Ερωτηματολόγιο Οικογενειακών Αξιών (Family Values Questionnaire – FV-18)

Περιγραφή

Το Ερωτηματολόγιο Οικογενειακών Αξιών (Family Values Questionnaire – FV-18) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο που αναπτύχθηκε από τον Δημήτρη Γεώργα με σκοπό τη διερεύνηση των στάσεων των ατόμων απέναντι στις παραδοσιακές οικογενειακές αξίες και στις σχέσεις που διαμορφώνονται στο οικογενειακό περιβάλλον. Η κλίμακα αξιολογεί το βαθμό αποδοχής αξιών που σχετίζονται με την οργάνωση της οικογένειας, τους ρόλους των μελών της και τις αμοιβαίες υποχρεώσεις μεταξύ γονέων και παιδιών.

Το ερωτηματολόγιο αποτελείται από 18 προτάσεις, οι οποίες οργανώνονται σε τρεις βασικές θεματικές διαστάσεις:

• Ιεραρχικές σχέσεις μεταξύ μητέρας και πατέρα.
• Υποχρεώσεις των γονέων απέναντι στα παιδιά.
• Υποχρεώσεις των παιδιών απέναντι στην οικογένεια.

Οι συμμετέχοντες καλούνται να εκφράσουν τον βαθμό συμφωνίας τους με κάθε πρόταση, αποτυπώνοντας τις προσωπικές τους αντιλήψεις σχετικά με τις οικογενειακές αξίες, τους κοινωνικούς ρόλους και τις διαγενεακές σχέσεις.

Η κλίμακα χρησιμοποιείται σε έρευνες ψυχολογίας, κοινωνιολογίας, παιδαγωγικής, οικογενειακών σπουδών και διαπολιτισμικής ψυχολογίας, συμβάλλοντας στην κατανόηση των πολιτισμικών διαφορών και της εξέλιξης των οικογενειακών αντιλήψεων.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων βασίζεται στις συνολικές και επιμέρους βαθμολογίες των τριών θεματικών διαστάσεων, επιτρέποντας την αποτύπωση του βαθμού υιοθέτησης παραδοσιακών οικογενειακών αξιών από τους συμμετέχοντες.

Το εργαλείο χρησιμοποιείται για τη μελέτη:

• των οικογενειακών αξιών,
• των γονεϊκών ρόλων,
• της διαγενεακής αλληλεγγύης,
• των σχέσεων γονέων–παιδιών,
• της κοινωνικοποίησης,
• των πολιτισμικών διαφορών στις οικογενειακές αντιλήψεις,
• της επίδρασης κοινωνικών και δημογραφικών χαρακτηριστικών στις οικογενειακές αξίες.

Στις ερευνητικές εφαρμογές πραγματοποιούνται συνήθως αναλύσεις περιγραφικής στατιστικής, συγκρίσεις μεταξύ ομάδων (t-test, ANOVA), αναλύσεις συσχέτισης (Pearson ή Spearman), πολλαπλή παλινδρόμηση, καθώς και ψυχομετρικοί έλεγχοι αξιοπιστίας μέσω Cronbach’s α και διερεύνηση της παραγοντικής δομής με Διερευνητική (EFA) και Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση (CFA), όπου απαιτείται.

Σκοπός

Βασικός σκοπός του Family Values Questionnaire (FV-18) είναι η μέτρηση της στάσης των ατόμων απέναντι στις παραδοσιακές οικογενειακές αξίες και στους κοινωνικούς ρόλους που αναπτύσσονται μέσα στην οικογένεια.

Η κλίμακα επιτρέπει τη διερεύνηση του βαθμού στον οποίο οι συμμετέχοντες αποδέχονται ή απορρίπτουν παραδοσιακές αντιλήψεις σχετικά με τις σχέσεις εξουσίας μεταξύ των γονέων, τις ευθύνες των γονέων απέναντι στα παιδιά και τις υποχρεώσεις των παιδιών προς την οικογένεια. Παράλληλα, αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για τη μελέτη της επίδρασης των κοινωνικών αλλαγών, της εκπαίδευσης και της πολιτισμικής διαφοροποίησης στις οικογενειακές αξίες.

Βαθμολόγηση

Η βαθμολόγηση πραγματοποιείται με επταβάθμια κλίμακα τύπου Likert, όπου:

• 1 = Διαφωνώ απόλυτα
• 2 = Διαφωνώ πολύ
• 3 = Διαφωνώ
• 4 = Ούτε συμφωνώ ούτε διαφωνώ
• 5 = Συμφωνώ
• 6 = Συμφωνώ πολύ
• 7 = Συμφωνώ απόλυτα

Η συνολική βαθμολογία υπολογίζεται από τις απαντήσεις στις 18 προτάσεις, ενώ μπορούν να υπολογιστούν και επιμέρους βαθμολογίες για καθεμία από τις τρεις θεματικές διαστάσεις. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν ισχυρότερη αποδοχή των παραδοσιακών οικογενειακών αξιών.

Ψυχομετρικά Χαρακτηριστικά

Το FV-18 αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της διαπολιτισμικής έρευνας για τις οικογενειακές αξίες και χρησιμοποιείται ευρέως σε μελέτες που εξετάζουν τις πολιτισμικές διαφοροποιήσεις και τις κοινωνικές μεταβολές στην οικογενειακή ζωή.

Η ψυχομετρική αξιολόγηση της κλίμακας περιλαμβάνει τον έλεγχο της εσωτερικής συνέπειας, της παραγοντικής εγκυρότητας και της συγκλίνουσας εγκυρότητας μέσω συσχετίσεων με άλλες κλίμακες που αξιολογούν οικογενειακές στάσεις, κοινωνικές αξίες και πολιτισμικούς προσανατολισμούς. Το εργαλείο έχει χρησιμοποιηθεί σε πολυάριθμες διαπολιτισμικές έρευνες, συμβάλλοντας στην κατανόηση των διαφορών μεταξύ παραδοσιακών και σύγχρονων οικογενειακών προτύπων.

Βιβλιογραφία

Γεώργας, Δ. (1991). Intrafamily Acculturation of Family Values in Greece. Journal of Cross-Cultural Psychology, 22, 445–457.

Georgas, J., Berry, J. W., van de Vijver, F. J. R., Kagitcibasi, C., & Poortinga, Y. H. (2006). Families Across Cultures: A 30-Nation Psychological Study. Cambridge University Press.

Georgas, J., Christakopoulou, S., Poortinga, Y. H., Angleitner, A., Goodwin, R., & Charalambous, N. (1997). The relationship of family bonds to family structure and function across cultures. Journal of Cross-Cultural Psychology.