Κουίζ Δεξιού και Αριστερού Εγκεφάλου [AQ-32]

Περιγραφή

Το Right Brain – Left Brain Quiz [AQ-32] αποτελεί ένα εργαλείο 32 ερωτήσεων, το οποίο έχει σχεδιαστεί για τη διερεύνηση ατομικών προτιμήσεων σε συγκεκριμένες δραστηριότητες και τρόπους σκέψης που παραδοσιακά έχουν συσχετιστεί με τη λειτουργική εξειδίκευση του δεξιού και του αριστερού εγκεφαλικού ημισφαιρίου.

Οι ερωτήσεις καλύπτουν διαφορετικές περιοχές της γνωστικής λειτουργίας και των προσωπικών προτιμήσεων, όπως:

• Δημιουργικότητα: προτίμηση για δημιουργικές, ευέλικτες και περισσότερο διαισθητικές μορφές επεξεργασίας.

• Αναλυτική σκέψη: τάση για συστηματική, οργανωμένη και λογική επεξεργασία πληροφοριών.

• Γλωσσικές δεξιότητες: προτιμήσεις και ικανότητες που σχετίζονται με τη χρήση και επεξεργασία της γλώσσας.

• Οπτικοχωρικές ικανότητες: επεξεργασία οπτικών και χωρικών πληροφοριών και αντίληψη σχέσεων μεταξύ αντικειμένων στον χώρο.

Μέσω των παραπάνω περιοχών, το AQ-32 επιχειρεί να αποτυπώσει ένα γενικό προφίλ γνωστικών προτιμήσεων του ατόμου.

Η σύγχρονη ερμηνεία του εργαλείου χρειάζεται, ωστόσο, να γίνεται με προσοχή. Η ιδέα ότι ένα άτομο είναι συνολικά «δεξιοεγκεφαλικό» ή «αριστεροεγκεφαλικό» αποτελεί υπεραπλούστευση της λειτουργίας του ανθρώπινου εγκεφάλου. Τα δύο ημισφαίρια παρουσιάζουν λειτουργική εξειδίκευση για ορισμένες διεργασίες, αλλά συνεργάζονται στενά στα περισσότερα σύνθετα γνωστικά έργα. Επομένως, το AQ-32 είναι καταλληλότερο να αντιμετωπίζεται ως εργαλείο διερεύνησης γνωστικών προτιμήσεων και όχι ως νευροψυχολογική μέτρηση πραγματικής «ημισφαιρικής κυριαρχίας».

Στόχος

Σύμφωνα με την αρχική περιγραφή, κύριος στόχος του AQ-32 είναι να προσδιορίσει ποιο εγκεφαλικό ημισφαίριο φαίνεται να είναι περισσότερο κυρίαρχο στον τρόπο σκέψης του ατόμου.

Σε ένα περισσότερο σύγχρονο πλαίσιο, ο στόχος μπορεί να διατυπωθεί ως η διερεύνηση των προτιμώμενων τρόπων γνωστικής επεξεργασίας, χωρίς να θεωρείται ότι οι απαντήσεις αποδεικνύουν βιολογική ή νευροανατομική κυριαρχία ενός ημισφαιρίου.

Το εργαλείο μπορεί να συμβάλει:

• στην αναγνώριση διαφορετικών γνωστικών προτιμήσεων,
• στην καλύτερη κατανόηση του προσωπικού τρόπου προσέγγισης πληροφοριών και δραστηριοτήτων,
• στην ενίσχυση της αυτοπαρατήρησης και της αυτογνωσίας,
• στη διερεύνηση προτιμήσεων που σχετίζονται με δημιουργικές, αναλυτικές, γλωσσικές και οπτικοχωρικές δραστηριότητες.

Το αρχικό αρχείο αναφέρει επίσης ότι η κατανόηση αυτών των προτιμήσεων μπορεί να βοηθήσει το άτομο να αποκτήσει καλύτερη εικόνα των προσωπικών και επαγγελματικών του δυνατοτήτων.

Βαθμολόγηση

Η ανάλυση του AQ-32 βασίζεται στη συγκέντρωση των απαντήσεων στις 32 ερωτήσεις και στον υπολογισμό μιας συνολικής βαθμολογίας.

Σύμφωνα με το αρχικό πλαίσιο του εργαλείου, η συνολική βαθμολογία προορίζεται να υποδεικνύει μεγαλύτερη τάση προς χαρακτηριστικά που αποδίδονται στο αριστερό ή στο δεξιό ημισφαίριο.

Το αρχείο δεν παρέχει αναλυτικό κλειδί βαθμολόγησης, αριθμητική κωδικοποίηση των απαντήσεων ή συγκεκριμένα όρια ταξινόμησης.

Αναφέρει μάλιστα ότι για την κατάλληλη βαθμονόμηση του AQ-32 απαιτείται συλλογή και ανάλυση δεδομένων από ένα ευρύ δείγμα, ώστε να καθοριστούν εμπειρικά τα όρια βαθμολογίας που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη διάκριση διαφορετικών κατηγοριών.

Συνεπώς, χωρίς κατάλληλη ψυχομετρική τεκμηρίωση και εμπειρικά καθορισμένα όρια, δεν είναι σκόπιμο να χρησιμοποιούνται αυθαίρετα cut-off scores για την κατηγοριοποίηση των συμμετεχόντων.

Στατιστική Ανάλυση

Η αρχική στατιστική επεξεργασία μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφική ανάλυση των απαντήσεων, με υπολογισμό συχνοτήτων, μέσων τιμών, τυπικών αποκλίσεων και κατανομών των βαθμολογιών.

Για την ανάπτυξη ενός περισσότερο τεκμηριωμένου συστήματος βαθμολόγησης απαιτείται η χορήγηση του εργαλείου σε επαρκώς μεγάλο και αντιπροσωπευτικό δείγμα. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να εξεταστούν η κατανομή των βαθμολογιών και η δυνατότητα δημιουργίας κατάλληλων τιμών αναφοράς.

Σε περίπτωση ψυχομετρικής αξιολόγησης του AQ-32 μπορούν επίσης να διερευνηθούν:

• η εσωτερική συνέπεια των στοιχείων,
• η παραγοντική δομή του εργαλείου,
• η σταθερότητα των βαθμολογιών σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις,
• η συγκλίνουσα και διακριτή εγκυρότητα σε σχέση με άλλα μέτρα γνωστικών προτιμήσεων.

Εφόσον προτείνονται διαφορετικές κατηγορίες γνωστικών προτιμήσεων, αυτές θα πρέπει να προκύπτουν από εμπειρικά δεδομένα και όχι από αυθαίρετα προκαθορισμένα όρια.

Εφαρμογές

Το AQ-32 μπορεί να αξιοποιηθεί κυρίως ως εργαλείο αυτοαξιολόγησης, εκπαιδευτικής διερεύνησης ή ερευνητικής μελέτης γνωστικών προτιμήσεων.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την έναρξη συζήτησης σχετικά με διαφορετικούς τρόπους σκέψης και επεξεργασίας πληροφοριών, ιδιαίτερα σε εκπαιδευτικά ή συμβουλευτικά περιβάλλοντα.

Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για να χαρακτηρίζεται ένα άτομο με απόλυτο τρόπο ως «right-brained» ή «left-brained», ούτε για την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τη νευρολογική λειτουργία του εγκεφάλου.

Το AQ-32 δεν αποτελεί από μόνο του νευροψυχολογική εξέταση ή διαγνωστικό εργαλείο. Η ερμηνεία του είναι καταλληλότερο να επικεντρώνεται στις αναφερόμενες γνωστικές και συμπεριφορικές προτιμήσεις των συμμετεχόντων.

Βιβλιογραφία

Corballis, M. C. (2014). Left brain, right brain: Facts and fantasies. PLoS Biology, 12(1), e1001767.

Gazzaniga, M. S. (2000). Cerebral specialization and interhemispheric communication: Does the corpus callosum enable the human condition? Brain, 123(7), 1293–1326.

Nielsen, J. A., Zielinski, B. A., Ferguson, M. A., Lainhart, J. E., & Anderson, J. S. (2013). An evaluation of the left-brain vs. right-brain hypothesis with resting state functional connectivity magnetic resonance imaging. PLoS ONE, 8(8), e71275.

Toga, A. W., & Thompson, P. M. (2003). Mapping brain asymmetry. Nature Reviews Neuroscience, 4, 37–48.

Ocklenburg, S., & Güntürkün, O. (2018). The Lateralized Brain: The Neuroscience and Evolution of Hemispheric Asymmetries. Academic Press.