Αναθεωρημένη Κλίμακα Αξιολόγησης Σχολικής Άρνησης [SRAS-R-24]

Περιγραφή

Η School Refusal Assessment Scale – Revised [SRAS-R-24] αποτελεί εργαλείο αξιολόγησης που χρησιμοποιείται για τη διερεύνηση των λειτουργιών που συνδέονται με τη συμπεριφορά σχολικής άρνησης (school refusal behavior) σε παιδιά και εφήβους.

Η σχολική άρνηση αποτελεί έναν ευρύ όρο που αναφέρεται σε δυσκολίες που σχετίζονται με την προσέλευση ή την παραμονή στο σχολείο. Μπορεί να εκδηλώνεται με απουσίες, καθυστερήσεις, προσπάθειες αποφυγής της σχολικής φοίτησης ή έντονη δυσφορία που συνδέεται με την παρουσία στο σχολικό περιβάλλον.

Το SRAS-R δεν περιορίζεται στην καταγραφή της συχνότητας της σχολικής άρνησης. Βασίζεται σε μια λειτουργική προσέγγιση, επιδιώκοντας να διερευνήσει τους λόγους για τους οποίους διατηρείται η συγκεκριμένη συμπεριφορά.

Ειδικότερα, το εργαλείο εξετάζει τέσσερις βασικές λειτουργίες της συμπεριφοράς σχολικής άρνησης: αποφυγή σχολικών ερεθισμάτων που προκαλούν αρνητικό συναίσθημα, διαφυγή από δυσάρεστες κοινωνικές ή αξιολογικές καταστάσεις, αναζήτηση προσοχής από σημαντικά πρόσωπα και επιδίωξη απτών ενισχύσεων εκτός σχολείου.

Η λειτουργική αυτή προσέγγιση είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς παιδιά με παρόμοια συμπεριφορά σχολικής αποφυγής μπορεί να παρουσιάζουν διαφορετικούς παράγοντες που συμβάλλουν στη διατήρησή της.

Στόχος

Βασικός στόχος του SRAS-R-24 είναι η διερεύνηση των λειτουργιών που μπορεί να συνδέονται με τη συμπεριφορά σχολικής άρνησης.

Το εργαλείο επιτρέπει την αναγνώριση των παραγόντων που ενδέχεται να ενισχύουν ή να διατηρούν την αποφυγή του σχολείου και μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας περισσότερο εξατομικευμένης εικόνας των δυσκολιών του παιδιού ή του εφήβου.

Η αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει στη διάκριση μεταξύ διαφορετικών λειτουργικών προτύπων. Για παράδειγμα, η σχολική αποφυγή μπορεί να σχετίζεται περισσότερο με αρνητικά συναισθήματα που προκαλεί το σχολικό περιβάλλον, με δυσκολίες σε κοινωνικές ή αξιολογικές καταστάσεις, με την ανάγκη παραμονής κοντά σε σημαντικά πρόσωπα ή με ενισχυτικές δραστηριότητες που είναι διαθέσιμες εκτός σχολείου.

Η αναγνώριση της κυρίαρχης λειτουργίας μπορεί να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες για τον σχεδιασμό στοχευμένων παρεμβάσεων και στρατηγικών υποστήριξης.

Ανάλυση

Το SRAS-R περιλαμβάνει 24 στοιχεία και η βαθμολόγηση πραγματοποιείται σύμφωνα με τις οδηγίες της αντίστοιχης έκδοσης του εργαλείου.

Οι απαντήσεις οργανώνονται γύρω από τέσσερις βασικές λειτουργίες:

Αποφυγή ερεθισμάτων που προκαλούν αρνητικό συναίσθημα: αφορά την αποφυγή σχολικών καταστάσεων που συνδέονται με γενικότερη συναισθηματική δυσφορία.

Διαφυγή από κοινωνικές ή αξιολογικές καταστάσεις: αφορά την απομάκρυνση από καταστάσεις κοινωνικής αλληλεπίδρασης ή αξιολόγησης που βιώνονται ως δυσάρεστες.

Αναζήτηση προσοχής από σημαντικά πρόσωπα: αφορά περιπτώσεις στις οποίες η απουσία ή η αποφυγή του σχολείου συνδέεται με την επιδίωξη μεγαλύτερης προσοχής ή εγγύτητας με γονείς ή άλλα σημαντικά πρόσωπα.

Επιδίωξη απτών ενισχύσεων εκτός σχολείου: αφορά περιπτώσεις στις οποίες η αποχή από το σχολείο συνδέεται με δραστηριότητες ή άλλες ενισχύσεις που είναι διαθέσιμες εκτός του σχολικού περιβάλλοντος.

Η ανάλυση πρέπει να πραγματοποιείται κυρίως σε επίπεδο των προβλεπόμενων λειτουργιών και όχι μόνο μέσω μιας αδιαφοροποίητης συνολικής βαθμολογίας.

Η στατιστική επεξεργασία σε ερευνητικές εφαρμογές μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφικά στατιστικά στοιχεία, όπως μέση τιμή, τυπική απόκλιση, διάμεσο και εύρος τιμών για τις επιμέρους διαστάσεις.

Η εσωτερική συνέπεια μπορεί να εξεταστεί με δείκτες όπως ο Cronbach’s α ή ο McDonald’s ω, ενώ αναλύσεις συσχέτισης μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διερεύνηση της σχέσης των επιμέρους λειτουργιών με άλλες ψυχολογικές, οικογενειακές ή σχολικές μεταβλητές.

Ψυχομετρική Αξιολόγηση

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του SRAS-R-24 περιλαμβάνει τη διερεύνηση της αξιοπιστίας, της εγκυρότητας και της παραγοντικής δομής των βαθμολογιών του.

Η εσωτερική συνέπεια μπορεί να εξετάζεται χωριστά για τις επιμέρους λειτουργικές διαστάσεις. Όταν υπάρχουν επαναλαμβανόμενες μετρήσεις, μπορεί επίσης να διερευνηθεί η χρονική σταθερότητα των βαθμολογιών.

Η εγκυρότητα κατασκευής μπορεί να εξεταστεί μέσω παραγοντικών τεχνικών, προκειμένου να διερευνηθεί κατά πόσο τα δεδομένα υποστηρίζουν την προβλεπόμενη λειτουργική δομή του εργαλείου.

Η συγκλίνουσα εγκυρότητα μπορεί να διερευνηθεί μέσω της σχέσης των βαθμολογιών με συναφείς δείκτες σχολικής αποφυγής, συναισθηματικών ή συμπεριφορικών δυσκολιών και άλλων σχετικών κατασκευών.

Σε περίπτωση μετάφρασης ή χρήσης του SRAS-R-24 σε διαφορετικό γλωσσικό και πολιτισμικό περιβάλλον απαιτείται κατάλληλη πολιτισμική προσαρμογή και ψυχομετρική τεκμηρίωση στον πληθυσμό εφαρμογής.

Εφαρμογές

Το SRAS-R-24 μπορεί να αξιοποιηθεί στην κλινική, σχολική, συμβουλευτική και εκπαιδευτική έρευνα για τη διερεύνηση των λειτουργικών παραγόντων που σχετίζονται με τη σχολική άρνηση.

Η σημαντικότερη εφαρμογή του αφορά τη δυνατότητα διαφοροποίησης μεταξύ διαφορετικών αιτιολογικών ή λειτουργικών προτύπων σχολικής αποφυγής. Η ίδια εξωτερικά παρατηρούμενη συμπεριφορά —για παράδειγμα, η συστηματική απουσία από το σχολείο— μπορεί να εξυπηρετεί διαφορετική λειτουργία σε διαφορετικά παιδιά.

Η πληροφορία αυτή μπορεί να συμβάλει στον σχεδιασμό εξατομικευμένων παρεμβάσεων. Η αντιμετώπιση μιας σχολικής άρνησης που συνδέεται κυρίως με κοινωνικές ή αξιολογικές καταστάσεις μπορεί, για παράδειγμα, να απαιτεί διαφορετική προσέγγιση από μια περίπτωση στην οποία η αποχή από το σχολείο ενισχύεται από δραστηριότητες εκτός σχολείου.

Το εργαλείο μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί σε επαναλαμβανόμενες αξιολογήσεις για τη διερεύνηση πιθανών μεταβολών στις λειτουργίες της σχολικής άρνησης κατά τη διάρκεια μιας παρέμβασης.

Το SRAS-R-24 πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μέρος μιας ευρύτερης διαδικασίας αξιολόγησης. Οι βαθμολογίες του δεν αποτελούν από μόνες τους κλινική διάγνωση και είναι σημαντικό να συνεκτιμώνται πληροφορίες σχετικά με τις απουσίες, τη σχολική λειτουργικότητα, το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον και άλλους σχετικούς παράγοντες.

Επιπλέον, η σχολική άρνηση δεν πρέπει να θεωρείται ότι οφείλεται αυτομάτως σε άγχος, προβλήματα με συνομηλίκους, ακαδημαϊκές δυσκολίες ή οικογενειακά ζητήματα. Το SRAS-R έχει σχεδιαστεί πρωτίστως για τη λειτουργική αξιολόγηση της συμπεριφοράς σχολικής άρνησης.

Βιβλιογραφία

Kearney, C. A., & Albano, A. M. (2004). The School Refusal Assessment Scale-Revised: A test for children with school refusal behavior. Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology, 33(1), 122–132.

Kearney, C. A., & Silverman, W. K. (1993). The role of anxiety in school refusal behavior. Behavioral Assessment, 15(4), 357–366.