Κλίμακα πατρότητας [FS-64]

Περιγραφή

Η Fatherhood Scale (FS-64) αποτελεί ένα ολοκληρωμένο ψυχομετρικό εργαλείο που αναπτύχθηκε για την αξιολόγηση της πατρικής εμπλοκής, των αντιλήψεων σχετικά με τον πατρικό ρόλο και της ποιότητας της σχέσης μεταξύ πατέρα και παιδιού. Η κλίμακα βασίζεται στη σύγχρονη θεώρηση της πατρότητας, σύμφωνα με την οποία ο πατέρας δεν αποτελεί μόνο οικονομικό υποστηρικτή της οικογένειας, αλλά ενεργό παράγοντα στη συναισθηματική, κοινωνική, γνωστική και ψυχολογική ανάπτυξη του παιδιού.

Η FS-64 αποτελείται από 64 δηλώσεις, οι οποίες διερευνούν πολλαπλές διαστάσεις της πατρικής λειτουργίας, όπως η συναισθηματική διαθεσιμότητα, η ενεργός συμμετοχή στην καθημερινή φροντίδα, η υποστήριξη της μάθησης, η επικοινωνία, η πειθαρχία, η συνεργασία με τη μητέρα, η γονεϊκή αυτοαποτελεσματικότητα και οι στάσεις απέναντι στον πατρικό ρόλο.

Η κλίμακα αντικατοπτρίζει τη σύγχρονη επιστημονική αντίληψη ότι η ποιοτική εμπλοκή του πατέρα συνδέεται με καλύτερη γνωστική ανάπτυξη, υψηλότερη αυτοεκτίμηση, αποτελεσματικότερη συναισθηματική ρύθμιση, βελτιωμένες κοινωνικές δεξιότητες και θετικότερη ψυχική υγεία των παιδιών.

Η Fatherhood Scale χρησιμοποιείται στην αναπτυξιακή ψυχολογία, την οικογενειακή ψυχολογία, την εκπαίδευση, την κοινωνική εργασία, τη συμβουλευτική γονέων, τη δημόσια υγεία και την έρευνα για τη γονεϊκή εμπλοκή.

Ανάλυση

Η ανάλυση των δεδομένων της Fatherhood Scale (FS-64) επιτρέπει την ποσοτική και πολυδιάστατη αξιολόγηση της πατρικής εμπλοκής και των παραγόντων που επηρεάζουν την αποτελεσματική άσκηση του πατρικού ρόλου.

Οι βαθμολογίες της κλίμακας χρησιμοποιούνται για:

• την αξιολόγηση της ποιότητας της σχέσης πατέρα–παιδιού,
• τη διερεύνηση του βαθμού συμμετοχής του πατέρα στην ανατροφή και καθημερινή φροντίδα του παιδιού,
• την εκτίμηση της συναισθηματικής διαθεσιμότητας και της γονεϊκής υποστήριξης,
• τη μελέτη της σχέσης της πατρικής εμπλοκής με τη γνωστική, κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών,
• την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας προγραμμάτων εκπαίδευσης γονέων και οικογενειακών παρεμβάσεων,
• τη διερεύνηση κοινωνικών, πολιτισμικών και δημογραφικών παραγόντων που επηρεάζουν την πατρότητα.

Σε ερευνητικό επίπεδο, η FS-64 αναλύεται με περιγραφική στατιστική, δείκτες αξιοπιστίας (Cronbach’s α), διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση (EFA/CFA), αναλύσεις συσχέτισης, συγκρίσεις ομάδων (t-test, ANOVA, MANOVA), καθώς και μοντέλα γραμμικής παλινδρόμησης ή δομικών εξισώσεων (SEM), με στόχο τη διερεύνηση των σχέσεων μεταξύ της πατρικής εμπλοκής και άλλων ψυχοκοινωνικών μεταβλητών.

Στόχος

Βασικός στόχος της Fatherhood Scale (FS-64) είναι η αξιόπιστη και έγκυρη αξιολόγηση της ποιότητας της πατρικής εμπλοκής και των χαρακτηριστικών που συνθέτουν τον σύγχρονο πατρικό ρόλο.

Ειδικότερα, η κλίμακα αποσκοπεί:

• στην εκτίμηση της ενεργού συμμετοχής του πατέρα στην ανατροφή του παιδιού,
• στην αξιολόγηση της συναισθηματικής σχέσης και της ποιότητας της επικοινωνίας μεταξύ πατέρα και παιδιού,
• στον εντοπισμό δυνατών σημείων και περιοχών που χρήζουν ενίσχυσης στις γονεϊκές πρακτικές,
• στην υποστήριξη του σχεδιασμού παρεμβάσεων οικογενειακής συμβουλευτικής και εκπαίδευσης γονέων,
• στη διερεύνηση της επίδρασης της πατρικής παρουσίας στη γνωστική, συναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξη των παιδιών.

Η χρήση της FS-64 συμβάλλει στη βαθύτερη κατανόηση της σημασίας της πατρικής συμμετοχής και στην προώθηση αποτελεσματικών οικογενειακών πρακτικών που ενισχύουν την ευημερία των παιδιών και της οικογένειας συνολικά.

Βαθμονόμηση

Η Fatherhood Scale (FS-64) αποτελείται από 64 δηλώσεις, οι οποίες αξιολογούνται μέσω κλίμακας Likert, όπου οι συμμετέχοντες εκφράζουν τον βαθμό συμφωνίας τους ή τη συχνότητα συγκεκριμένων γονεϊκών συμπεριφορών.

Στις περισσότερες εφαρμογές χρησιμοποιείται πενταβάθμια ή επταβάθμια κλίμακα, ανάλογα με την έκδοση του εργαλείου.

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα ή τον μέσο όρο των επιμέρους απαντήσεων, ενώ είναι δυνατόν να υπολογίζονται και επιμέρους βαθμολογίες για κάθε διάσταση της πατρικής εμπλοκής.

• Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν αυξημένη συμμετοχή του πατέρα, υψηλότερη ποιότητα σχέσης με το παιδί, αποτελεσματικότερες γονεϊκές πρακτικές και μεγαλύτερη συναισθηματική διαθεσιμότητα.
• Χαμηλότερες βαθμολογίες ενδέχεται να αντανακλούν περιορισμένη πατρική εμπλοκή, μειωμένη επικοινωνία, χαμηλότερη αυτοπεποίθηση στον γονεϊκό ρόλο ή δυσκολίες στη σχέση πατέρα–παιδιού.

Η αξιοπιστία της κλίμακας εξετάζεται συνήθως μέσω του συντελεστή Cronbach’s α, της αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability) και της εσωτερικής συνοχής των υποκλιμάκων. Η εγκυρότητα τεκμηριώνεται με διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση (EFA/CFA), συγκλίνουσα και διακριτή εγκυρότητα, καθώς και μέσω συσχετίσεων με άλλες κλίμακες γονεϊκής εμπλοκής, οικογενειακής λειτουργικότητας και σχέσης γονέα–παιδιού.

Βιβλιογραφία

Lamb, M. E. (Ed.). (2010). The Role of the Father in Child Development (5th ed.). Wiley.

Pleck, J. H. (2010). Paternal involvement: Revised conceptualization and theoretical linkages with child outcomes. In M. E. Lamb (Ed.), The Role of the Father in Child Development (5th ed., pp. 58–93). Wiley.

Cabrera, N. J., Fitzgerald, H. E., Bradley, R. H., & Roggman, L. (2014). The ecology of father–child relationships: An expanded model. Journal of Family Theory & Review, 6(4), 336–354.

Feinberg, M. E. (2003). The internal structure and ecological context of coparenting: A framework for research and intervention. Parenting: Science and Practice, 3(2), 95–131.

Sarkadi, A., Kristiansson, R., Oberklaid, F., & Bremberg, S. (2008). Fathers’ involvement and children’s developmental outcomes: A systematic review of longitudinal studies. Acta Paediatrica, 97(2), 153–158.

Cabrera, N. J., Volling, B. L., & Barr, R. (2018). Fathers Are Parents, Too! Widening the Lens on Parenting for Children’s Development. Child Development Perspectives, 12(3), 152–157.