Ερωτηματολόγιο Οικογενειακής Εκφραστικότητας [FEQ-40]

Ερωτηματολόγιο Έκφρασης Συναισθημάτων στην Οικογένεια [SEFQ-40]

Περιγραφή

Το Self Expressiveness in the Family Questionnaire (SEFQ-40) είναι ένα ερωτηματολόγιο αυτοαναφοράς που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο τα άτομα εκφράζουν συναισθήματα μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον. Δημιουργήθηκε από τους Halberstadt, Cassidy, Stifter, Parke και Fox, ενώ στο παρεχόμενο υλικό αναφέρεται ελληνική προσαρμογή από τους Γ. Τσίτσα, Α. Αντωνοπούλου και Α. Βουτυρά.

Η συναισθηματική εκφραστικότητα στην οικογένεια αποτελεί σημαντική διάσταση της οικογενειακής λειτουργίας, καθώς σχετίζεται με τον τρόπο με τον οποίο τα μέλη επικοινωνούν θετικά και αρνητικά συναισθήματα στο πλαίσιο των καθημερινών τους αλληλεπιδράσεων.

Σκοπός

Βασικός σκοπός του SEFQ-40 είναι η μέτρηση της δυνατότητας έκφρασης συναισθημάτων μέσα στο οικογενειακό πλαίσιο.

Το εργαλείο επιτρέπει τη διερεύνηση του βαθμού στον οποίο τα μέλη μιας οικογένειας θεωρούν ότι εκφράζουν διαφορετικές συναισθηματικές αντιδράσεις και μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση του συναισθηματικού κλίματος και των μορφών επικοινωνίας που επικρατούν στην οικογένεια.

Δομή

Το SEFQ-40 αποτελείται από 40 δηλώσεις αυτοαναφοράς. Οι συμμετέχοντες αξιολογούν τον βαθμό στον οποίο θεωρούν ότι εκφράζουν τις συμπεριφορές ή τα συναισθήματα που περιγράφονται σε κάθε δήλωση.

Το εργαλείο αξιολογεί δύο βασικές διαστάσεις:

Θετική έκφραση συναισθημάτων, η οποία αφορά την έκφραση θετικών συναισθηματικών αντιδράσεων μέσα στην οικογένεια.

Αρνητική έκφραση συναισθημάτων, η οποία αφορά την έκφραση αρνητικών συναισθημάτων και συναισθηματικών αντιδράσεων στο οικογενειακό πλαίσιο.

Τρόπος Συμπλήρωσης

Οι 40 δηλώσεις βαθμολογούνται μέσω εννιαβάθμιας κλίμακας Likert, η οποία κυμαίνεται από 1 = «Ποτέ» έως 9 = «Σχεδόν πάντα».

Ο εκτιμώμενος χρόνος συμπλήρωσης είναι περίπου 15 λεπτά, γεγονός που καθιστά το εργαλείο πρακτικό για χρήση τόσο σε ερευνητικά όσο και σε εφαρμοσμένα πλαίσια.

Βαθμολόγηση

Η τελική μορφή του ερωτηματολογίου περιλαμβάνει 40 ερωτήσεις που αποσκοπούν στην αξιολόγηση της θετικής και της αρνητικής συναισθηματικής έκφρασης. Η βαθμολογία προκύπτει μέσω του μέσου όρου των απαντήσεων των συμμετεχόντων.

Η ερμηνεία μπορεί να πραγματοποιείται ξεχωριστά για τις δύο βασικές διαστάσεις, επιτρέποντας τη διαμόρφωση ενός πιο ολοκληρωμένου προφίλ της οικογενειακής συναισθηματικής εκφραστικότητας.

Ελληνική Προσαρμογή και Δείγμα

Σύμφωνα με το παρεχόμενο υλικό, η προσαρμογή και αξιολόγηση του SEFQ-40 στον ελληνικό πληθυσμό είχε πραγματοποιηθεί σε προκαταρκτικό στάδιο σε δείγμα 300 φοιτητών και φοιτητριών.

Ο μέσος όρος ηλικίας των ανδρών φοιτητών ήταν 21,06 έτη (SD = 3,55), ενώ για τις γυναίκες φοιτήτριες ήταν 21,3 έτη (SD = 3,51).

Εγκυρότητα

Η φαινομενική εγκυρότητα του ερωτηματολογίου αναφέρεται ως ικανοποιητική. Επιπλέον, καταγράφηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση r = 0,52 μεταξύ της αυτοαξιολόγησης του ατόμου σχετικά με την έκφραση των συναισθημάτων του και της βαθμολογίας του στο ερωτηματολόγιο.

Το συγκεκριμένο εύρημα παρέχει ένδειξη ότι το εργαλείο αντανακλά σε ικανοποιητικό βαθμό την αντιλαμβανόμενη συναισθηματική εκφραστικότητα των συμμετεχόντων.

Αξιοπιστία

Η ελληνική απόδοση του ερωτηματολογίου πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της αντίστροφης μετάφρασης (back-translation).

Στην αρχική μορφή του, το SEFQ-40 παρουσιάζει πολύ υψηλή εσωτερική συνέπεια, με τον συντελεστή Cronbach’s α να υπερβαίνει το 0,90.

Εφαρμογές

Το SEFQ-40 μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε έρευνες που αφορούν την οικογενειακή λειτουργία, τη συναισθηματική επικοινωνία, τις οικογενειακές σχέσεις και την ψυχοκοινωνική προσαρμογή.

Η διάκριση μεταξύ θετικής και αρνητικής συναισθηματικής έκφρασης επιτρέπει την πληρέστερη αποτύπωση του οικογενειακού συναισθηματικού περιβάλλοντος και μπορεί να συμβάλει στη διερεύνηση της σχέσης του με μεταβλητές όπως η ψυχική ευημερία, η γονεϊκή συμπεριφορά και η ποιότητα των οικογενειακών σχέσεων.

Βιβλιογραφία

Halberstadt, A. G., Cassidy, J., Stifter, C. A., Parke, R. D., & Fox, N. A. (1995). Αυτοέκφραση στο οικογενειακό πλαίσιο: Ψυχομετρική τεκμηρίωση ενός νέου εργαλείου μέτρησης [Self-expressiveness within the family context: Psychometric support for a new measure]. Psychological Assessment, 7(1), 93–103. https://doi.org/10.1037/1040-3590.7.1.93. Πρόκειται για τη βασική δημοσίευση στην οποία παρουσιάστηκε και αξιολογήθηκε το SEFQ.

Halberstadt, A. G. (1986). Οικογενειακή κοινωνικοποίηση των δεξιοτήτων συναισθηματικής έκφρασης και μη λεκτικής επικοινωνίας [Family socialization of emotional expression and nonverbal communication styles and skills]. Journal of Personality and Social Psychology, 51(4), 827–836.