Κλίμακα Στάσεων και Πεποιθήσεων των Φαρμακοποιών για την Εργασία τους με Ασθενείς (ABPTWP-36)

Περιγραφή

Η Attitudes and Beliefs of Pharmacists Toward Their Work with Patients (ABPTWP-36) αποτελεί ένα εξειδικευμένο ψυχομετρικό εργαλείο αυτοαναφοράς που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση των στάσεων, των πεποιθήσεων και των επαγγελματικών αντιλήψεων των φαρμακοποιών σχετικά με τον ρόλο τους στη φροντίδα των ασθενών. Το εργαλείο διερευνά τον τρόπο με τον οποίο οι φαρμακοποιοί αντιλαμβάνονται την ευθύνη τους στην παροχή φαρμακευτικής φροντίδας, την επικοινωνία με τους ασθενείς, τη συμβουλευτική υποστήριξη και τη συμβολή τους στη βελτίωση της υγείας και της ποιότητας ζωής του πληθυσμού.

Η κλίμακα χρησιμοποιείται στην κλινική φαρμακευτική, στη φαρμακευτική φροντίδα, στη δημόσια υγεία, στη φαρμακευτική εκπαίδευση και στην έρευνα υπηρεσιών υγείας, συμβάλλοντας στην κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν την επαγγελματική πρακτική των φαρμακοποιών.

Θεωρητικό υπόβαθρο

Η σύγχρονη φαρμακευτική επιστήμη έχει μεταβεί από το παραδοσιακό μοντέλο της απλής διάθεσης φαρμάκων σε ένα ασθενοκεντρικό μοντέλο φαρμακευτικής φροντίδας (Pharmaceutical Care), στο οποίο ο φαρμακοποιός αποτελεί ενεργό μέλος της διεπιστημονικής ομάδας υγείας.

Σύμφωνα με το μοντέλο αυτό, ο φαρμακοποιός δεν περιορίζεται στη χορήγηση φαρμάκων, αλλά συμμετέχει στην πρόληψη, στην εκπαίδευση των ασθενών, στη διασφάλιση της ορθολογικής χρήσης των φαρμάκων, στην πρόληψη ανεπιθύμητων ενεργειών και στη βελτίωση της θεραπευτικής συμμόρφωσης.

Οι στάσεις και οι πεποιθήσεις των φαρμακοποιών επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, την επικοινωνία με τους ασθενείς, την επαγγελματική ικανοποίηση και την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων φαρμακευτικής φροντίδας.

Τι αξιολογεί το εργαλείο

Η ABPTWP-36 αξιολογεί πολλαπλές διαστάσεις της επαγγελματικής στάσης των φαρμακοποιών απέναντι στους ασθενείς.

Εξετάζει τον βαθμό δέσμευσης στη φαρμακευτική φροντίδα, τις πεποιθήσεις σχετικά με τον επαγγελματικό ρόλο του φαρμακοποιού, τη σημασία της επικοινωνίας με τους ασθενείς, τη συνεργασία με άλλους επαγγελματίες υγείας, την ευθύνη για την ορθολογική χρήση των φαρμάκων, την προθυμία παροχής συμβουλευτικής υποστήριξης, την αντίληψη της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων του φαρμακοποιού, καθώς και τους παράγοντες που διευκολύνουν ή δυσχεραίνουν την εφαρμογή της φαρμακευτικής φροντίδας.

Παράλληλα, αξιολογεί τις αντιλήψεις σχετικά με την αυτοπεποίθηση του επαγγελματία, την επαγγελματική του επάρκεια και τη σημασία της διαρκούς επιστημονικής εκπαίδευσης.

Τομείς εφαρμογής

Η ABPTWP-36 χρησιμοποιείται στην κλινική φαρμακευτική, στη φαρμακευτική φροντίδα, στη δημόσια υγεία, στην εκπαίδευση φαρμακοποιών, στη διοίκηση υπηρεσιών υγείας και στην αξιολόγηση προγραμμάτων επαγγελματικής ανάπτυξης.

Εφαρμόζεται σε μελέτες που εξετάζουν την ποιότητα των φαρμακευτικών υπηρεσιών, την εφαρμογή ασθενοκεντρικών πρακτικών, την επαγγελματική ικανοποίηση, τη διαχείριση χρόνιων νοσημάτων, τη συμμόρφωση των ασθενών στη θεραπεία και τη συνεργασία μεταξύ διαφορετικών επαγγελματιών υγείας.

Επιπλέον, χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση εκπαιδευτικών παρεμβάσεων που στοχεύουν στην ενίσχυση των δεξιοτήτων επικοινωνίας και της παροχής φαρμακευτικής φροντίδας.

Διαδικασία χορήγησης

Η κλίμακα αποτελείται από 36 δηλώσεις αυτοαναφοράς, στις οποίες οι φαρμακοποιοί καλούνται να δηλώσουν τον βαθμό συμφωνίας ή διαφωνίας τους χρησιμοποιώντας κλίμακα τύπου Likert. Η συμπλήρωση απαιτεί περίπου 10 έως 15 λεπτά και μπορεί να πραγματοποιηθεί τόσο σε έντυπη όσο και σε ηλεκτρονική μορφή.

Η χορήγηση είναι κατάλληλη τόσο για κοινοτικούς όσο και για νοσοκομειακούς φαρμακοποιούς, καθώς και για φοιτητές φαρμακευτικής κατά τη διάρκεια της κλινικής τους εκπαίδευσης.

Βαθμολόγηση

Οι απαντήσεις μετατρέπονται σε αριθμητικές βαθμολογίες σύμφωνα με το εγχειρίδιο του εργαλείου και υπολογίζονται συνολικές και επιμέρους βαθμολογίες που αποτυπώνουν τις στάσεις και τις πεποιθήσεις των φαρμακοποιών απέναντι στη φροντίδα των ασθενών. Σε ορισμένες δηλώσεις εφαρμόζεται αντίστροφη βαθμολόγηση πριν από τον υπολογισμό των τελικών δεικτών.

Υψηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν θετικότερες στάσεις απέναντι στην ασθενοκεντρική φροντίδα, μεγαλύτερη επαγγελματική δέσμευση, υψηλότερη αυτοπεποίθηση στις παρεχόμενες υπηρεσίες και αυξημένη προθυμία συμμετοχής στη διαχείριση της φαρμακοθεραπείας των ασθενών.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πραγματοποιείται σε συνδυασμό με τα δημογραφικά και επαγγελματικά χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων, καθώς και με δείκτες επαγγελματικής εμπειρίας και συνεχιζόμενης εκπαίδευσης.

Ψυχομετρικές ιδιότητες

Η ABPTWP-36 παρουσιάζει ιδιαίτερα ικανοποιημένες ψυχομετρικές ιδιότητες και αξιολογείται σύμφωνα με τις διεθνώς αποδεκτές αρχές ανάπτυξης ψυχομετρικών εργαλείων. Η αξιοπιστία της εξετάζεται μέσω της εσωτερικής συνέπειας με τον συντελεστή Cronbach’s α, της αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability) και της σταθερότητας των αποτελεσμάτων σε διαφορετικά δείγματα φαρμακοποιών.

Η εγκυρότητα του εργαλείου τεκμηριώνεται μέσω διερευνητικής και επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης, καθώς και μέσω της συγκλίνουσας και διακριτής εγκυρότητας με άλλα εργαλεία που αξιολογούν τη φαρμακευτική φροντίδα, τις επαγγελματικές στάσεις και την ποιότητα των υπηρεσιών υγείας.

Πλεονεκτήματα

Η ABPTWP-36 παρέχει ολοκληρωμένη αξιολόγηση των στάσεων και των πεποιθήσεων των φαρμακοποιών σχετικά με τον ρόλο τους στη φροντίδα των ασθενών. Είναι εύχρηστη, σύντομη και κατάλληλη για χρήση τόσο στην έρευνα όσο και στην επαγγελματική εκπαίδευση. Επιπλέον, συμβάλλει στον εντοπισμό εκπαιδευτικών αναγκών, στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας προγραμμάτων επιμόρφωσης και στη βελτίωση της ποιότητας των φαρμακευτικών υπηρεσιών.

Περιορισμοί

Η κλίμακα βασίζεται στην αυτοαναφορά και συνεπώς οι απαντήσεις μπορεί να επηρεάζονται από την κοινωνικά επιθυμητή συμπεριφορά ή από την προσωπική αντίληψη του συμμετέχοντα σχετικά με τον επαγγελματικό του ρόλο. Επιπλέον, οι στάσεις των φαρμακοποιών επηρεάζονται από το σύστημα υγείας, το θεσμικό πλαίσιο, την εργασιακή εμπειρία και τις πολιτισμικές ιδιαιτερότητες κάθε χώρας. Για τον λόγο αυτό, τα αποτελέσματα θα πρέπει να ερμηνεύονται στο πλαίσιο του συγκεκριμένου επαγγελματικού περιβάλλοντος και να συνδυάζονται με αντικειμενικούς δείκτες ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Βιβλιογραφία

Hepler, C. D., & Strand, L. M. (1990). Opportunities and responsibilities in pharmaceutical care. American Journal of Hospital Pharmacy, 47(3), 533–543.

American Pharmacists Association & National Association of Chain Drug Stores Foundation. (2008). Medication Therapy Management in Pharmacy Practice: Core Elements of an MTM Service Model (Version 2.0).

Farris, K. B., Côté, I., Feeny, D., Johnson, J. A., Tsuyuki, R. T., Brilliant, S., & Dieleman, S. (2005). Enhancing primary care for complex patients: Demonstration project using pharmacists in a primary care setting. Canadian Pharmacists Journal, 138(6), 36–41.

Rosenthal, M., Austin, Z., & Tsuyuki, R. T. (2010). Are pharmacists the ultimate barrier to pharmacy practice change? Canadian Pharmacists Journal, 143(1), 37–42.