Ερωτηματολόγιο Λειτουργικής Κατάστασης

Περιγραφή

Το Functional Status Questionnaire (FSQ) αποτελεί ένα διεθνώς αναγνωρισμένο εργαλείο αξιολόγησης της λειτουργικής κατάστασης και της συνολικής ικανότητας ενός ατόμου να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της καθημερινής ζωής. Αναπτύχθηκε με σκοπό την ολοκληρωμένη εκτίμηση της φυσικής, κοινωνικής και ψυχολογικής λειτουργικότητας, παρέχοντας αξιόπιστες πληροφορίες σχετικά με τον βαθμό ανεξαρτησίας και τη λειτουργική επάρκεια των συμμετεχόντων.

Το ερωτηματολόγιο αξιολογεί πολλαπλές διαστάσεις της καθημερινής λειτουργικότητας, όπως η εκτέλεση βασικών και σύνθετων δραστηριοτήτων καθημερινής διαβίωσης, η κινητικότητα, η κοινωνική συμμετοχή, η εργασιακή λειτουργικότητα, η ψυχική ευεξία και η ικανότητα αυτοεξυπηρέτησης. Μέσω της πολυδιάστατης αυτής προσέγγισης, το FSQ παρέχει μια ολοκληρωμένη εικόνα της επίδρασης της υγείας στην ποιότητα ζωής και στη λειτουργική ανεξαρτησία του ατόμου.

Η κλίμακα χρησιμοποιείται ευρέως στην κλινική πράξη, την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, την αποκατάσταση, τη γηριατρική, τη δημόσια υγεία και την κλινική έρευνα, τόσο για την αρχική αξιολόγηση όσο και για την παρακολούθηση της πορείας των ασθενών μετά από θεραπευτικές ή αποκαταστασιακές παρεμβάσεις.

Ανάλυση

Η ανάλυση των δεδομένων του Functional Status Questionnaire (FSQ) επιτρέπει την ποσοτική εκτίμηση του επιπέδου λειτουργικής ικανότητας και τον εντοπισμό περιοχών στις οποίες παρατηρούνται περιορισμοί ή δυσκολίες στην καθημερινή λειτουργία.

Οι βαθμολογίες του εργαλείου μπορούν να αξιοποιηθούν για:

την αξιολόγηση της φυσικής και σωματικής λειτουργικότητας,

την εκτίμηση της κοινωνικής συμμετοχής και της διαπροσωπικής λειτουργικότητας,

την αξιολόγηση της ικανότητας αυτοεξυπηρέτησης και ανεξάρτητης διαβίωσης,

τη διερεύνηση της επίδρασης χρόνιων νοσημάτων, τραυματισμών ή αναπηριών στη λειτουργική κατάσταση,

την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας θεραπευτικών, φαρμακευτικών ή προγραμμάτων αποκατάστασης,

τη μελέτη της σχέσης της λειτουργικής κατάστασης με την ποιότητα ζωής, την ψυχική υγεία, τη νοσηρότητα και την επιβίωση.

Σε ερευνητικό επίπεδο, τα δεδομένα μπορούν να αναλυθούν με περιγραφική στατιστική, δείκτες αξιοπιστίας (Cronbach’s α), διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση (EFA/CFA), συγκρίσεις ομάδων (t-test, ANOVA, MANOVA), αναλύσεις συσχέτισης και μοντέλα γραμμικής ή λογιστικής παλινδρόμησης, ανάλογα με τον σχεδιασμό της μελέτης.

Στόχος

Κύριος στόχος του Functional Status Questionnaire (FSQ) είναι η αξιόπιστη και έγκυρη αξιολόγηση της λειτουργικής κατάστασης των ατόμων, αποτυπώνοντας τον βαθμό στον οποίο μπορούν να εκτελούν καθημερινές δραστηριότητες και να συμμετέχουν ενεργά στην προσωπική, κοινωνική και επαγγελματική ζωή.

Ειδικότερα, το εργαλείο αποσκοπεί:

στην εκτίμηση του επιπέδου λειτουργικής ανεξαρτησίας,

στον εντοπισμό περιορισμών που επηρεάζουν την καθημερινή διαβίωση,

στην αξιολόγηση των επιπτώσεων χρόνιων νοσημάτων ή τραυματισμών στη λειτουργικότητα,

στην υποστήριξη του σχεδιασμού εξατομικευμένων θεραπευτικών και αποκαταστασιακών παρεμβάσεων,

στην παρακολούθηση της κλινικής πορείας και της ανταπόκρισης στη θεραπεία,

στη συμβολή στην έρευνα για την ποιότητα ζωής και τη λειτουργική υγεία διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων.

Η χρήση του FSQ διευκολύνει την ολιστική αξιολόγηση του ατόμου, υποστηρίζοντας τη λήψη τεκμηριωμένων κλινικών αποφάσεων και τη βελτίωση της παρεχόμενης φροντίδας.

Βαθμονόμηση

Το Functional Status Questionnaire (FSQ) περιλαμβάνει επιμέρους ενότητες που αξιολογούν διαφορετικές πτυχές της λειτουργικής κατάστασης. Οι συμμετέχοντες απαντούν σε ερωτήσεις χρησιμοποιώντας κλίμακες τύπου Likert, οι οποίες διαφοροποιούνται ανάλογα με την υποκλίμακα και το περιεχόμενο των ερωτήσεων.

Στις περισσότερες εφαρμογές χρησιμοποιούνται κλίμακες 4 ή 5 βαθμίδων, όπως:

1 = Καθόλου / Σοβαρή δυσκολία

2 = Λίγο

3 = Μέτρια

4 = Πολύ

5 = Πλήρως / Χωρίς δυσκολία (όπου εφαρμόζεται)

Οι επιμέρους βαθμολογίες υπολογίζονται για κάθε διάσταση της λειτουργικότητας, ενώ μπορεί να προκύψει και συνολικός δείκτης λειτουργικής κατάστασης. Υψηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν καλύτερη λειτουργική ικανότητα, μεγαλύτερη αυτονομία και αυξημένη συμμετοχή στις καθημερινές δραστηριότητες. Αντίθετα, χαμηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν σημαντικότερους λειτουργικούς περιορισμούς και αυξημένη ανάγκη για υποστήριξη ή αποκατάσταση.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων συνιστάται να πραγματοποιείται σε συνδυασμό με άλλες κλίμακες αξιολόγησης της ποιότητας ζωής, της σωματικής και ψυχικής υγείας, της λειτουργικής ανεξαρτησίας και της κλινικής κατάστασης, προκειμένου να επιτυγχάνεται μια ολοκληρωμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη εκτίμηση της συνολικής λειτουργικότητας του ατόμου.

Βιβλιογραφία

Jette, A. M., Davies, A. R., Cleary, P. D., Calkins, D. R., Rubenstein, L. V., Fink, A., Kosecoff, J., Young, R. T., Brook, R. H., & Delbanco, T. L. (1986). The Functional Status Questionnaire: Reliability and validity when used in primary care. Journal of General Internal Medicine, 1(3), 143–149. https://doi.org/10.1007/BF02596303

McDowell, I. (2006). Measuring Health: A Guide to Rating Scales and Questionnaires (3rd ed.). Oxford University Press.

Stewart, A. L., & Ware, J. E. (Eds.). (1992). Measuring Functioning and Well-Being: The Medical Outcomes Study Approach. Duke University Press.

Ware, J. E., Kosinski, M., & Keller, S. D. (1994). SF-36 Physical and Mental Health Summary Scales: A User’s Manual. The Health Institute, New England Medical Center.

Guyatt, G. H., Feeny, D. H., & Patrick, D. L. (1993). Measuring health-related quality of life. Annals of Internal Medicine, 118(8), 622–629. https://doi.org/10.7326/0003-4819-118-8-199304150-00009

Bowling, A. (2014). Research Methods in Health: Investigating Health and Health Services (4th ed.). Open University Press.