Ερωτηματολόγιο Επισκόπησης Υγείας [HSQ-SF-12&36]

Περιγραφή

Το Health Survey Questionnaire Short Form (HSQ SF-12 & SF-36) αποτελεί ένα από τα πλέον διαδεδομένα και επιστημονικά τεκμηριωμένα εργαλεία αξιολόγησης της Ποιότητας Ζωής που Σχετίζεται με την Υγεία (Health-Related Quality of Life – HRQoL). Αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του Medical Outcomes Study (MOS) και χρησιμοποιείται διεθνώς τόσο στην κλινική πράξη όσο και στην ερευνητική δραστηριότητα για την εκτίμηση της συνολικής κατάστασης υγείας και της λειτουργικότητας των ατόμων.

Το εργαλείο διατίθεται σε δύο εκδόσεις:

• SF-36, η οποία αποτελείται από 36 ερωτήματα και παρέχει λεπτομερή αξιολόγηση πολλαπλών διαστάσεων της υγείας.
• SF-12, μία συνοπτική έκδοση 12 ερωτήσεων που διατηρεί υψηλή εγκυρότητα και αξιοπιστία, επιτρέποντας ταχεία εκτίμηση της φυσικής και ψυχικής υγείας.

Η έκδοση SF-36 αξιολογεί οκτώ βασικές διαστάσεις της υγείας:

• Physical Functioning (Σωματική Λειτουργικότητα)
• Role Physical (Περιορισμοί Ρόλων λόγω Σωματικής Υγείας)
• Bodily Pain (Σωματικός Πόνος)
• General Health (Γενική Αντίληψη Υγείας)
• Vitality (Ζωτικότητα)
• Social Functioning (Κοινωνική Λειτουργικότητα)
• Role Emotional (Περιορισμοί Ρόλων λόγω Συναισθηματικών Προβλημάτων)
• Mental Health (Ψυχική Υγεία)

Η έκδοση SF-12 περιλαμβάνει αντιπροσωπευτικά ερωτήματα των ίδιων οκτώ διαστάσεων και χρησιμοποιείται κυρίως όταν απαιτείται σύντομη αλλά αξιόπιστη αξιολόγηση της κατάστασης υγείας.

Το HSQ SF-12 & SF-36 εφαρμόζεται ευρέως στην ιατρική, τη δημόσια υγεία, την επιδημιολογία, την κλινική έρευνα, την αποκατάσταση, την ψυχολογία της υγείας και την αξιολόγηση υπηρεσιών υγείας.

Ανάλυση Δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του HSQ SF-12 & SF-36 πραγματοποιείται με σύγχρονες ψυχομετρικές και στατιστικές μεθόδους που επιτρέπουν την αξιόπιστη αξιολόγηση της ποιότητας ζωής και της λειτουργικής κατάστασης των συμμετεχόντων.

Οι απαντήσεις μετατρέπονται αρχικά σε τυποποιημένες βαθμολογίες (0–100), σύμφωνα με τις οδηγίες βαθμολόγησης του εργαλείου. Στη συνέχεια υπολογίζονται οι βαθμολογίες των οκτώ επιμέρους διαστάσεων καθώς και οι δύο συνοπτικοί δείκτες:

• Physical Component Summary (PCS) – Συνοπτικός Δείκτης Σωματικής Υγείας
• Mental Component Summary (MCS) – Συνοπτικός Δείκτης Ψυχικής Υγείας

Η αξιοπιστία του εργαλείου εξετάζεται συνήθως μέσω του συντελεστή Cronbach’s α, ενώ η δομική εγκυρότητα αξιολογείται με Εξερευνητική (EFA) και Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση (CFA).

Οι βαθμολογίες μπορούν να συγκριθούν μεταξύ διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων ή να συσχετιστούν με μεταβλητές όπως:

• ηλικία,
• φύλο,
• κοινωνικοοικονομική κατάσταση,
• χρόνια νοσήματα,
• λειτουργική ικανότητα,
• επίπεδο φυσικής δραστηριότητας,
• ψυχική υγεία,
• ποιότητα ύπνου,
• εργασιακή κατάσταση,
• χρήση υπηρεσιών υγείας.

Η στατιστική επεξεργασία μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφικά στατιστικά, αναλύσεις συσχέτισης, t-test, ANOVA, γραμμική και λογιστική παλινδρόμηση, πολυμεταβλητές αναλύσεις και μοντέλα δομικών εξισώσεων (SEM), ανάλογα με τους στόχους της έρευνας.

Σκοπός

Βασικός σκοπός του HSQ SF-12 & SF-36 είναι η αξιόπιστη και έγκυρη αξιολόγηση της ποιότητας ζωής που σχετίζεται με την υγεία και της λειτουργικής κατάστασης του ατόμου.

Ειδικότερα, το εργαλείο επιδιώκει να:

• αξιολογήσει τη σωματική και ψυχική υγεία,
• μετρήσει την επίδραση ασθενειών ή θεραπειών στην καθημερινή λειτουργικότητα,
• παρακολουθήσει μεταβολές στην ποιότητα ζωής με την πάροδο του χρόνου,
• υποστηρίξει τη λήψη κλινικών αποφάσεων,
• αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα θεραπευτικών και προληπτικών παρεμβάσεων,
• διευκολύνει την επιδημιολογική και κλινική έρευνα.

Βαθμολόγηση

Το HSQ SF-12 & SF-36 χρησιμοποιεί ερωτήματα με διαφορετικές μορφές απαντήσεων, οι οποίες μετατρέπονται σε τυποποιημένες βαθμολογίες σύμφωνα με τις επίσημες οδηγίες βαθμολόγησης.

Οι βαθμολογίες κάθε υποκλίμακας μετατρέπονται σε κλίμακα 0–100, όπου υψηλότερες τιμές υποδηλώνουν καλύτερη αντιλαμβανόμενη κατάσταση υγείας και υψηλότερο επίπεδο λειτουργικότητας.

Επιπλέον υπολογίζονται οι δύο συνοπτικοί δείκτες PCS και MCS, οι οποίοι επιτρέπουν την ταχεία εκτίμηση της συνολικής σωματικής και ψυχικής υγείας και διευκολύνουν τις συγκρίσεις μεταξύ πληθυσμών ή διαχρονικών μετρήσεων.

Ερμηνεία

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πραγματοποιείται με βάση τις διαθέσιμες κανονικές τιμές (normative data) του γενικού πληθυσμού ή ειδικών πληθυσμιακών ομάδων. Το εργαλείο δεν χρησιμοποιείται για τη διάγνωση νοσημάτων, αλλά για την αξιολόγηση της αντιλαμβανόμενης κατάστασης υγείας και της ποιότητας ζωής.

Το HSQ SF-12 & SF-36 αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για ιατρούς, επαγγελματίες υγείας, ερευνητές και φορείς χάραξης πολιτικής, καθώς επιτρέπει την παρακολούθηση της πορείας των ασθενών, την αξιολόγηση θεραπευτικών παρεμβάσεων και τη σύγκριση διαφορετικών πληθυσμών ως προς τη σωματική και ψυχική τους υγεία.

Βιβλιογραφία

Ware, J. E., & Sherbourne, C. D. (1992). The MOS 36-Item Short-Form Health Survey (SF-36): I. Conceptual Framework and Item Selection. Medical Care, 30(6), 473–483.

Ware, J. E., Kosinski, M., & Keller, S. D. (1996). A 12-Item Short-Form Health Survey: Construction of Scales and Preliminary Tests of Reliability and Validity. Medical Care, 34(3), 220–233.

Gandek, B., Sinclair, S. J., Kosinski, M., & Ware, J. E. (2004). Psychometric Evaluation of the SF-36 Health Survey in Medicare Managed Care. Health Care Financing Review, 25(4), 5–25.

Maruish, M. E. (2011). User’s Manual for the SF-12v2 Health Survey. QualityMetric Incorporated.

Jenkinson, C., Coulter, A., & Wright, L. (1993). Short Form 36 (SF-36) Health Survey Questionnaire: Normative Data for Adults of Working Age. BMJ, 306(6890), 1437–1440.