Εργαλείο Πειρασμών για Κατανάλωση Αλκοόλ

Περιγραφή

Το Situational Temptations to Drink Scale είναι ένα ερωτηματολόγιο αυτοαναφοράς 21 προτάσεων που αξιολογεί τον βαθμό στον οποίο ένα άτομο αισθάνεται ότι μπορεί να παρασυρθεί σε υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ κάτω από συγκεκριμένες συναισθηματικές και κοινωνικές συνθήκες.

Το εργαλείο αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του Διαθεωρητικού Μοντέλου Αλλαγής Συμπεριφοράς και βασίζεται στην αντίληψη ότι ο πειρασμός δεν παραμένει σταθερός, αλλά διαφοροποιείται ανάλογα με την κατάσταση. Ορισμένα άτομα μπορεί να είναι περισσότερο ευάλωτα στην κοινωνική πίεση, ενώ άλλα μπορεί να εμφανίζουν εντονότερη επιθυμία για κατανάλωση όταν βιώνουν αρνητικά συναισθήματα ή κοινωνικό άγχος.

Η κλίμακα αναφέρεται επίσης ως Alcohol Temptations Scale ή Situational Temptations Scale for Heavy, Episodic Drinking. Η ονομασία Temptations to Drink Instrument [TTDI-21] μπορεί να χρησιμοποιείται περιγραφικά, αλλά δεν αποτελεί την επικρατέστερη ονομασία στην πρωτογενή βιβλιογραφία.

Στόχος

Βασικός στόχος της κλίμακας είναι η αναγνώριση καταστάσεων υψηλού κινδύνου για υπερβολική ή επεισοδιακή κατανάλωση αλκοόλ. Ειδικότερα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για:

• την αποτύπωση της συνολικής έντασης του πειρασμού,
• την αναγνώριση των σημαντικότερων προσωπικών εκλυτικών παραγόντων,
• τη διερεύνηση διαφορών μεταξύ συναισθηματικών και κοινωνικών καταστάσεων,
• την αξιολόγηση της σχέσης του πειρασμού με τη συχνότητα και την ποσότητα κατανάλωσης,
• την υποστήριξη εξατομικευμένων παρεμβάσεων πρόληψης,
• την παρακολούθηση αλλαγών κατά τη διάρκεια ενός προγράμματος περιορισμού της κατανάλωσης.

Το εργαλείο αξιολογεί τον περιστασιακό πειρασμό και όχι απλώς τη γενική επιθυμία για αλκοόλ ή την αυτοπεποίθηση του ατόμου ότι μπορεί να αρνηθεί την κατανάλωση.

Υποκλίμακες

Οι 21 προτάσεις οργανώνονται σε τέσσερις διαστάσεις:

Πίεση από συνομηλίκους: Αξιολογεί τον πειρασμό που εμφανίζεται όταν άλλοι καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες, προσφέρουν αλκοόλ ή ενθαρρύνουν το άτομο να ακολουθήσει τον ρυθμό της παρέας.

Αρνητικό συναίσθημα: Εξετάζει την επιθυμία για υπερβολική κατανάλωση σε καταστάσεις απογοήτευσης, κατάθλιψης, άγχους, θυμού ή συναισθηματικού πόνου.

Θετικές και κοινωνικές καταστάσεις: Αξιολογεί τον πειρασμό όταν το άτομο αισθάνεται ενθουσιασμό ή χαρά, όταν διασκεδάζει με φίλους ή όταν οι συνθήκες της ζωής του εξελίσσονται θετικά.

Κοινωνικό άγχος: Εξετάζει τον πειρασμό που συνδέεται με τη συστολή, την κοινωνική αμηχανία, τις ερωτικές αλληλεπιδράσεις ή την ανάγκη μεγαλύτερης κοινωνικής εξωστρέφειας.

Οι τέσσερις διαστάσεις μπορούν να εξετάζονται χωριστά ή να συνδυάζονται σε έναν συνολικό δείκτη περιστασιακού πειρασμού.

Βαθμολόγηση

Οι συμμετέχοντες αξιολογούν πόσο έντονα θα αισθάνονταν τον πειρασμό να καταναλώσουν πολύ αλκοόλ σε καθεμία από τις 21 καταστάσεις. Οι απαντήσεις δίνονται σε πενταβάθμια κλίμακα:

1. Καθόλου δελεασμένος
2. Λίγο δελεασμένος
3. Μέτρια δελεασμένος
4. Πολύ δελεασμένος
5. Εξαιρετικά δελεασμένος

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα των 21 απαντήσεων και κυμαίνεται από 21 έως 105 μονάδες. Υψηλότερη τιμή υποδηλώνει εντονότερο συνολικό πειρασμό για υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ σε καταστάσεις υψηλού κινδύνου.

Μπορούν επίσης να υπολογιστούν τέσσερις επιμέρους βαθμολογίες:

• Πίεση από συνομηλίκους: 8 προτάσεις
• Αρνητικό συναίσθημα: 5 προτάσεις
• Θετικές και κοινωνικές καταστάσεις: 4 προτάσεις
• Κοινωνικό άγχος: 4 προτάσεις

Δεν έχουν καθιερωθεί καθολικά κλινικά όρια. Οι βαθμολογίες ερμηνεύονται συγκριτικά, με βάση την κατανομή του δείγματος, τις προηγούμενες μετρήσεις του ίδιου ατόμου και τα χαρακτηριστικά του πληθυσμού αναφοράς.

Σύντομες μορφές

Έχουν αναπτυχθεί δύο ισοδύναμες σύντομες μορφές των οκτώ προτάσεων για την εκτίμηση του συνολικού περιστασιακού πειρασμού. Οι σύντομες εκδόσεις μπορούν να χρησιμοποιούνται όταν ο διαθέσιμος χρόνος είναι περιορισμένος, αλλά δεν παρέχουν την ίδια αναλυτική πληροφόρηση για όλες τις επιμέρους καταστάσεις.

Πριν από τη χρήση μιας σύντομης μορφής πρέπει να διασφαλίζεται ότι είναι ψυχομετρικά κατάλληλη για τον εξεταζόμενο πληθυσμό.

Στατιστική ανάλυση

Η ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφικά στατιστικά στοιχεία για τη συνολική βαθμολογία και τις τέσσερις υποκλίμακες. Η εσωτερική συνέπεια μπορεί να εξεταστεί με τους συντελεστές Cronbach’s α ή McDonald’s ω.

Η παραγοντική δομή μπορεί να αξιολογηθεί μέσω επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης, εξετάζοντας ένα ιεραρχικό μοντέλο με τέσσερις επιμέρους παράγοντες και έναν γενικό παράγοντα πειρασμού. Σε συγκρίσεις διαφορετικών ομάδων πρέπει να ελέγχεται η παραγοντική ισοδυναμία.

Οι σχέσεις του πειρασμού με τη συχνότητα κατανάλωσης, την επεισοδιακή υπερκατανάλωση, την αυτοαποτελεσματικότητα, τα στάδια αλλαγής και τις υποτροπές μπορούν να διερευνηθούν μέσω συσχετίσεων, παλινδρόμησης ή διαχρονικών μοντέλων. Σε παρεμβατικές μελέτες μπορούν να χρησιμοποιηθούν αναλύσεις επαναλαμβανόμενων μετρήσεων ή γραμμικά μικτά μοντέλα.

Ψυχομετρικά χαρακτηριστικά

Η έρευνα για τη σύντομη μορφή υποστήριξε την τετραδιάστατη δομή της κλίμακας και τη δυνατότητα σύνθεσης των επιμέρους βαθμολογιών σε έναν γενικό δείκτη περιστασιακού πειρασμού. Έχουν επίσης παρουσιαστεί ενδείξεις εσωτερικής συνέπειας και εξωτερικής εγκυρότητας σε δείγματα φοιτητών που καταναλώνουν αλκοόλ.

Ωστόσο, τα ψυχομετρικά χαρακτηριστικά πρέπει να αξιολογούνται εκ νέου όταν η κλίμακα μεταφράζεται ή χρησιμοποιείται σε διαφορετικές ηλικιακές, πολιτισμικές ή κλινικές ομάδες.

Εφαρμογές και περιορισμοί

Η αρχική κλίμακα αναπτύχθηκε κυρίως για τη μελέτη της υπερβολικής επεισοδιακής κατανάλωσης σε φοιτητές και άτομα χωρίς τεκμηριωμένη εξάρτηση από το αλκοόλ. Επομένως, η χρήση της σε πληθυσμούς με διαταραχή χρήσης αλκοόλ απαιτεί πρόσθετη ψυχομετρική τεκμηρίωση.

Το εργαλείο δεν αξιολογεί τη διάγνωση ή τη σοβαρότητα της εξάρτησης, τα συμπτώματα στέρησης ή τις συνέπειες της κατανάλωσης. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως αυτόνομο διαγνωστικό μέσο, αλλά σε συνδυασμό με δείκτες πραγματικής κατανάλωσης και κατάλληλα εργαλεία ανίχνευσης προβληματικής χρήσης αλκοόλ.

Βιβλιογραφία

Maddock, J. E., LaForge, R. G., & Rossi, J. S. (2000). Short form of a situational temptation scale for heavy, episodic drinking. Journal of Substance Abuse, 11(3), 281–288.

Migneault, J. P. (1995). A transtheoretical investigation of immoderate drinking in college [Doctoral dissertation, University of Rhode Island].

Migneault, J. P., Pallonen, U. E., & Velicer, W. F. (1997). Decisional balance and stage of change for adolescent drinking. Addictive Behaviors, 22(3), 339–351.

Prochaska, J. O., DiClemente, C. C., & Norcross, J. C. (1992). In search of how people change: Applications to addictive behaviors. American Psychologist, 47(9), 1102–1114.