Απογραφή Διαπροσωπικών Καταστάσεων (Inventory of Interpersonal Situations – IIS)

Περιγραφή

Η Απογραφή Διαπροσωπικών Καταστάσεων (Inventory of Interpersonal Situations – IIS) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση της ικανότητας ενός ατόμου να διαχειρίζεται αποτελεσματικά διαφορετικές διαπροσωπικές καταστάσεις και κοινωνικές αλληλεπιδράσεις. Το εργαλείο εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα αντιλαμβάνονται, αξιολογούν και αντιμετωπίζουν κοινωνικές προκλήσεις, συγκρούσεις και καταστάσεις που απαιτούν αποτελεσματικές δεξιότητες επικοινωνίας και προσαρμογής.

Το IIS διερευνά ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών συμπεριφορών, όπως η διεκδικητικότητα, η κοινωνική άνεση, η διαχείριση συγκρούσεων, η αντιμετώπιση κοινωνικής πίεσης, η έκφραση συναισθημάτων και η ανάπτυξη λειτουργικών διαπροσωπικών σχέσεων. Παράλληλα, αξιολογεί τις στρατηγικές αντιμετώπισης που χρησιμοποιούν οι συμμετέχοντες σε απαιτητικές κοινωνικές περιστάσεις και τον βαθμό στον οποίο αυτές συμβάλλουν στην αποτελεσματική κοινωνική προσαρμογή.

Το εργαλείο χρησιμοποιείται ευρέως στην κλινική ψυχολογία, την κοινωνική ψυχολογία, τη συμβουλευτική, την εκπαιδευτική ψυχολογία, την ψυχοθεραπεία και την έρευνα της κοινωνικής συμπεριφοράς. Επιπλέον, αποτελεί πολύτιμο μέσο για την αξιολόγηση προγραμμάτων ανάπτυξης κοινωνικών δεξιοτήτων και παρεμβάσεων που στοχεύουν στη βελτίωση της διαπροσωπικής επικοινωνίας.

Ανάλυση και Χρήση των Δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του Inventory of Interpersonal Situations (IIS) πραγματοποιείται μέσω του υπολογισμού συνολικών και επιμέρους βαθμολογιών που αποτυπώνουν τον τρόπο με τον οποίο το άτομο αντιδρά και διαχειρίζεται διαφορετικές διαπροσωπικές καταστάσεις.

Το εργαλείο αξιολογεί την αντίληψη του ατόμου για διάφορα κοινωνικά σενάρια, τις στρατηγικές αντιμετώπισης που επιλέγει και τον βαθμό αποτελεσματικότητας των κοινωνικών του αντιδράσεων. Μέσα από τις βαθμολογίες του IIS μπορεί να δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο προφίλ κοινωνικής λειτουργικότητας και διαπροσωπικών δεξιοτήτων.

Σε ερευνητικό επίπεδο, οι βαθμολογίες του IIS μπορούν να συσχετιστούν με μεταβλητές όπως:

• οι κοινωνικές δεξιότητες,
• η διεκδικητικότητα,
• η κοινωνική αυτοαποτελεσματικότητα,
• το κοινωνικό άγχος,
• η κοινωνική φοβία,
• η αυτοεκτίμηση,
• η συναισθηματική νοημοσύνη,
• η ψυχολογική ανθεκτικότητα,
• οι στρατηγικές αντιμετώπισης (coping),
• η ποιότητα των διαπροσωπικών σχέσεων,
• η ψυχολογική ευημερία,
• η κατάθλιψη,
• το άγχος και
• η ποιότητα ζωής.

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του εργαλείου περιλαμβάνει συνήθως τον έλεγχο της εσωτερικής συνοχής μέσω του συντελεστή Cronbach’s α, την αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability), καθώς και τη διερεύνηση της δομικής εγκυρότητας μέσω Εξερευνητικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Exploratory Factor Analysis – EFA) και Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Confirmatory Factor Analysis – CFA). Ανάλογα με τους στόχους της μελέτης, μπορούν επίσης να εφαρμοστούν αναλύσεις συσχέτισης, πολλαπλή γραμμική και λογιστική παλινδρόμηση, ανεξάρτητα t-tests, ANOVA, MANOVA και Μοντέλα Δομικών Εξισώσεων (Structural Equation Modeling – SEM).

Σκοπός

Βασικός σκοπός της Απογραφής Διαπροσωπικών Καταστάσεων (IIS) είναι η αξιόπιστη και έγκυρη αξιολόγηση της ικανότητας των ατόμων να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά σε καθημερινές κοινωνικές και διαπροσωπικές καταστάσεις.

Το εργαλείο συμβάλλει στον εντοπισμό δυσκολιών στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, στη διερεύνηση των στρατηγικών διαχείρισης διαπροσωπικών σχέσεων και στην αξιολόγηση της κοινωνικής λειτουργικότητας. Επιπλέον, χρησιμοποιείται για τον σχεδιασμό και την αξιολόγηση παρεμβάσεων που στοχεύουν στην ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων, στη βελτίωση της επικοινωνίας, στη μείωση του κοινωνικού άγχους και στην ενίσχυση της ψυχοκοινωνικής προσαρμογής.

Βαθμολόγηση

Το Inventory of Interpersonal Situations (IIS) αποτελείται από σειρά δηλώσεων ή περιγραφών κοινωνικών καταστάσεων, στις οποίες οι συμμετέχοντες καλούνται να αξιολογήσουν τον βαθμό δυσκολίας, τη συχνότητα ή τον τρόπο με τον οποίο αντιδρούν, χρησιμοποιώντας συνήθως κλίμακες Likert.

Οι απαντήσεις βαθμολογούνται σύμφωνα με το πρωτόκολλο του εργαλείου και χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό συνολικών και επιμέρους βαθμολογιών που αποτυπώνουν διαφορετικές πτυχές της διαπροσωπικής λειτουργικότητας. Υψηλότερες βαθμολογίες μπορεί να υποδηλώνουν είτε μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στις κοινωνικές δεξιότητες είτε αυξημένο βαθμό δυσκολίας, ανάλογα με την έκδοση και το σύστημα βαθμολόγησης του εργαλείου. Για τον λόγο αυτό, η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει να πραγματοποιείται σύμφωνα με τις επίσημες οδηγίες των δημιουργών του.

Βιβλιογραφία

Arrindell, W. A., de Groot, P. M., & Walburg, J. A. (1984). The Inventory of Interpersonal Situations (IIS): Reliability, Validity and Psychometric Characteristics.

Arkowitz, H., Lichtenstein, E., McGovern, K., & Hines, P. (1975). The Behavioral Assessment of Social Competence.

Bellack, A. S., & Hersen, M. (1998). Behavioral Assessment: A Practical Handbook.

Caballo, V. E. (2003). Manual for the Assessment and Training of Social Skills. Siglo XXI.

Spence, S. H. (2003). Social Skills Training with Children and Young People: Theory, Evidence and Practice. Child and Adolescent Mental Health, 8(2), 84–96.