Απογραφή Μετατραυματικής Ανάπτυξης για Παιδιά [PTGI-C-21]

Περιγραφή

Η Posttraumatic Growth Inventory for Children [PTGI-C-21] είναι ένα ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση των θετικών ψυχολογικών αλλαγών που μπορεί να αναφέρει ένα παιδί μετά την αντιμετώπιση μιας ιδιαίτερα δύσκολης, στρεσογόνου ή τραυματικής εμπειρίας.

Η κλίμακα αποτελεί παιδική προσαρμογή της Posttraumatic Growth Inventory (PTGI), η οποία αναπτύχθηκε αρχικά για ενήλικες από τους Tedeschi και Calhoun. Η έννοια της μετατραυματικής ανάπτυξης δεν υποδηλώνει ότι η τραυματική εμπειρία είναι θετική ή επιθυμητή. Αντίθετα, αναφέρεται σε πιθανές θετικές αλλαγές που μπορεί να προκύψουν μέσα από την προσπάθεια του ατόμου να προσαρμοστεί και να διαχειριστεί τις συνέπειες ενός ιδιαίτερα δύσκολου γεγονότος.

Η PTGI-C-21 προσαρμόζει το περιεχόμενο και τη γλώσσα της αρχικής κλίμακας ώστε να είναι περισσότερο κατανοητή από παιδιά και εφήβους και να αντανακλά εμπειρίες σχετικές με την ηλικία και το αναπτυξιακό τους επίπεδο.

Στόχος

Κύριος στόχος της PTGI-C-21 είναι η ποσοτική αξιολόγηση των αλλαγών που αντιλαμβάνονται τα παιδιά στον τρόπο με τον οποίο βλέπουν τον εαυτό τους, τους άλλους ανθρώπους και τη ζωή τους μετά από μια δύσκολη εμπειρία.

Η κλίμακα δεν αξιολογεί το μέγεθος του τραυματικού γεγονότος ούτε τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων μετατραυματικού στρες. Εστιάζει στις θετικές αλλαγές που το ίδιο το παιδί θεωρεί ότι έχουν προκύψει μέσα από την προσπάθεια αντιμετώπισης της συγκεκριμένης εμπειρίας.

Μπορεί επομένως να χρησιμοποιηθεί παράλληλα με εργαλεία που αξιολογούν μετατραυματικό στρες, άγχος, κατάθλιψη, ανθεκτικότητα και άλλες διαστάσεις ψυχικής υγείας.

Δομή της Κλίμακας

Η PTGI-C αποτελείται από 21 στοιχεία, τα οποία αξιολογούν πέντε βασικούς τομείς μετατραυματικής ανάπτυξης.

Οι τομείς αυτοί αφορούν τις Νέες Δυνατότητες (New Possibilities), τις Σχέσεις με τους Άλλους (Relating to Others), την Προσωπική Δύναμη (Personal Strength), την Εκτίμηση της Ζωής (Appreciation of Life) και την Πνευματική Αλλαγή (Spiritual Change).

Οι διαστάσεις αυτές αποτυπώνουν διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους ένα παιδί μπορεί να αντιλαμβάνεται ότι έχει αλλάξει μετά από μια δύσκολη εμπειρία.

Νέες Δυνατότητες

Η διάσταση των νέων δυνατοτήτων εξετάζει κατά πόσο το παιδί θεωρεί ότι έχουν εμφανιστεί νέα ενδιαφέροντα, νέες επιλογές ή διαφορετικές προοπτικές για το μέλλον.

Μπορεί να περιλαμβάνει την ανακάλυψη νέων δραστηριοτήτων, διαφορετικούς στόχους και νέες ιδέες σχετικά με το τι θα ήθελε να κάνει μεγαλώνοντας.

Σχέσεις με τους Άλλους

Η συγκεκριμένη διάσταση αναφέρεται σε πιθανές θετικές μεταβολές στις διαπροσωπικές σχέσεις.

Το παιδί μπορεί, για παράδειγμα, να αισθάνεται πιο κοντά στους φίλους ή στην οικογένειά του, να αναγνωρίζει περισσότερο τη βοήθεια που μπορεί να λάβει από τους άλλους ή να κατανοεί καλύτερα τα συναισθήματα των ανθρώπων γύρω του.

Προσωπική Δύναμη

Η προσωπική δύναμη αφορά την αντίληψη ότι το παιδί έχει αποκτήσει μεγαλύτερη ικανότητα να αντιμετωπίζει δυσκολίες.

Η εμπειρία μιας σοβαρής πρόκλησης μπορεί να οδηγήσει ορισμένα παιδιά στην αίσθηση ότι μπορούν να διαχειριστούν καλύτερα προβλήματα ή ότι είναι ισχυρότερα και πιο ικανά από όσο θεωρούσαν πριν.

Εκτίμηση της Ζωής

Η διάσταση αυτή εξετάζει κατά πόσο το παιδί αποδίδει μεγαλύτερη αξία στην καθημερινή ζωή και στα πράγματα που θεωρεί σημαντικά.

Μπορεί να αφορά μεγαλύτερη εκτίμηση της κάθε ημέρας, καλύτερη αναγνώριση των προσωπικών προτεραιοτήτων ή διαφορετική αντίληψη για όσα έχουν πραγματική αξία.

Πνευματική Αλλαγή

Η πνευματική αλλαγή αφορά μεταβολές στις θρησκευτικές ή πνευματικές πεποιθήσεις του παιδιού.

Η συγκεκριμένη διάσταση πρέπει να ερμηνεύεται με ιδιαίτερη προσοχή, λαμβάνοντας υπόψη το οικογενειακό, κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο στο οποίο μεγαλώνει το παιδί.

Βαθμονόμηση

Η PTGI-C-21 χρησιμοποιεί τετραβάθμια κλίμακα απαντήσεων.

Στην παιδική έκδοση οι απαντήσεις εκφράζουν το κατά πόσο κάθε θετική αλλαγή θεωρείται αληθινή για το παιδί μετά τη δύσκολη εμπειρία.

Η βαθμολογία μπορεί να αποδοθεί από 1 = καθόλου αληθινό έως 4 = πολύ αληθινό, ανάλογα με την έκδοση και τις οδηγίες χορήγησης που χρησιμοποιούνται.

Οι επιμέρους βαθμολογίες μπορούν να αθροιστούν ώστε να προκύψει συνολικός δείκτης μετατραυματικής ανάπτυξης.

Υψηλότερες βαθμολογίες αντιστοιχούν σε υψηλότερο επίπεδο αντιλαμβανόμενης μετατραυματικής ανάπτυξης.

Ερμηνεία

Μια υψηλή βαθμολογία στην PTGI-C-21 υποδηλώνει ότι το παιδί αναγνωρίζει περισσότερες θετικές αλλαγές στον εαυτό του ή στη ζωή του μετά τη συγκεκριμένη δύσκολη εμπειρία.

Ωστόσο, η μετατραυματική ανάπτυξη δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως απουσία ψυχολογικής δυσφορίας.

Ένα παιδί μπορεί ταυτόχρονα να εμφανίζει συμπτώματα μετατραυματικού στρες και να αναφέρει θετικές αλλαγές σε ορισμένους τομείς της ζωής του. Οι δύο καταστάσεις δεν είναι απαραίτητα αντίθετες.

Για τον λόγο αυτό, η PTGI-C δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εργαλείο που αξιολογεί εάν ένα παιδί έχει «ξεπεράσει» μια τραυματική εμπειρία.

Ψυχομετρικά Χαρακτηριστικά

Η PTGI-C έχει χρησιμοποιηθεί σε έρευνες με παιδιά και εφήβους που έχουν αντιμετωπίσει φυσικές καταστροφές και άλλες σοβαρές στρεσογόνες εμπειρίες.

Σε μελέτη παιδιών μετά από φυσική καταστροφή αναφέρθηκε Cronbach’s α = 0,89, ένδειξη υψηλής εσωτερικής συνέπειας της κλίμακας.

Τα ευρήματα αυτά υποστηρίζουν τη δυνατότητα των 21 στοιχείων να αποτυπώνουν με συνεκτικό τρόπο τη γενικότερη έννοια της μετατραυματικής ανάπτυξης.

Σε κάθε νέα εφαρμογή είναι ωστόσο σημαντικό να επανεξετάζεται η αξιοπιστία της κλίμακας στο συγκεκριμένο δείγμα.

Στατιστική Ανάλυση

Η συνολική βαθμολογία της PTGI-C-21 μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ποσοτική μεταβλητή στην ανάλυση δεδομένων.

Αρχικά μπορούν να υπολογιστούν η μέση τιμή, η τυπική απόκλιση, η διάμεσος και το εύρος τιμών.

Η εσωτερική συνέπεια μπορεί να διερευνηθεί με τον συντελεστή Cronbach’s α ή άλλους κατάλληλους δείκτες αξιοπιστίας.

Ανάλογα με το μέγεθος του δείγματος και τον ερευνητικό σχεδιασμό, μπορεί επίσης να εξεταστεί η παραγοντική δομή της κλίμακας και η αντιστοίχιση των στοιχείων στις πέντε θεωρητικές διαστάσεις της μετατραυματικής ανάπτυξης.

Συσχετίσεις με Άλλες Μεταβλητές

Ιδιαίτερο ερευνητικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η σχέση της μετατραυματικής ανάπτυξης με τα συμπτώματα μετατραυματικού στρες.

Η σχέση αυτή δεν είναι απαραίτητα γραμμική ή αρνητική. Η παρουσία μετατραυματικού στρες δεν αποκλείει την εμφάνιση θετικών αλλαγών.

Σε σχετικές έρευνες έχει βρεθεί ότι ορισμένοι δείκτες μετατραυματικού στρες μπορούν να σχετίζονται με την αναφερόμενη μετατραυματική ανάπτυξη, γεγονός που υποστηρίζει την άποψη ότι η ανάπτυξη μπορεί να συνδέεται με την ενεργή προσπάθεια επεξεργασίας μιας δύσκολης εμπειρίας.

Η PTGI-C μπορεί επίσης να συσχετιστεί με δείκτες ανθεκτικότητας, κοινωνικής υποστήριξης, οικογενειακής λειτουργικότητας, ποιότητας ζωής και ψυχικής υγείας.

Ερευνητικές Εφαρμογές

Η PTGI-C-21 μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην αναπτυξιακή ψυχολογία, την παιδοψυχολογία, την ψυχική υγεία, τη σχολική ψυχολογία και την έρευνα τραυματικών εμπειριών.

Μπορεί να εφαρμοστεί σε παιδιά και εφήβους που έχουν βιώσει φυσικές καταστροφές, σοβαρά ατυχήματα, προβλήματα υγείας, απώλεια σημαντικών προσώπων ή άλλες ιδιαίτερα στρεσογόνες εμπειρίες.

Η χρήση της είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν το ερευνητικό ενδιαφέρον δεν περιορίζεται μόνο στις αρνητικές συνέπειες ενός τραυματικού γεγονότος, αλλά εξετάζει και τις πιθανές διαδικασίες προσαρμογής και ανάπτυξης.

PTGI-C και PTGI-C-R

Μεταγενέστερα αναπτύχθηκε η Posttraumatic Growth Inventory for Children–Revised [PTGI-C-R], μια συντομότερη αναθεωρημένη μορφή της κλίμακας.

Η PTGI-C-R περιλαμβάνει 10 βαθμολογούμενα στοιχεία, με δύο στοιχεία για καθεμία από τις πέντε βασικές διαστάσεις της μετατραυματικής ανάπτυξης.

Η αναθεωρημένη έκδοση χρησιμοποιεί τετραβάθμια κλίμακα από 0 = καμία αλλαγή έως 3 = μεγάλη αλλαγή και σχεδιάστηκε ώστε να είναι πιο εύκολα κατανοητή από νεότερα παιδιά.

Η PTGI-C-R αποτελεί διαφορετική μορφή από την αρχική PTGI-C-21 και οι δύο εκδόσεις δεν πρέπει να συγχέονται κατά τη βαθμολόγηση ή την παρουσίαση των αποτελεσμάτων.

Περιορισμοί

Η PTGI-C βασίζεται στην αυτοαναφορά και επομένως καταγράφει την αντιλαμβανόμενη θετική αλλαγή και όχι απαραίτητα αντικειμενικά παρατηρήσιμες αλλαγές στη συμπεριφορά του παιδιού.

Η ηλικία, η γλωσσική κατανόηση, το αναπτυξιακό επίπεδο και ο χρόνος που έχει μεσολαβήσει από το τραυματικό γεγονός μπορούν να επηρεάσουν τις απαντήσεις.

Επιπλέον, η έννοια της μετατραυματικής ανάπτυξης πρέπει να αντιμετωπίζεται με προσοχή, ώστε να μην δημιουργείται η εντύπωση ότι το παιδί αναμένεται να παρουσιάσει θετική ανάπτυξη μετά από μια τραυματική εμπειρία.

Η απουσία υψηλής βαθμολογίας δεν υποδηλώνει ανεπαρκή προσαρμογή ούτε ψυχολογική αποτυχία.

Συμπεράσματα

Η Posttraumatic Growth Inventory for Children [PTGI-C-21] αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο για τη διερεύνηση των θετικών αλλαγών που μπορεί να αναγνωρίζει ένα παιδί μετά την αντιμετώπιση μιας σοβαρής ή τραυματικής εμπειρίας.

Η κλίμακα εξετάζει πέντε βασικούς τομείς: νέες δυνατότητες, σχέσεις με τους άλλους, προσωπική δύναμη, εκτίμηση της ζωής και πνευματική αλλαγή.

Η χρήση της μπορεί να εμπλουτίσει την έρευνα για το παιδικό τραύμα, καθώς μετατοπίζει μέρος της ερευνητικής προσοχής από την αποκλειστική καταγραφή της ψυχοπαθολογίας προς μια πληρέστερη μελέτη της προσαρμογής και των πιθανών θετικών αλλαγών.

Τα αποτελέσματα πρέπει πάντοτε να ερμηνεύονται σε συνδυασμό με το αναπτυξιακό πλαίσιο, τις συνθήκες της τραυματικής εμπειρίας και άλλους δείκτες ψυχικής υγείας.

Βιβλιογραφία

Cryder, C. H., Kilmer, R. P., Tedeschi, R. G., & Calhoun, L. G. (2006). An exploratory study of posttraumatic growth in children following a natural disaster. American Journal of Orthopsychiatry, 76(1), 65–69.

Kilmer, R. P., Gil-Rivas, V., Tedeschi, R. G., Cann, A., Calhoun, L. G., Buchanan, T., & Taku, K. (2009). Use of the revised Posttraumatic Growth Inventory for Children. Journal of Traumatic Stress, 22(3), 248–253.

Tedeschi, R. G., & Calhoun, L. G. (1996). The Posttraumatic Growth Inventory: Measuring the positive legacy of trauma. Journal of Traumatic Stress, 9(3), 455–471.