Θεμελιακός Προσανατολισμός Διαπροσωπικών Σχέσεων Συμπεριφοράς [FIRO-54]

Περιγραφή

Ο Θεμελιώδης Προσανατολισμός Διαπροσωπικών Σχέσεων – Συμπεριφορά (Fundamental Interpersonal Relations Orientation–Behavior – FIRO-54) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο αξιολόγησης των βασικών διαπροσωπικών αναγκών και του τρόπου με τον οποίο αυτές εκφράζονται στις κοινωνικές σχέσεις. Η ελληνική προσαρμογή του ερωτηματολογίου από τη Μ. Μαλίκιώση-Λοΐζου περιλαμβάνει 54 δηλώσεις, οι οποίες διερευνούν τις ανάγκες και τις συμπεριφορές του ατόμου στις διαπροσωπικές του αλληλεπιδράσεις. Οι συμμετέχοντες αξιολογούν κάθε δήλωση χρησιμοποιώντας εξαβάθμια κλίμακα συχνότητας, με επιλογές που κυμαίνονται από «Ποτέ» έως «Συνήθως».

Στόχος

Βασικός στόχος του FIRO-54 είναι η αξιολόγηση των θεμελιωδών διαπροσωπικών αναγκών του ατόμου και η διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο εκφράζει και επιθυμεί να λαμβάνει τη συμμετοχή, τον έλεγχο και τη στοργή στις σχέσεις του. Το εργαλείο συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση της κοινωνικής συμπεριφοράς, των προτύπων επικοινωνίας και της δυναμικής των διαπροσωπικών σχέσεων, υποστηρίζοντας εφαρμογές στην ψυχολογική αξιολόγηση, τη συμβουλευτική, την προσωπική ανάπτυξη και την επαγγελματική καθοδήγηση.

Δομή και χαρακτηριστικά της κλίμακας

Το FIRO-54 αποτελείται από 54 δηλώσεις, οι οποίες οργανώνονται γύρω από τρεις βασικές διαστάσεις των διαπροσωπικών σχέσεων: συμμετοχή (Inclusion), έλεγχος (Control) και στοργή (Affection). Κάθε διάσταση αξιολογείται σε δύο επίπεδα: ως προς την έκφραση (Expressed), δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο το άτομο εκδηλώνει τη συγκεκριμένη συμπεριφορά προς τους άλλους, και ως προς την ανάγκη (Wanted), δηλαδή τον βαθμό στον οποίο επιθυμεί να τη λαμβάνει από τους άλλους. Οι απαντήσεις δίνονται σε εξαβάθμια κλίμακα συχνότητας, από «Ποτέ» έως «Συνήθως», επιτρέποντας τη λεπτομερή αποτύπωση των κοινωνικών προτιμήσεων και της διαπροσωπικής λειτουργικότητας.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του FIRO-54 επιτρέπει την εκτίμηση του συνολικού επιπέδου διαπροσωπικής αλληλεπίδρασης, καθώς και των επιμέρους διαστάσεων της συμμετοχής, του ελέγχου και της στοργής. Για κάθε μία από αυτές υπολογίζονται τόσο η εκφραζόμενη όσο και η επιθυμητή διάσταση, παρέχοντας μια ολοκληρωμένη εικόνα του τρόπου με τον οποίο το άτομο σχετίζεται με τους άλλους. Τα αποτελέσματα μπορούν να αξιοποιηθούν στην ψυχολογική και συμβουλευτική πρακτική, στην προσωπική ανάπτυξη, στην επαγγελματική καθοδήγηση, στη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού, καθώς και στη βελτίωση της συνεργασίας και της λειτουργικότητας των ομάδων.

Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Το παρεχόμενο υλικό περιγράφει τη δομή, τον σκοπό και τη διαδικασία βαθμολόγησης του FIRO-54, χωρίς όμως να παραθέτει συγκεκριμένα ψυχομετρικά στοιχεία. Δεν αναφέρονται τιμές Cronbach’s α, αποτελέσματα παραγοντικής ανάλυσης, δείκτες εγκυρότητας ή άλλες πληροφορίες σχετικά με την αξιοπιστία και την εγκυρότητα του εργαλείου. Συνεπώς, βάσει του διαθέσιμου υλικού δεν είναι δυνατή η παρουσίαση συγκεκριμένων αριθμητικών ψυχομετρικών χαρακτηριστικών.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση του FIRO-54 περιλαμβάνει αρχικά μια γενική βαθμολογία διαπροσωπικής αλληλεπίδρασης, η οποία κυμαίνεται από 6 έως 54 μονάδες. Παράλληλα, υπολογίζονται επιμέρους βαθμολογίες για καθεμία από τις τρεις βασικές διαστάσεις (συμμετοχή, έλεγχος και στοργή), με εύρος 0 έως 18 μονάδων ανά διάσταση. Επιπλέον, κάθε διάσταση διαχωρίζεται σε δύο υποκλίμακες, Έκφραση (Expressed) και Ανάγκη (Wanted), οι οποίες βαθμολογούνται ανεξάρτητα από 0 έως 9 μονάδες. Η συγκεκριμένη δομή επιτρέπει την ολοκληρωμένη αξιολόγηση των κοινωνικών προτιμήσεων και της διαπροσωπικής συμπεριφοράς του ατόμου.

Βιβλιογραφία

Schutz, W. (1978). FIRO: Awareness Scales Manual. Palo Alto, CA: Consulting Psychologists Press.

Waterman, J. A., & Rogers, J. (1996). Introduction to the FIRO-B. Palo Alto, CA: Consulting Psychologists Press.