Ερωτηματολόγιο Αξιολόγησης Συναισθημάτων [AES-33]

Περιγραφή

Το Assessing Emotions Scale (AES-33), γνωστό και ως Schutte Self-Report Emotional Intelligence Scale (SSREI ή SEIS), αποτελεί ένα από τα πλέον διαδεδομένα ψυχομετρικά εργαλεία για την αξιολόγηση της συναισθηματικής νοημοσύνης ως χαρακτηριστικού της προσωπικότητας (trait emotional intelligence). Αναπτύχθηκε από τους Schutte, Malouff, Hall, Haggerty, Cooper, Golden και Dornheim (1998), βασιζόμενο στο θεωρητικό μοντέλο των Salovey και Mayer (1990) για τη συναισθηματική νοημοσύνη.

Η κλίμακα αξιολογεί την ικανότητα του ατόμου να αναγνωρίζει, να κατανοεί, να εκφράζει, να χρησιμοποιεί και να ρυθμίζει αποτελεσματικά τα συναισθήματα, τόσο τα δικά του όσο και των άλλων. Χρησιμοποιείται ευρέως στην εκπαιδευτική ψυχολογία, στην οργανωσιακή ψυχολογία, στην κλινική πράξη, στη συμβουλευτική και στην έρευνα.

Θεωρητικό υπόβαθρο

Η AES-33 βασίζεται στο μοντέλο της Συναισθηματικής Νοημοσύνης (Emotional Intelligence) των Salovey και Mayer, σύμφωνα με το οποίο η συναισθηματική νοημοσύνη αποτελεί ένα σύνολο γνωστικών και κοινωνικοσυναισθηματικών ικανοτήτων που επιτρέπουν στο άτομο να επεξεργάζεται αποτελεσματικά τις συναισθηματικές πληροφορίες.

Σύμφωνα με το μοντέλο αυτό, η συναισθηματική νοημοσύνη περιλαμβάνει την αντίληψη των συναισθημάτων, την κατανόησή τους, τη χρήση τους για τη διευκόλυνση της σκέψης και της λήψης αποφάσεων, καθώς και τη ρύθμισή τους με τρόπο που προάγει την προσωπική ανάπτυξη και τις διαπροσωπικές σχέσεις.

Η αποτελεσματική διαχείριση των συναισθημάτων συνδέεται με υψηλότερη ψυχική ανθεκτικότητα, καλύτερη προσαρμογή, αποτελεσματικότερη επικοινωνία, αυξημένη επαγγελματική απόδοση και υψηλότερη ποιότητα ζωής.

Τι αξιολογεί το εργαλείο

Η AES-33 αξιολογεί τις βασικές διαστάσεις της συναισθηματικής νοημοσύνης.

Εξετάζει την ικανότητα αναγνώρισης των προσωπικών συναισθημάτων, την κατανόηση των συναισθημάτων των άλλων, τη ρύθμιση και διαχείριση των συναισθηματικών αντιδράσεων, τη χρήση των συναισθημάτων για την επίλυση προβλημάτων και τη λήψη αποφάσεων, καθώς και την αποτελεσματική αξιοποίηση της συναισθηματικής πληροφορίας στις διαπροσωπικές σχέσεις.

Σε αρκετές ερευνητικές εφαρμογές οι ερωτήσεις οργανώνονται σε τέσσερις επιμέρους διαστάσεις: Αντίληψη Συναισθημάτων, Ρύθμιση Συναισθημάτων, Διαχείριση των Συναισθημάτων των Άλλων και Χρήση των Συναισθημάτων, αν και η αρχική μορφή του εργαλείου χρησιμοποιείται κυρίως ως μονοδιάστατη κλίμακα συνολικής συναισθηματικής νοημοσύνης.

Τομείς εφαρμογής

Η AES-33 χρησιμοποιείται στην εκπαιδευτική ψυχολογία, στην κλινική ψυχολογία, στη συμβουλευτική, στην οργανωσιακή ψυχολογία, στη διοίκηση ανθρώπινου δυναμικού, στη νοσηλευτική, στην ιατρική και στην ψυχολογία της υγείας.

Εφαρμόζεται για την αξιολόγηση μαθητών, φοιτητών, εκπαιδευτικών, επαγγελματιών υγείας, στελεχών επιχειρήσεων και γενικού πληθυσμού, ενώ χρησιμοποιείται σε ερευνητικά πρωτόκολλα που διερευνούν τη σχέση της συναισθηματικής νοημοσύνης με την ψυχική υγεία, την ακαδημαϊκή επίδοση, την επαγγελματική αποτελεσματικότητα, την ηγεσία, τις διαπροσωπικές σχέσεις και την ποιότητα ζωής.

Παράλληλα, αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας εκπαιδευτικών και ψυχοεκπαιδευτικών προγραμμάτων ανάπτυξης κοινωνικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων.

Διαδικασία χορήγησης

Η AES-33 αποτελείται από 33 δηλώσεις αυτοαναφοράς, στις οποίες οι συμμετέχοντες δηλώνουν τον βαθμό συμφωνίας τους χρησιμοποιώντας πενταβάθμια κλίμακα Likert, από το 1 («Διαφωνώ απόλυτα») έως το 5 («Συμφωνώ απόλυτα»).

Ορισμένες δηλώσεις είναι διατυπωμένες αρνητικά και απαιτούν αντίστροφη βαθμολόγηση πριν από τον υπολογισμό της συνολικής βαθμολογίας.

Η συμπλήρωση απαιτεί περίπου 8 έως 10 λεπτά, ενώ η χορήγηση μπορεί να πραγματοποιηθεί τόσο σε έντυπη όσο και σε ηλεκτρονική μορφή.

Βαθμολόγηση

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα των απαντήσεων μετά την εφαρμογή της αντίστροφης βαθμολόγησης στις αρνητικά διατυπωμένες ερωτήσεις.

Η συνολική βαθμολογία κυμαίνεται από 33 έως 165 μονάδες.

Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν υψηλότερο επίπεδο συναισθηματικής νοημοσύνης, αποτελεσματικότερη αναγνώριση και διαχείριση των συναισθημάτων και καλύτερη αξιοποίηση των συναισθηματικών πληροφοριών στις διαπροσωπικές σχέσεις και στην καθημερινή ζωή.

Δεν υπάρχουν διεθνώς καθιερωμένα διαγνωστικά όρια για την ταξινόμηση των αποτελεσμάτων σε χαμηλή, μέτρια ή υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη. Η ερμηνεία πραγματοποιείται συνήθως μέσω σύγκρισης με κανονιστικά δεδομένα ή με τις βαθμολογίες του υπό μελέτη πληθυσμού.

Ψυχομετρικές ιδιότητες

Η AES-33 παρουσιάζει ιδιαίτερα ικανοποιημένες ψυχομετρικές ιδιότητες και αποτελεί ένα από τα πλέον χρησιμοποιούμενα εργαλεία αξιολόγησης της συναισθηματικής νοημοσύνης διεθνώς. Οι αρχικές μελέτες ανέδειξαν υψηλή εσωτερική συνέπεια (Cronbach’s α περίπου 0,90) και πολύ καλή αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability). Η εγκυρότητα της κλίμακας έχει τεκμηριωθεί μέσω σημαντικών συσχετίσεων με μέτρα ενσυναίσθησης, αισιοδοξίας, κοινωνικών δεξιοτήτων, ψυχικής υγείας και διαπροσωπικής λειτουργικότητας.

Μεταγενέστερες μελέτες επιβεβαίωσαν την εγκυρότητα κατασκευής μέσω διερευνητικής και επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης, ενώ διαφορετικές εκδόσεις της κλίμακας έχουν επικυρωθεί σε πλήθος γλωσσών και πολιτισμικών πλαισίων.

Πλεονεκτήματα

Η AES-33 αποτελεί ένα σύντομο, εύχρηστο και ιδιαίτερα αξιόπιστο εργαλείο για την αξιολόγηση της συναισθηματικής νοημοσύνης. Η ευρεία διεθνής χρήση της, η υψηλή αξιοπιστία και η δυνατότητα εφαρμογής σε διαφορετικούς πληθυσμούς την καθιστούν ιδιαίτερα χρήσιμη τόσο στην ερευνητική όσο και στην κλινική και εκπαιδευτική πρακτική. Παράλληλα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση παρεμβάσεων που στοχεύουν στην ανάπτυξη κοινωνικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων.

Περιορισμοί

Η AES-33 βασίζεται στην αυτοαναφορά και, συνεπώς, οι απαντήσεις μπορεί να επηρεάζονται από κοινωνικά επιθυμητές αποκρίσεις, περιορισμένη αυτογνωσία ή την τρέχουσα συναισθηματική κατάσταση των συμμετεχόντων. Επιπλέον, η συναισθηματική νοημοσύνη αποτελεί πολυδιάστατη έννοια και η αποκλειστική χρήση εργαλείων αυτοαναφοράς ενδέχεται να μην αποτυπώνει πλήρως την πραγματική ικανότητα του ατόμου στην αναγνώριση και διαχείριση των συναισθημάτων. Για τον λόγο αυτό, η AES-33 συνιστάται να χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με άλλες ψυχομετρικές ή συμπεριφορικές μεθόδους αξιολόγησης.

Βιβλιογραφία

Schutte, N. S., Malouff, J. M., Hall, L. E., Haggerty, D. J., Cooper, J. T., Golden, C. J., & Dornheim, L. (1998). Development and validation of a measure of emotional intelligence. Personality and Individual Differences, 25(2), 167–177.

Salovey, P., & Mayer, J. D. (1990). Emotional intelligence. Imagination, Cognition and Personality, 9(3), 185–211.

Austin, E. J., Saklofske, D. H., Huang, S. H. S., & McKenney, D. (2004). Measurement of trait emotional intelligence: Testing and cross-validating a modified version of the Schutte Emotional Intelligence Scale. Personality and Individual Differences, 36, 555–562.