Κλίμακα Αυτοκυριαρχίας [SMS-7]

Περιγραφή

Η Self-Mastery Scale [SMS-7], ευρύτερα γνωστή στη βιβλιογραφία ως Pearlin Mastery Scale, είναι ένα σύντομο ψυχομετρικό εργαλείο που αξιολογεί την αντιλαμβανόμενη προσωπική κυριαρχία ή τον προσωπικό έλεγχο (mastery). Αναπτύχθηκε από τους Pearlin και Schooler (1978) και αποτελείται από 7 δηλώσεις.

Η έννοια του mastery αναφέρεται στον βαθμό στον οποίο το άτομο αντιλαμβάνεται ότι έχει έλεγχο πάνω στις σημαντικές συνθήκες και εξελίξεις της ζωής του, σε αντίθεση με την αίσθηση ότι η ζωή καθορίζεται κυρίως από εξωτερικές δυνάμεις, περιορισμούς ή γεγονότα που δεν μπορεί να επηρεάσει.

Επομένως, η συγκεκριμένη κλίμακα δεν αξιολογεί την «αυτοκυριαρχία» αποκλειστικά με την έννοια της αναστολής παρορμήσεων ή του ελέγχου συναισθημάτων. Αξιολογεί κυρίως μια γενικευμένη αίσθηση προσωπικού ελέγχου και ικανότητας διαχείρισης των συνθηκών της ζωής.

Θεωρητικό Υπόβαθρο

Η έννοια της προσωπικής κυριαρχίας συνδέεται με την αντίληψη ότι το άτομο μπορεί, μέσω των ενεργειών και των διαθέσιμων προσωπικών του πόρων, να επηρεάσει την πορεία της ζωής του.

Οι Pearlin και Schooler (1978) ανέπτυξαν την έννοια στο πλαίσιο της μελέτης των ψυχολογικών πόρων που χρησιμοποιούν οι άνθρωποι για την αντιμετώπιση απαιτήσεων και στρεσογόνων καταστάσεων. Η προσωπική κυριαρχία αντιμετωπίζεται ως ένας σημαντικός ψυχολογικός πόρος που μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο το άτομο αντιλαμβάνεται και αντιμετωπίζει τις δυσκολίες.

Η έννοια παρουσιάζει θεωρητική συγγένεια με την αυτοαποτελεσματικότητα (self-efficacy) και την εστίαση ελέγχου (locus of control), χωρίς όμως να ταυτίζεται πλήρως με αυτές. Η αυτοαποτελεσματικότητα αφορά περισσότερο την πεποίθηση ότι το άτομο μπορεί να εκτελέσει επιτυχώς συγκεκριμένες συμπεριφορές, ενώ το mastery αποτυπώνει μια γενικότερη αντίληψη ελέγχου επί των σημαντικών συνθηκών της ζωής.

Δομή και Χαρακτηριστικά

Η SMS-7 αποτελείται από 7 δηλώσεις που διερευνούν τον βαθμό στον οποίο το άτομο αισθάνεται ότι μπορεί να επηρεάζει όσα συμβαίνουν στη ζωή του ή, αντίθετα, ότι έχει περιορισμένο έλεγχο απέναντι στις συνθήκες και στα προβλήματα που αντιμετωπίζει.

Η κλίμακα σχεδιάστηκε ως σύντομο μέτρο και για τον λόγο αυτό μπορεί να ενσωματωθεί εύκολα σε μεγαλύτερα ερευνητικά πρωτόκολλα. Έχει χρησιμοποιηθεί σε κοινωνικές, ψυχολογικές, επιδημιολογικές και υγειονομικές έρευνες για τη μελέτη του προσωπικού ελέγχου και της σχέσης του με διαφορετικές εκβάσεις.

Παρότι στη βιβλιογραφία συναντώνται διαφορετικές προσαρμογές του τρόπου απόκρισης, είναι σημαντικό σε κάθε εφαρμογή να αναφέρεται με σαφήνεια η συγκεκριμένη έκδοση και το σύστημα απαντήσεων που χρησιμοποιήθηκαν.

Στόχος

Κύριος στόχος της SMS-7 είναι η ποσοτική αξιολόγηση της αντιλαμβανόμενης προσωπικής κυριαρχίας, δηλαδή του βαθμού στον οποίο το άτομο πιστεύει ότι μπορεί να ελέγχει ή να επηρεάζει σημαντικές πτυχές της ζωής του.

Η κλίμακα επιτρέπει τη διερεύνηση ατομικών διαφορών στην αίσθηση προσωπικού ελέγχου και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εξέταση της σχέσης του mastery με το στρες, την ψυχολογική ευημερία, την προσαρμογή σε δύσκολες συνθήκες και άλλες ψυχοκοινωνικές μεταβλητές.

Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί σε διαχρονικές και παρεμβατικές έρευνες για να εξεταστεί κατά πόσο η αντιλαμβανόμενη προσωπική κυριαρχία μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου ή μετά από συγκεκριμένες παρεμβάσεις.

Βαθμολόγηση

Η βαθμολόγηση πραγματοποιείται με βάση τις απαντήσεις στις 7 δηλώσεις της κλίμακας. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται επειδή τα στοιχεία δεν έχουν όλα την ίδια κατεύθυνση και επομένως απαιτείται η κατάλληλη αντίστροφη κωδικοποίηση σύμφωνα με το χρησιμοποιούμενο σύστημα βαθμολόγησης.

Μετά την ανακωδικοποίηση, οι βαθμολογίες συνδυάζονται ώστε υψηλότερες συνολικές τιμές να αντιπροσωπεύουν ισχυρότερη αίσθηση προσωπικής κυριαρχίας και ελέγχου, ενώ χαμηλότερες τιμές αντανακλούν μεγαλύτερη αντίληψη περιορισμένου προσωπικού ελέγχου.

Η αρχική Pearlin Mastery Scale έχει χρησιμοποιηθεί με τετραβάθμια μορφή απαντήσεων, ενώ στη μεταγενέστερη βιβλιογραφία υπάρχουν και διαφορετικές προσαρμογές. Επομένως, η πενταβάθμια κλίμακα Likert που αναφέρεται σε ορισμένες περιγραφές δεν πρέπει να θεωρείται αυτομάτως το αυθεντικό σύστημα βαθμολόγησης.

Δεν υπάρχουν καθολικά διαγνωστικά όρια που να επιτρέπουν την κατηγοριοποίηση ενός ατόμου ως έχοντος «χαμηλό», «μέτριο» ή «υψηλό» mastery. Η βαθμολογία είναι καταλληλότερο να χρησιμοποιείται ως συνεχής μεταβλητή ή να ερμηνεύεται σε σχέση με κατάλληλα δεδομένα αναφοράς.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η στατιστική επεξεργασία μπορεί αρχικά να περιλαμβάνει τον υπολογισμό μέσου όρου, διαμέσου, τυπικής απόκλισης, ελάχιστης και μέγιστης τιμής της συνολικής βαθμολογίας.

Για τη σύγκριση της προσωπικής κυριαρχίας μεταξύ δύο ομάδων μπορούν να χρησιμοποιηθούν Student’s t-test ή αντίστοιχες μη παραμετρικές μέθοδοι. Για περισσότερες ομάδες μπορούν να εφαρμοστούν ANOVA ή κατάλληλες μη παραμετρικές δοκιμασίες.

Η σχέση της βαθμολογίας με άλλες συνεχείς μεταβλητές μπορεί να διερευνηθεί μέσω συντελεστών Pearson ή Spearman. Ιδιαίτερο ερευνητικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι σχέσεις του mastery με το αντιλαμβανόμενο στρες, την ποιότητα ζωής, την ψυχολογική δυσφορία, την κοινωνική υποστήριξη, την αυτοαποτελεσματικότητα και τις στρατηγικές αντιμετώπισης.

Σε περισσότερο σύνθετες αναλύσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν μοντέλα πολλαπλής παλινδρόμησης, διαμεσολάβησης και τροποποίησης ή μοντέλα Δομικών Εξισώσεων.

Ψυχομετρικές Ιδιότητες

Η Pearlin Mastery Scale έχει χρησιμοποιηθεί εκτεταμένα σε διαφορετικούς πληθυσμούς και ερευνητικά πλαίσια. Η ψυχομετρική της αξιολόγηση επικεντρώνεται κυρίως στην εσωτερική συνέπεια και στη διερεύνηση της δομής της έννοιας της προσωπικής κυριαρχίας.

Σε κάθε νέα εφαρμογή είναι σκόπιμο να υπολογίζεται η εσωτερική συνέπεια μέσω του Cronbach’s α και, συμπληρωματικά, του McDonald’s ω.

Η δομική εγκυρότητα μπορεί να εξεταστεί μέσω Διερευνητικής Παραγοντικής Ανάλυσης (EFA) ή Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (CFA). Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται κατά την εξέταση της παραγοντικής δομής λόγω της διαφορετικής διατύπωσης θετικά και αρνητικά προσανατολισμένων στοιχείων, καθώς η κατεύθυνση της διατύπωσης μπορεί να επηρεάζει τα παραγοντικά αποτελέσματα.

Η συγκλίνουσα εγκυρότητα μπορεί να εξεταστεί μέσω σχέσεων με συναφείς έννοιες προσωπικού ελέγχου και αυτοαποτελεσματικότητας, ενώ η διακριτή εγκυρότητα μπορεί να διερευνηθεί έναντι θεωρητικά διαφορετικών ψυχολογικών κατασκευών.

Εφαρμογές στην Έρευνα

Η SMS-7 μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην ψυχολογία, την κοινωνιολογία, τη δημόσια υγεία, την εκπαίδευση και την έρευνα της ποιότητας ζωής. Η σύντομη μορφή της διευκολύνει ιδιαίτερα τη χρήση της σε μεγάλες πληθυσμιακές έρευνες.

Στον χώρο της υγείας μπορεί να διερευνηθεί η σχέση της προσωπικής κυριαρχίας με την προσαρμογή σε χρόνιες καταστάσεις, τις συμπεριφορές υγείας και την ποιότητα ζωής. Στην ψυχολογική έρευνα μπορεί να εξεταστεί σε σχέση με το στρες, τις στρατηγικές αντιμετώπισης και την ψυχολογική ευημερία.

Σε κοινωνικές και εργασιακές έρευνες μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη της σχέσης μεταξύ αντιλαμβανόμενου προσωπικού ελέγχου και κοινωνικοοικονομικών ή εργασιακών συνθηκών.

Σε διαχρονικά ερευνητικά σχέδια μπορεί επίσης να εξεταστεί εάν η αίσθηση προσωπικής κυριαρχίας μεταβάλλεται ως αποτέλεσμα σημαντικών γεγονότων ζωής ή αλλαγών στο κοινωνικό και εργασιακό περιβάλλον.

Η SMS-7 δεν αποτελεί διαγνωστικό εργαλείο ψυχικής υγείας. Μια χαμηλότερη βαθμολογία δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη ψυχοπαθολογίας ούτε πρέπει να χρησιμοποιείται για κλινική ταξινόμηση χωρίς πρόσθετη αξιολόγηση.

Διάκριση από Συναφείς Κλίμακες

Η Self-Mastery Scale [SMS-7] πρέπει να διακρίνεται από άλλες κλίμακες που χρησιμοποιούν επίσης τη συντομογραφία SMS, όπως η Self-Monitoring Scale και η Sport Motivation Scale. Πρόκειται για εντελώς διαφορετικά ψυχολογικά εργαλεία που αξιολογούν διαφορετικές κατασκευές.

Επίσης, η προσωπική κυριαρχία δεν πρέπει να ταυτίζεται με τον αυτοέλεγχο ή την αυτοπειθαρχία. Η SMS-7 αξιολογεί πρωτίστως την αντίληψη του ατόμου ότι μπορεί να επηρεάζει τις συνθήκες της ζωής του, και όχι ειδικά την ικανότητα καταστολής παρορμήσεων ή ελέγχου της συναισθηματικής έκφρασης.

Συμπέρασμα

Η Self-Mastery Scale [SMS-7] ή Pearlin Mastery Scale αποτελεί ένα σύντομο εργαλείο επτά στοιχείων για την αξιολόγηση της αντιλαμβανόμενης προσωπικής κυριαρχίας και του προσωπικού ελέγχου. Αναπτύχθηκε από τους Pearlin και Schooler (1978) και έχει αποκτήσει ευρεία εφαρμογή στη μελέτη των ψυχολογικών και κοινωνικών πόρων που χρησιμοποιούν τα άτομα για την αντιμετώπιση των απαιτήσεων της ζωής.

Η σύντομη μορφή της διευκολύνει την ενσωμάτωσή της σε μεγαλύτερα ερευνητικά πρωτόκολλα, ενώ η βαθμολογία της μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της σχέσης του προσωπικού ελέγχου με το στρες, την ψυχολογική προσαρμογή, την υγεία και την ποιότητα ζωής. Για την ορθή εφαρμογή της είναι σημαντικό να χρησιμοποιείται το τεκμηριωμένο σύστημα βαθμολόγησης της συγκεκριμένης έκδοσης και να αποφεύγονται αυθαίρετα διαγνωστικά όρια.

Βιβλιογραφία

Pearlin, L. I., & Schooler, C. (1978). The structure of coping. Journal of Health and Social Behavior, 19(1), 2–21.

Pearlin, L. I., Menaghan, E. G., Lieberman, M. A., & Mullan, J. T. (1981). The stress process. Journal of Health and Social Behavior, 22(4), 337–356.

Bandura, A. (1997). Self-Efficacy: The Exercise of Control. New York: W. H. Freeman.

Lachman, M. E., & Weaver, S. L. (1998). The sense of control as a moderator of social class differences in health and well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 74(3), 763–773.