Κλίμακα Διαταραγμένων Στάσεων Φαγητού (Disordered Eating Attitude Scale – DEAS-25)

Περιγραφή της Κλίμακας

Η Disordered Eating Attitude Scale (DEAS-25) είναι ένα σύντομο εργαλείο αυτοαναφοράς που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση των στάσεων και συμπεριφορών που σχετίζονται με τις διαταραγμένες διατροφικές συνήθειες. Η κλίμακα αποτελείται από 25 ερωτήματα, τα οποία διερευνούν διαφορετικές διαστάσεις της σχέσης του ατόμου με τη διατροφή, όπως η εικόνα σώματος, η ανησυχία για το φαγητό, οι περιοριστικές διατροφικές πρακτικές και οι συμπεριφορές αντιστάθμισης, όπως η χρήση καθαριστικών μεθόδων. Οι απαντήσεις δίνονται σε κλίμακα Likert, επιτρέποντας την ποσοτική αποτίμηση της έντασης των διαταραγμένων διατροφικών στάσεων.

Η DEAS-25 χρησιμοποιείται τόσο σε κλινικά όσο και σε ερευνητικά περιβάλλοντα για την έγκαιρη αναγνώριση δυσλειτουργικών διατροφικών προτύπων και την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας θεραπευτικών ή προληπτικών παρεμβάσεων.

Τι αξιολογεί η Κλίμακα;

Η DEAS-25 αξιολογεί τις γνωστικές, συναισθηματικές και συμπεριφορικές διαστάσεις που σχετίζονται με τη διαταραγμένη διατροφική συμπεριφορά.

Ειδικότερα εξετάζει:

  • την αντίληψη για το σώμα,
  • την ανησυχία σχετικά με το φαγητό,
  • τις περιοριστικές διατροφικές συμπεριφορές,
  • τη χρήση καθαριστικών ή αντισταθμιστικών μεθόδων,
  • τη συνολική ένταση των διαταραγμένων διατροφικών στάσεων.

Η αξιολόγηση αυτή επιτρέπει τον εντοπισμό ατόμων που παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διατροφικών διαταραχών και συμβάλλει στη διερεύνηση της σχέσης των διατροφικών στάσεων με άλλες ψυχολογικές μεταβλητές.

Δομή της Κλίμακας

Η DEAS-25 αποτελείται από 25 ερωτήματα αυτοαναφοράς, τα οποία καλύπτουν διαφορετικές πτυχές της διατροφικής συμπεριφοράς και των σχετικών γνωστικών διεργασιών.

Οι ερωτήσεις επικεντρώνονται σε:

  • την εικόνα σώματος,
  • τις ανησυχίες σχετικά με τη διατροφή,
  • τις περιοριστικές διατροφικές πρακτικές,
  • τις συμπεριφορές αντιστάθμισης ή καθαρισμού.

Η δομή της κλίμακας επιτρέπει τη συνολική αξιολόγηση των διαταραγμένων διατροφικών στάσεων και μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο σε γενικούς όσο και σε κλινικούς πληθυσμούς.

Βαθμονόμηση της Κλίμακας

Οι απαντήσεις στη DEAS-25 δίνονται σε κλίμακα Likert, η οποία, σύμφωνα με το παρεχόμενο αρχείο, μπορεί να είναι 5 ή 7 βαθμίδων, με εύρος απαντήσεων από «Καθόλου σύμφωνος» έως «Απόλυτα σύμφωνος».

Η βαθμολόγηση πραγματοποιείται μέσω της άθροισης ή του υπολογισμού των επιμέρους βαθμολογιών, ώστε να προκύψει συνολικός δείκτης των διαταραγμένων διατροφικών στάσεων. Υψηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν μεγαλύτερη ένταση δυσλειτουργικών στάσεων και συμπεριφορών απέναντι στη διατροφή.

Ερμηνεία των αποτελεσμάτων

Η DEAS-25 επιτρέπει την αξιολόγηση:

  • της συνολικής έντασης των διαταραγμένων διατροφικών στάσεων,
  • της αρνητικής εικόνας σώματος,
  • της υπερβολικής ενασχόλησης με το φαγητό,
  • των περιοριστικών διατροφικών συμπεριφορών,
  • των αντισταθμιστικών πρακτικών που σχετίζονται με τις διατροφικές διαταραχές.

Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερη πιθανότητα παρουσίας δυσλειτουργικών στάσεων απέναντι στη διατροφή και αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διατροφικών διαταραχών. Η κλίμακα χρησιμοποιείται κυρίως ως εργαλείο αξιολόγησης και ανίχνευσης και δεν υποκαθιστά την ολοκληρωμένη κλινική διάγνωση.

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία

Η DEAS-25 έχει αναπτυχθεί ως εργαλείο με στόχο την αξιόπιστη και έγκυρη αξιολόγηση των διαταραγμένων διατροφικών στάσεων. Σύμφωνα με το παρεχόμενο αρχείο, η βαθμονόμησή της βασίζεται στη διερεύνηση της εσωτερικής συνέπειας (π.χ. Cronbach’s α) και της δομικής εγκυρότητας μέσω επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης. Ωστόσο, το αρχείο δεν παραθέτει συγκεκριμένες αριθμητικές τιμές για τους δείκτες αξιοπιστίας ή εγκυρότητας και, συνεπώς, δεν μπορούν να παρουσιαστούν τεκμηριωμένα ψυχομετρικά αποτελέσματα.

Εφαρμογές στην έρευνα

Η DEAS-25 χρησιμοποιείται ευρέως σε μελέτες που αφορούν:

  • τις διατροφικές διαταραχές,
  • την ψυχολογία της διατροφής,
  • την εικόνα σώματος,
  • την παχυσαρκία,
  • την ψυχική υγεία,
  • την αυτοεκτίμηση,
  • την κατάθλιψη,
  • την κλινική ψυχολογία,
  • την αξιολόγηση θεραπευτικών παρεμβάσεων,
  • την πρόληψη διατροφικών διαταραχών.

Η αξιολόγηση των διαταραγμένων διατροφικών στάσεων συμβάλλει στην έγκαιρη αναγνώριση ατόμων υψηλού κινδύνου, στην κατανόηση των ψυχολογικών παραγόντων που σχετίζονται με τις διατροφικές διαταραχές και στον σχεδιασμό αποτελεσματικών προγραμμάτων πρόληψης και παρέμβασης.

Βιβλιογραφία

Garner, D. M., Olmsted, M. P., & Polivy, J. (1983). Development and Validation of a Multidimensional Eating Disorder Inventory for Anorexia Nervosa and Bulimia. International Journal of Eating Disorders, 2(2), 15–34.

Lacroix, E., & Bourdet-Loubère, S. (2007). Disordered Eating Attitude Scale (DEAS-25): Development and Validation of a Self-report Questionnaire. Journal of Behavioral Medicine, 30(3), 243–250.

Van Strien, T., Frijters, J. E., Bergers, G. P., & Defares, P. B. (1986). The Dutch Eating Behavior Questionnaire (DEBQ) for Assessment of Restrained, Emotional, and External Eating Behavior. International Journal of Eating Disorders, 5(2), 295–315.