Κλίμακα Διερεύνησης Χαρακτηριστικών Οικογένειας (Family Characteristics Exploration Scale – FCES-45)

Περιγραφή

Η Κλίμακα Διερεύνησης Χαρακτηριστικών Οικογένειας (Family Characteristics Exploration Scale – FCES-45) αποτελεί ένα δομημένο εργαλείο αξιολόγησης που χρησιμοποιείται για τη συστηματική καταγραφή των βασικών χαρακτηριστικών των οικογενειών που εισέρχονται σε θεραπευτικά προγράμματα αντιμετώπισης εξαρτήσεων. Η κλίμακα εφαρμόζεται κατά την αρχική επαφή του μέλους ή των μελών της οικογένειας με τις υπηρεσίες του ΚΕΘΕΑ, συμβάλλοντας στη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης εικόνας της οικογενειακής, κοινωνικής και ψυχολογικής τους κατάστασης.

Το εργαλείο αποτελείται από 45 δομημένες ερωτήσεις, οι οποίες καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα πληροφοριών σχετικά με τη σύνθεση της οικογένειας, τα κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά, το οικογενειακό ιστορικό, τη συναισθηματική και ψυχική κατάσταση των μελών, καθώς και στοιχεία που αφορούν το εξαρτημένο άτομο. Η συστηματική συλλογή των δεδομένων αυτών επιτρέπει την αναγνώριση παραγόντων που ενδέχεται να επηρεάζουν τη θεραπευτική διαδικασία και τη συνολική λειτουργικότητα της οικογένειας.

Η FCES-45 χρησιμοποιείται τόσο στην κλινική αξιολόγηση όσο και στην ερευνητική διαδικασία, αποτελώντας ένα χρήσιμο εργαλείο για την κατανόηση των ιδιαίτερων αναγκών των οικογενειών και τον σχεδιασμό εξατομικευμένων θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Στόχος

Βασικός στόχος της Family Characteristics Exploration Scale (FCES-45) είναι η συστηματική διερεύνηση των χαρακτηριστικών των οικογενειών που απευθύνονται στις υπηρεσίες του ΚΕΘΕΑ, προκειμένου να υποστηριχθεί η ολοκληρωμένη αξιολόγηση και ο σχεδιασμός της θεραπευτικής παρέμβασης.

Ειδικότερα, η κλίμακα χρησιμοποιείται για:

  • την καταγραφή των κοινωνικοδημογραφικών χαρακτηριστικών της οικογένειας,
  • τη διερεύνηση του οικογενειακού ιστορικού και της οικογενειακής λειτουργικότητας,
  • την αξιολόγηση της συναισθηματικής και ψυχικής κατάστασης των μελών,
  • τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με το εξαρτημένο μέλος της οικογένειας,
  • τον εντοπισμό αναγκών, δυσκολιών και προστατευτικών παραγόντων,
  • την υποστήριξη του σχεδιασμού εξατομικευμένων θεραπευτικών στόχων,
  • την αξιοποίηση των δεδομένων σε ερευνητικές μελέτες και στην αξιολόγηση θεραπευτικών υπηρεσιών.

Η συνολική αξιολόγηση συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση της οικογενειακής δυναμικής και στην ανάπτυξη παρεμβάσεων που ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε οικογένειας.

Βαθμολόγηση

Η FCES-45 αποτελείται από 45 δομημένες ερωτήσεις, οι οποίες συμπληρώνονται κατά την αρχική αξιολόγηση της οικογένειας.

Οι ερωτήσεις οργανώνονται στις ακόλουθες θεματικές ενότητες:

  • στοιχεία πρώτης επαφής για θεραπεία,
  • κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά,
  • οικογενειακό ιστορικό,
  • συναισθηματική και ψυχική κατάσταση,
  • πληροφορίες που αφορούν το εξαρτημένο μέλος της οικογένειας.

Οι απαντήσεις καταγράφονται βάσει προκαθορισμένων επιλογών και χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου προφίλ της οικογένειας, το οποίο υποστηρίζει τόσο την κλινική αξιολόγηση όσο και τον θεραπευτικό σχεδιασμό.

Το διαθέσιμο υλικό δεν αναφέρει συνολική αριθμητική βαθμολογία, υποκλίμακες ή συγκεκριμένα όρια ερμηνείας των αποτελεσμάτων και, ως εκ τούτου, δεν παρουσιάζονται αριθμητικά κριτήρια αξιολόγησης.

Ψυχομετρικά χαρακτηριστικά

Η Family Characteristics Exploration Scale (FCES-45) αποτελεί εργαλείο δομημένης αξιολόγησης που χρησιμοποιείται κυρίως για τη συστηματική συλλογή πληροφοριών κατά την αρχική εκτίμηση οικογενειών που συμμετέχουν σε θεραπευτικά προγράμματα.

Το διαθέσιμο υλικό περιγράφει τη δομή, τον σκοπό και τις θεματικές ενότητες του εργαλείου, δεν παραθέτει όμως συγκεκριμένα ψυχομετρικά χαρακτηριστικά, όπως δείκτες Cronbach’s α, αποτελέσματα παραγοντικής ανάλυσης, αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων ή τεκμηριωμένες ενδείξεις εγκυρότητας. Για τον λόγο αυτό δεν παρουσιάζονται συγκεκριμένες αριθμητικές τιμές αξιοπιστίας ή εγκυρότητας.

Εφαρμογές

Η FCES-45 χρησιμοποιείται κυρίως σε:

  • προγράμματα απεξάρτησης και θεραπείας εξαρτήσεων,
  • υπηρεσίες οικογενειακής συμβουλευτικής,
  • κέντρα ψυχικής υγείας,
  • κοινωνικές υπηρεσίες,
  • οικογενειακή θεραπεία,
  • αξιολόγηση αναγκών οικογενειών,
  • σχεδιασμό εξατομικευμένων θεραπευτικών παρεμβάσεων,
  • αξιολόγηση θεραπευτικών προγραμμάτων,
  • ερευνητικές μελέτες σχετικά με την οικογενειακή λειτουργικότητα και τις εξαρτήσεις.

Η συστηματική αξιολόγηση των χαρακτηριστικών της οικογένειας επιτρέπει στους επαγγελματίες να αναγνωρίζουν έγκαιρα παράγοντες κινδύνου και προστασίας, να ενισχύουν τη θεραπευτική συνεργασία και να σχεδιάζουν αποτελεσματικότερες παρεμβάσεις με επίκεντρο τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε οικογένειας.

Βιβλιογραφία

ΚΕΘΕΑ, Τομέας Έρευνας. Κλίμακα Διερεύνησης Χαρακτηριστικών Οικογένειας (FCES-45). ΚΕΘΕΑ, Σορβόλου 24, 11636 Αθήνα.

Τα Ψυχομετρικά Εργαλεία στην Ελλάδα, σελ. 732.