Περιγραφή

Η Κλίμακα Θετικού και Αρνητικού Συναισθήματος (Negative and Positive Affect Scale – NAPAS-12) αποτελεί ένα σύντομο και αξιόπιστο ψυχομετρικό εργαλείο αυτοαναφοράς που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση δύο θεμελιωδών διαστάσεων της συναισθηματικής εμπειρίας: του θετικού συναισθήματος (Positive Affect) και του αρνητικού συναισθήματος (Negative Affect). Αναπτύχθηκε από τους Mroczek και Kolarz (1998) με σκοπό την ταχεία αποτύπωση της συναισθηματικής κατάστασης του ατόμου κατά το πρόσφατο χρονικό διάστημα και έχει χρησιμοποιηθεί εκτενώς σε έρευνες ψυχικής υγείας, ποιότητας ζωής και υποκειμενικής ευημερίας.

Η αρχική μορφή της κλίμακας περιλαμβάνει 12 ερωτήματα, ενώ έχει αναπτυχθεί και συντομευμένη έκδοση 10 ερωτημάτων (NAPAS-10), η οποία παρουσιάζει παρόμοιες ψυχομετρικές ιδιότητες. Το εργαλείο αξιολογεί τη συχνότητα με την οποία το άτομο βίωσε συγκεκριμένα θετικά και αρνητικά συναισθήματα κατά τις τελευταίες 30 ημέρες, προσφέροντας μια συνοπτική αλλά ολοκληρωμένη εικόνα της συναισθηματικής του κατάστασης.

Η NAPAS χρησιμοποιείται ευρέως στην κλινική ψυχολογία, στην ψυχολογία της υγείας, στη θετική ψυχολογία, στην ψυχιατρική, στη δημόσια υγεία, καθώς και σε επιδημιολογικές και διαχρονικές μελέτες που εξετάζουν την ψυχική ευημερία, την ποιότητα ζωής, την ψυχική ανθεκτικότητα και τη συναισθηματική λειτουργικότητα.

Ανάλυση και Χρήση των Δεδομένων

Τα δεδομένα που συλλέγονται μέσω της NAPAS-12 αναλύονται με σύγχρονες ψυχομετρικές και στατιστικές μεθόδους, επιτρέποντας την αξιολόγηση τόσο του θετικού όσο και του αρνητικού συναισθήματος.

Οι συμμετέχοντες αξιολογούν τη συχνότητα με την οποία βίωσαν κάθε συναίσθημα κατά τις τελευταίες 30 ημέρες, χρησιμοποιώντας πενταβάθμια κλίμακα Likert, από «Καθόλου» έως «Όλον τον χρόνο». Οι έξι πρώτες ερωτήσεις αξιολογούν το αρνητικό συναίσθημα, ενώ οι έξι τελευταίες το θετικό συναίσθημα.

Η ψυχομετρική αξιολόγηση της κλίμακας περιλαμβάνει συνήθως:

  • Εσωτερική συνοχή, μέσω του Cronbach’s α.
  • Σταθερότητα των μετρήσεων (test–retest reliability).
  • Δομική εγκυρότητα, μέσω Διερευνητικής (EFA) και Επιβεβαιωτικής Ανάλυσης Παραγόντων (CFA).
  • Συγκλίνουσα, διακριτή και κριτηριακή εγκυρότητα, μέσω συγκρίσεων με εργαλεία αξιολόγησης της ευημερίας, της κατάθλιψης, του άγχους και της ικανοποίησης από τη ζωή.

Στην εφαρμοσμένη έρευνα, οι βαθμολογίες της NAPAS μπορούν να αναλυθούν με:

  • Περιγραφική στατιστική, για τον υπολογισμό μέσων όρων, τυπικών αποκλίσεων και ποσοστιαίων κατανομών.
  • Συγκριτικές αναλύσεις, όπως t-test, ANOVA, Mann–Whitney U και Kruskal–Wallis, για τη σύγκριση διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων.
  • Συσχετιστικές αναλύσεις, μέσω συντελεστών Pearson και Spearman, για τη διερεύνηση των σχέσεων μεταξύ συναισθηματικής κατάστασης, ψυχικής υγείας, ποιότητας ζωής και δημογραφικών χαρακτηριστικών.
  • Πολυπαραγοντικές αναλύσεις, όπως γραμμική και λογιστική παλινδρόμηση, αναλύσεις διαμεσολάβησης και τροποποίησης (Mediation & Moderation Analysis) και Μοντέλα Δομικών Εξισώσεων (Structural Equation Modeling – SEM).

Σκοπός

Βασικός σκοπός της Κλίμακας Θετικού και Αρνητικού Συναισθήματος (NAPAS-12) είναι η αξιόπιστη και έγκυρη αξιολόγηση της συναισθηματικής εμπειρίας των ατόμων μέσω της μέτρησης των θετικών και αρνητικών συναισθημάτων που έχουν βιώσει κατά το πρόσφατο χρονικό διάστημα.

Ειδικότερα, το εργαλείο χρησιμοποιείται για:

  • την αξιολόγηση της ψυχολογικής ευημερίας,
  • την εκτίμηση του επιπέδου θετικού και αρνητικού συναισθήματος,
  • τη διερεύνηση της σχέσης της συναισθηματικής κατάστασης με την ψυχική και σωματική υγεία,
  • την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας ψυχολογικών ή θεραπευτικών παρεμβάσεων,
  • την υποστήριξη κλινικών, επιδημιολογικών και ερευνητικών εφαρμογών που αφορούν την ποιότητα ζωής και την ψυχική υγεία.

Βαθμολογία

Η NAPAS-12 αποτελείται από 12 ερωτήματα, τα οποία βαθμολογούνται σε πενταβάθμια κλίμακα Likert (1–5) ανάλογα με τη συχνότητα εμφάνισης κάθε συναισθήματος κατά τις τελευταίες 30 ημέρες.

Η βαθμολόγηση πραγματοποιείται σε δύο ανεξάρτητες υποκλίμακες:

  • Αρνητικό Συναίσθημα (Negative Affect): Ερωτήματα 1–6
  • Θετικό Συναίσθημα (Positive Affect): Ερωτήματα 7–12

Οι βαθμολογίες κάθε υποκλίμακας υπολογίζονται αθροίζοντας τις αντίστοιχες απαντήσεις.

  • Υψηλότερη βαθμολογία στη θετική υποκλίμακα υποδηλώνει υψηλότερα επίπεδα θετικών συναισθημάτων, αισιοδοξίας, ενεργητικότητας και ψυχολογικής ευημερίας.
  • Υψηλότερη βαθμολογία στην αρνητική υποκλίμακα υποδηλώνει συχνότερη εμπειρία αρνητικών συναισθημάτων, όπως θλίψη, άγχος, ανησυχία και ψυχολογική δυσφορία.

Η αρχική και η συντομευμένη μορφή της κλίμακας παρουσιάζουν ικανοποιητική αξιοπιστία και εγκυρότητα, γεγονός που καθιστά τη NAPAS κατάλληλη τόσο για ερευνητικές όσο και για κλινικές εφαρμογές.

Βιβλιογραφία

  • Mroczek, D. K., & Kolarz, C. M. (1998). The Effect of Age on Positive and Negative Affect: A Developmental Perspective on Happiness. Journal of Personality and Social Psychology, 75(5), 1333–1349.
  • Joshanloo, M. (2017). Factor Structure and Criterion Validity of Original and Short Versions of the Negative and Positive Affect Scale (NAPAS). Personality and Individual Differences, 105, 233–237.
  • Joshanloo, M. (2016). Factor Structure of Subjective Well-Being in Iran. Journal of Personality Assessment, 98(4), 435–443.
  • Joshanloo, M., & Bakhshi, A. The Factor Structure and Measurement Invariance of Positive and Negative Affect Across Gender and Cultural Groups: A Study in Iran and the USA. European Journal of Psychological Assessment.