Ερωτηματολόγιο Εκτελεστικής Υπηρεσίας Υγείας και Ασφάλειας [HSE-35]

Περιγραφή

Το Health and Safety Executive Questionnaire (HSE-35) αποτελεί ένα διεθνώς αναγνωρισμένο ψυχομετρικό εργαλείο αξιολόγησης του εργασιακού ψυχοκοινωνικού περιβάλλοντος. Αναπτύχθηκε από το Health and Safety Executive (HSE) του Ηνωμένου Βασιλείου με σκοπό την αναγνώριση των ψυχοκοινωνικών παραγόντων που σχετίζονται με το εργασιακό άγχος, την επαγγελματική ευημερία και την υγεία των εργαζομένων.

Το ερωτηματολόγιο αξιολογεί τις αντιλήψεις των εργαζομένων σχετικά με τις συνθήκες εργασίας και εντοπίζει οργανωτικούς παράγοντες που ενδέχεται να επηρεάζουν την ψυχική υγεία, την εργασιακή ικανοποίηση, την παραγωγικότητα και την ασφάλεια στον χώρο εργασίας.

Η HSE-35 βασίζεται στα Management Standards for Work-Related Stress και εξετάζει έξι βασικές διαστάσεις του εργασιακού περιβάλλοντος:

• Απαιτήσεις της εργασίας (Demands)
• Έλεγχος (Control)
• Υποστήριξη από διοίκηση και συναδέλφους (Support)
• Διαπροσωπικές σχέσεις (Relationships)
• Ρόλος στον οργανισμό (Role)
• Διαχείριση οργανωτικών αλλαγών (Change)

Η κλίμακα χρησιμοποιείται ευρέως σε οργανισμούς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, υπηρεσίες υγείας, εκπαιδευτικά ιδρύματα και ερευνητικά προγράμματα που αφορούν την επαγγελματική υγεία, την πρόληψη του εργασιακού άγχους και τη βελτίωση της ποιότητας του εργασιακού περιβάλλοντος.

Ανάλυση Δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων της HSE-35 πραγματοποιείται με σύγχρονες ψυχομετρικές και στατιστικές μεθόδους, με στόχο την αξιολόγηση τόσο της αξιοπιστίας του εργαλείου όσο και των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στον εργασιακό χώρο.

Η εσωτερική συνοχή των υποκλιμάκων εξετάζεται συνήθως μέσω του συντελεστή Cronbach’s α, ενώ η δομική εγκυρότητα μπορεί να επιβεβαιωθεί με Εξερευνητική (EFA) και Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση (CFA).

Οι βαθμολογίες της κλίμακας μπορούν να αναλυθούν με περιγραφικά στατιστικά, συσχετίσεις, t-test, ANOVA, γραμμική και λογιστική παλινδρόμηση, καθώς και με μοντέλα δομικών εξισώσεων (SEM), ώστε να διερευνηθούν οι σχέσεις μεταξύ των ψυχοκοινωνικών παραγόντων και μεταβλητών όπως:

• επαγγελματική εξουθένωση (burnout),
• εργασιακή ικανοποίηση,
• οργανωσιακή δέσμευση,
• εργασιακή απόδοση,
• απουσίες λόγω ασθένειας,
• ψυχική ευημερία,
• πρόθεση αποχώρησης από την εργασία.

Σκοπός

Βασικός σκοπός της HSE-35 είναι η αξιόπιστη αξιολόγηση των ψυχοκοινωνικών συνθηκών του εργασιακού περιβάλλοντος και ο εντοπισμός παραγόντων που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης εργασιακού άγχους και προβλημάτων ψυχικής υγείας.

Ειδικότερα, το εργαλείο επιδιώκει να:

• αξιολογήσει τις αντιλήψεις των εργαζομένων για το εργασιακό περιβάλλον,
• εντοπίσει οργανωτικούς παράγοντες κινδύνου,
• υποστηρίξει την ανάπτυξη πολιτικών υγείας και ασφάλειας,
• συμβάλει στη δημιουργία υγιών και ασφαλών εργασιακών συνθηκών,
• αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα παρεμβάσεων βελτίωσης του εργασιακού περιβάλλοντος.

Βαθμολόγηση

Η HSE-35 χρησιμοποιεί κλίμακα απαντήσεων τύπου Likert, όπου οι συμμετέχοντες αξιολογούν τη συχνότητα ή τον βαθμό συμφωνίας με κάθε δήλωση.

Οι βαθμολογίες υπολογίζονται για κάθε μία από τις έξι υποκλίμακες καθώς και συνολικά, σύμφωνα με τις οδηγίες βαθμολόγησης του εργαλείου. Ορισμένα ερωτήματα απαιτούν αντίστροφη βαθμολόγηση πριν από τον υπολογισμό των τελικών σκορ.

Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν γενικά ευνοϊκότερες ψυχοκοινωνικές συνθήκες εργασίας και μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης εργασιακού άγχους, ενώ χαμηλότερες βαθμολογίες αναδεικνύουν περιοχές που ενδέχεται να απαιτούν οργανωτικές παρεμβάσεις.

Ερμηνεία

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πραγματοποιείται σε επίπεδο οργανισμού ή ομάδων εργαζομένων και επιτρέπει τον εντοπισμό συγκεκριμένων τομέων που χρειάζονται βελτίωση. Η HSE-35 δεν αποτελεί διαγνωστικό εργαλείο για την αξιολόγηση ατομικών ψυχικών διαταραχών, αλλά ένα αξιόπιστο μέσο εκτίμησης των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στον χώρο εργασίας.

Τα αποτελέσματα μπορούν να αξιοποιηθούν για τον σχεδιασμό στρατηγικών πρόληψης του εργασιακού άγχους, τη βελτίωση της οργανωσιακής κουλτούρας, την ενίσχυση της ευημερίας των εργαζομένων και την προώθηση ενός ασφαλούς, υγιούς και παραγωγικού εργασιακού περιβάλλοντος.

Βιβλιογραφία

Health and Safety Executive. (2021). Management Standards Indicator Tool and Guidance. Health and Safety Executive, United Kingdom.

Cousins, R., Mackay, C. J., Clarke, S. D., Kelly, C., Kelly, P. J., & McCaig, R. H. (2004). Management Standards and Work-Related Stress in the UK: Practical Development. Work & Stress, 18(2), 113–136.

Edwards, J. A., Webster, S., Van Laar, D., & Easton, S. (2008). Psychometric Analysis of the UK Health and Safety Executive’s Management Standards Work-Related Stress Indicator Tool. Work & Stress, 22(2), 96–107.

Health and Safety Executive. (2023). Managing the Causes of Work-Related Stress: A Step-by-Step Approach Using the Management Standards. HSE Publications.