Κλίμακα Braden [BS-6]

Περιγραφή 

Η Braden Scale (BS-6) αποτελεί το πιο διαδεδομένο διεθνώς εργαλείο για την εκτίμηση του κινδύνου ανάπτυξης κατακλίσεων (ελκών πίεσης) σε νοσηλευόμενους και ευάλωτους ασθενείς. Αναπτύχθηκε από τις Barbara Braden και Nancy Bergstrom το 1987 και χρησιμοποιείται ευρέως σε νοσοκομεία, μονάδες εντατικής θεραπείας, κέντρα αποκατάστασης, μονάδες μακροχρόνιας φροντίδας και υπηρεσίες κατ’ οίκον νοσηλείας.

Οι κατακλίσεις αποτελούν μία από τις σημαντικότερες επιπλοκές της παρατεταμένης ακινησίας και συνδέονται με αυξημένη νοσηρότητα, μεγαλύτερη διάρκεια νοσηλείας, αυξημένο κόστος περίθαλψης και σημαντική επιβάρυνση της ποιότητας ζωής των ασθενών. Η έγκαιρη αναγνώριση των ατόμων υψηλού κινδύνου επιτρέπει την εφαρμογή προληπτικών παρεμβάσεων πριν εμφανιστεί βλάβη του δέρματος.

Η Braden Scale αποτελεί σήμερα βασικό στοιχείο των πρωτοκόλλων πρόληψης των κατακλίσεων και προτείνεται από διεθνείς οργανισμούς και κατευθυντήριες οδηγίες για την αξιολόγηση του κινδύνου εμφάνισης ελκών πίεσης.

Θεωρητικό υπόβαθρο

Η ανάπτυξη κατακλίσεων είναι αποτέλεσμα της παρατεταμένης πίεσης, της τριβής και των δυνάμεων διάτμησης που ασκούνται στους ιστούς, οδηγώντας σε μειωμένη αιμάτωση, ισχαιμία και νέκρωση του δέρματος και των υποκείμενων ιστών.

Το θεωρητικό μοντέλο της Braden βασίζεται στην παραδοχή ότι ο κίνδυνος εμφάνισης κατακλίσεων εξαρτάται από τον συνδυασμό λειτουργικών, φυσιολογικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Παράγοντες όπως η μειωμένη κινητικότητα, η περιορισμένη αισθητικότητα, η υγρασία του δέρματος, η κακή θρέψη και η παρατεταμένη πίεση αυξάνουν σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης ελκών πίεσης.

Η συστηματική αξιολόγηση αυτών των παραγόντων επιτρέπει στους επαγγελματίες υγείας να εφαρμόζουν εξατομικευμένες παρεμβάσεις πρόληψης, μειώνοντας τη συχνότητα και τη σοβαρότητα των κατακλίσεων.

Δομή και χαρακτηριστικά

Η Braden Scale αποτελείται από έξι υποκλίμακες, οι οποίες αξιολογούν τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για ανάπτυξη κατακλίσεων:

• Αισθητική αντίληψη (Sensory Perception)
• Υγρασία (Moisture)
• Δραστηριότητα (Activity)
• Κινητικότητα (Mobility)
• Διατροφή (Nutrition)
• Τριβή και δυνάμεις διάτμησης (Friction and Shear)

Οι πέντε πρώτες υποκλίμακες βαθμολογούνται από 1 έως 4, ενώ η υποκλίμακα της τριβής και διάτμησης βαθμολογείται από 1 έως 3, επιτρέποντας μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση των παραγόντων που συμβάλλουν στην εμφάνιση κατακλίσεων.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η συνολική βαθμολογία της κλίμακας προκύπτει από το άθροισμα των επιμέρους υποκλιμάκων και χρησιμοποιείται για την ταξινόμηση των ασθενών ως προς τον κίνδυνο ανάπτυξης ελκών πίεσης.

Η Braden Scale χρησιμοποιείται τόσο κατά την εισαγωγή ενός ασθενούς όσο και επαναλαμβανόμενα κατά τη διάρκεια της νοσηλείας, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα πιθανές μεταβολές της κλινικής κατάστασης.

Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης καθοδηγούν τη λήψη προληπτικών μέτρων, όπως η συχνή αλλαγή θέσης, η χρήση ειδικών στρωμάτων αποφόρτισης, η σωστή φροντίδα του δέρματος, η βελτίωση της θρεπτικής κατάστασης και η αντιμετώπιση της υγρασίας.

Ψυχομετρικές ιδιότητες

Η Braden Scale αποτελεί ένα από τα περισσότερο μελετημένα εργαλεία αξιολόγησης στην κλινική νοσηλευτική και παρουσιάζει υψηλή αξιοπιστία και εγκυρότητα.

Πλήθος διεθνών μελετών έχουν τεκμηριώσει ικανοποιητική εσωτερική συνοχή, υψηλή αξιοπιστία μεταξύ διαφορετικών αξιολογητών (inter-rater reliability) και σημαντική προγνωστική εγκυρότητα ως προς την εμφάνιση κατακλίσεων. Η ευαισθησία και η ειδικότητα της κλίμακας έχουν επιβεβαιωθεί σε διαφορετικούς πληθυσμούς, συμπεριλαμβανομένων ηλικιωμένων, ασθενών σε μονάδες εντατικής θεραπείας, χειρουργικών ασθενών και ατόμων με νευρολογικές παθήσεις.

Σε διαδικασίες πολιτισμικής προσαρμογής προτείνεται η αξιολόγηση της εσωτερικής συνοχής μέσω του Cronbach’s α, της αξιοπιστίας επαναλαμβανόμενων μετρήσεων (test–retest reliability), καθώς και της εγκυρότητας κατασκευής μέσω διερευνητικής (Exploratory Factor Analysis – EFA) και επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης (Confirmatory Factor Analysis – CFA).

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η συνολική βαθμολογία της Braden Scale κυμαίνεται από 6 έως 23. Χαμηλότερες βαθμολογίες αντιστοιχούν σε μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης κατακλίσεων, ενώ υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μικρότερο κίνδυνο. Σύμφωνα με τη διεθνή πρακτική, συνολική βαθμολογία 16 ή μικρότερη θεωρείται ένδειξη αυξημένου κινδύνου, ενώ βαθμολογία κάτω από 9 αντιστοιχεί σε πολύ υψηλό κίνδυνο εμφάνισης ελκών πίεσης.

Η στατιστική αξιολόγηση της κλίμακας περιλαμβάνει τον υπολογισμό της εσωτερικής συνοχής, της αξιοπιστίας μεταξύ αξιολογητών, της προγνωστικής εγκυρότητας, καθώς και δεικτών διαγνωστικής ακρίβειας όπως η ευαισθησία, η ειδικότητα, οι καμπύλες ROC και η περιοχή κάτω από την καμπύλη (Area Under the Curve – AUC).

Στην κλινική έρευνα χρησιμοποιούνται επίσης αναλύσεις λογιστικής παλινδρόμησης, μοντέλα επιβίωσης και πολυπαραγοντικές αναλύσεις για την αναγνώριση ανεξάρτητων παραγόντων κινδύνου εμφάνισης κατακλίσεων.

Εφαρμογές στην κλινική πράξη και στην έρευνα

Η Braden Scale αποτελεί βασικό εργαλείο στην κλινική νοσηλευτική και χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση ενηλίκων και ηλικιωμένων ασθενών σε νοσοκομεία, μονάδες εντατικής θεραπείας, γηροκομεία, κέντρα αποκατάστασης και υπηρεσίες κατ’ οίκον φροντίδας.

Η εφαρμογή της συμβάλλει στη μείωση της συχνότητας εμφάνισης κατακλίσεων μέσω της έγκαιρης εφαρμογής προληπτικών μέτρων και χρησιμοποιείται σε πλήθος ερευνητικών μελετών που διερευνούν την ποιότητα της νοσηλευτικής φροντίδας, την αποτελεσματικότητα προγραμμάτων πρόληψης, την οικονομική επιβάρυνση των ελκών πίεσης και την αξιολόγηση νέων θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Βιβλιογραφία

Ayello, E. A., & Braden, B. (2002). How and why to do pressure ulcer risk assessment. Advances in Skin & Wound Care, 15(3), 125–131.

Bergstrom, N., Braden, B. J., Laguzza, A., & Holman, V. (1987). The Braden Scale for predicting pressure sore risk. Nursing Research, 36(4), 205–210.

Braden, B. J., & Bergstrom, N. (1987). A conceptual schema for the study of the etiology of pressure sores. Rehabilitation Nursing, 12(1), 8–12.

Coleman, S., Nixon, J., Keen, J., Wilson, L., McGinnis, E., Dealey, C., … & Nelson, E. A. (2013). A new pressure ulcer conceptual framework. Journal of Advanced Nursing, 70(10), 2222–2234.

National Pressure Injury Advisory Panel (NPIAP), European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP), & Pan Pacific Pressure Injury Alliance (PPPIA). (2019). Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline.