, ανάλυση διακύμανσης (ANOVA/MANOVA), μοντέλα διαμεσολάβησης (mediation), τροποποίησης (moderation), λανθάνουσα ανάλυση προφίλ (Latent Profile Analysis) και μοντέλα δομικών εξισώσεων (SEM), επιτρέποντας τη διερεύνηση των γνωστικών μηχανισμών που συνδέονται με το άγχος.

Πλεονεκτήματα της κλίμακας

Το ATI-22 αποτελεί ένα σύντομο αλλά ιδιαίτερα ολοκληρωμένο εργαλείο αξιολόγησης των αγχογόνων σκέψεων. Η διάκριση των τριών υποκλιμάκων επιτρέπει τον εντοπισμό των κυρίαρχων γνωστικών μοτίβων κάθε ατόμου, παρέχοντας χρήσιμες πληροφορίες για τον σχεδιασμό θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Η δυνατότητα επαναλαμβανόμενης χορήγησης το καθιστά κατάλληλο για την παρακολούθηση της θεραπευτικής προόδου, ενώ η χρήση του σε κλινικούς και μη κλινικούς πληθυσμούς διευκολύνει τόσο τη διάγνωση όσο και την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας ψυχολογικών παρεμβάσεων.

Βιβλιογραφία

Dugas, M. J., & Ladouceur, R. (2000). Treatment of Generalized Anxiety Disorder: Targeting Intolerance of Uncertainty in Two Types of Worry. Behavior Modification, 24(5), 635–657.

Wells, A. (1994). A Multidimensional Measure of Worry: Development and Preliminary Validation of the Anxious Thoughts Inventory. Journal of Anxiety Disorders, 8(3), 239–248.

Wells, A. (2009). Metacognitive Therapy for Anxiety and Depression. Guilford Press.

Wells, A., & Papageorgiou, C. (1998). Social Phobia: Effects of External Attention on Anxiety, Negative Beliefs, and Perspective Taking. Behaviour Therapy, 29(3), 357–370.

American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed., Text Revision). American Psychiatric Association.