Βιώματα στις Κοντινές Σχέσεις [EICR-36]

Περιγραφή Ερωτηματολογίου

Το Experiences in Close Relationships-36 (ECR-36) αποτελεί ένα από τα πλέον διαδεδομένα και επιστημονικά τεκμηριωμένα ψυχομετρικά εργαλεία για την αξιολόγηση της ενήλικης προσκόλλησης (adult attachment). Σχεδιάστηκε από τους Brennan, Clark και Shaver στο πλαίσιο της θεωρίας της προσκόλλησης και βασίζεται στο διδιάστατο μοντέλο της ενήλικης συναισθηματικής προσκόλλησης.

Το ερωτηματολόγιο αξιολογεί δύο βασικές διαστάσεις που χαρακτηρίζουν τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα δημιουργούν και διατηρούν στενές διαπροσωπικές σχέσεις:

• Άγχος Προσκόλλησης (Attachment Anxiety): αναφέρεται στον φόβο της απόρριψης, της εγκατάλειψης και στην αυξημένη ανάγκη για επιβεβαίωση και συναισθηματική εγγύτητα.
• Αποφυγή Προσκόλλησης (Attachment Avoidance): εκφράζει τη δυσκολία ανάπτυξης οικειότητας, την προτίμηση για συναισθηματική ανεξαρτησία και την αποφυγή στενής διαπροσωπικής εξάρτησης.

Το ECR-36 αποτελείται από 36 δηλώσεις αυτοαναφοράς και χρησιμοποιείται ευρέως στην ψυχολογία, την ψυχιατρική, τη συμβουλευτική, τη θεραπεία ζεύγους, καθώς και στην έρευνα της ψυχικής υγείας και των διαπροσωπικών σχέσεων. Η ελληνική προσαρμογή του εργαλείου βασίστηκε σε δείγμα φοιτητών του Πανεπιστημίου Κρήτης, επιβεβαιώνοντας την καταλληλότητά του για χρήση στον ελληνικό πληθυσμό.

Στόχος

Σκοπός του ECR-36 είναι η διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο οι εμπειρίες προσκόλλησης επηρεάζουν τη λειτουργικότητα των στενών σχέσεων κατά την ενήλικη ζωή. Το εργαλείο επιτρέπει την εκτίμηση των ατομικών διαφορών ως προς την ασφάλεια ή την ανασφάλεια στις διαπροσωπικές σχέσεις, συμβάλλοντας στην κατανόηση της συναισθηματικής ρύθμισης, της ποιότητας των σχέσεων και της διαχείρισης των συγκρούσεων.

Το ερωτηματολόγιο χρησιμοποιείται τόσο σε ερευνητικά όσο και σε κλινικά περιβάλλοντα, ενώ εφαρμόζεται σε μελέτες που εξετάζουν τη συναισθηματική εξάρτηση, την ψυχική ανθεκτικότητα, την κατάθλιψη, το άγχος, την αυτοεκτίμηση, την ικανοποίηση από τις σχέσεις και την ψυχολογική ευημερία.

Ανάλυση Δεδομένων

Οι απαντήσεις του ECR-36 μπορούν να αναλυθούν με ποικίλες στατιστικές τεχνικές, ανάλογα με τους στόχους της έρευνας. Ενδεικτικά πραγματοποιούνται:

• Περιγραφική στατιστική των δύο υποκλιμάκων.
• Έλεγχος εσωτερικής συνέπειας με Cronbach’s Alpha, Composite Reliability και McDonald’s Omega.
• Διερευνητική και Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση (EFA & CFA) για την επιβεβαίωση της διδιάστατης δομής.
• Συσχετίσεις Pearson ή Spearman με μεταβλητές όπως η αυτοεκτίμηση, η ψυχική υγεία, η ικανοποίηση από τις σχέσεις και η συναισθηματική νοημοσύνη.
• Συγκρίσεις ομάδων μέσω t-test, ANOVA ή μη παραμετρικών δοκιμασιών.
• Πολλαπλή παλινδρόμηση ή Μοντέλα Δομικών Εξισώσεων (SEM) για τη διερεύνηση των παραγόντων που προβλέπουν τις διαστάσεις της προσκόλλησης.

Το εργαλείο χρησιμοποιείται συχνά σε διαχρονικές μελέτες και σε έρευνες που εξετάζουν την επίδραση της προσκόλλησης στην ψυχολογική προσαρμογή και στις διαπροσωπικές σχέσεις.

Χρήση Δεδομένων

Τα δεδομένα που συλλέγονται μέσω του ECR-36 αξιοποιούνται αποκλειστικά για ερευνητικούς, ακαδημαϊκούς και κλινικούς σκοπούς. Η συμπλήρωση του ερωτηματολογίου πραγματοποιείται ανώνυμα και εμπιστευτικά, σύμφωνα με τις αρχές του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (GDPR). Τα αποτελέσματα παρουσιάζονται μόνο σε συγκεντρωτική μορφή, διασφαλίζοντας την προστασία της ιδιωτικότητας των συμμετεχόντων.

Βαθμολόγηση

Το ECR-36 χρησιμοποιεί επταβάθμια κλίμακα Likert, όπου:

1 = Διαφωνώ απόλυτα

2 = Διαφωνώ

3 = Διαφωνώ ελαφρώς

4 = Ούτε συμφωνώ ούτε διαφωνώ

5 = Συμφωνώ ελαφρώς

6 = Συμφωνώ

7 = Συμφωνώ απόλυτα

Η υποκλίμακα της Αποφυγής Προσκόλλησης υπολογίζεται από τον μέσο όρο των αντίστοιχων δηλώσεων, αφού προηγηθεί η αντίστροφη βαθμολόγηση των απαιτούμενων ερωτήσεων. Αντίστοιχα, η υποκλίμακα του Άγχους Προσκόλλησης προκύπτει από τον μέσο όρο των σχετικών δηλώσεων. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερα επίπεδα άγχους ή αποφυγής στις στενές διαπροσωπικές σχέσεις.

Ψυχομετρικές Ιδιότητες

Το ECR-36 παρουσιάζει εξαιρετικές ψυχομετρικές ιδιότητες σε μεγάλο αριθμό διεθνών μελετών. Στην ελληνική προσαρμογή, η υποκλίμακα της Αποφυγής Προσκόλλησης παρουσίασε πολύ υψηλή εσωτερική συνέπεια (Cronbach’s α = 0,94), ενώ η υποκλίμακα του Άγχους Προσκόλλησης εμφάνισε επίσης υψηλή αξιοπιστία (Cronbach’s α = 0,91). Η χαμηλή συσχέτιση μεταξύ των δύο διαστάσεων (r = 0,11) υποδηλώνει ότι αξιολογούν διακριτές αλλά συμπληρωματικές πτυχές της ενήλικης προσκόλλησης.

Βιβλιογραφία

Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2016). Attachment in Adulthood: Structure, Dynamics, and Change (2nd ed.). Guilford Press.

Brennan, K. A., Clark, C. L., & Shaver, P. R. (1998). Self-report measurement of adult attachment: An integrative overview. In J. A. Simpson & W. S. Rholes (Eds.), Attachment Theory and Close Relationships (pp. 46–76). New York: Guilford Press.

Fraley, R. C., Waller, N. G., & Brennan, K. A. (2000). An item response theory analysis of self-report measures of adult attachment. Journal of Personality and Social Psychology, 78(2), 350–365.