Πολιτισμικό Κεφάλαιο Γονέων και Εκπαιδευτική Επίδοση: Ερωτηματολόγιο και Ερευνητικό Πλαίσιο [GRAAF-17]

Περιγραφή Ερωτηματολογίου

Το παρόν ερωτηματολόγιο αποσκοπεί στη μέτρηση της πολιτισμικής κεφαλαιουχικής επίδρασης των γονέων στην εκπαιδευτική πορεία των παιδιών τους. Βασίζεται θεωρητικά στο έργο του Pierre Bourdieu περί πολιτισμικής αναπαραγωγής και του Paul DiMaggio περί πολιτισμικής κινητικότητας. Εστιάζει σε δύο κύριες διαστάσεις της πολιτισμικής συμπεριφοράς των γονέων: τη συμμετοχή σε δραστηριότητες υψηλού πολιτισμού (όπως επισκέψεις σε μουσεία, θέατρο, συναυλίες) και τη συνήθεια ανάγνωσης στο οικογενειακό περιβάλλον. Το εργαλείο στηρίζεται στη μεθοδολογία του Netherlands Family Survey 1992–93, ενώ έχουν γίνει προσαρμογές για εφαρμογή στον ελληνικό πληθυσμό.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Τα δεδομένα που συλλέγονται μπορούν να αναλυθούν με τη χρήση ποσοτικών μεθόδων, όπως γραμμική ή λογιστική παλινδρόμηση, ώστε να εκτιμηθεί ο βαθμός επίδρασης των πολιτισμικών μεταβλητών στην εκπαιδευτική επίδοση των παιδιών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάλυση αλληλεπίδρασης μεταξύ πολιτισμικής κεφαλαιοποίησης και κοινωνικοοικονομικής προέλευσης, προκειμένου να εξεταστεί ποια θεωρία ανταποκρίνεται καλύτερα στα εμπειρικά δεδομένα: η πολιτισμική αναπαραγωγή ή η πολιτισμική κινητικότητα. Τα αποτελέσματα μπορούν να οδηγήσουν σε ουσιαστικά συμπεράσματα σχετικά με τη μετάδοση ανισοτήτων ή ευκαιριών μέσω της οικογένειας.

Στόχος

Στόχος του ερωτηματολογίου είναι να διερευνηθεί σε ποιον βαθμό οι πολιτισμικές πρακτικές των γονέων επηρεάζουν την εκπαιδευτική επίδοση των παιδιών τους, αν η ανάγνωση και η πολιτισμική συμμετοχή έχουν ανεξάρτητη ή συνδυαστική επίδραση, και αν αυτές οι επιδράσεις διαφοροποιούνται με βάση την κοινωνική προέλευση. Επιπλέον, αποσκοπεί στο να αποσαφηνίσει ποια θεωρητική προσέγγιση είναι πιο κατάλληλη για να εξηγήσει την εκπαιδευτική επιτυχία στον σύγχρονο κοινωνικό και θεσμικό ελληνικό ή ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Βαθμονόμηση

Οι απαντήσεις κωδικοποιούνται αριθμητικά σε κλίμακες τύπου Likert (π.χ. από το 1 = ποτέ έως το 5 = πολύ συχνά), ανάλογα με τη συχνότητα συμμετοχής σε πολιτισμικές δραστηριότητες ή αναγνωστικές πρακτικές. Δημιουργούνται δύο βασικοί σύνθετοι δείκτες: ο Δείκτης Πολιτισμικής Συμμετοχής (μέσος όρος απαντήσεων σε ερωτήματα που αφορούν θέατρο, συναυλίες, μουσεία, εκθέσεις) και ο Δείκτης Αναγνωστικής Κουλτούρας (σύνθεση απαντήσεων σε ερωτήματα που αφορούν την ύπαρξη βιβλίων στο σπίτι, συνήθειες ανάγνωσης, κοινές αναγνωστικές δραστηριότητες με τα παιδιά). Οι δείκτες αυτοί εισάγονται σε μοντέλα παλινδρόμησης μαζί με δημογραφικά και κοινωνικά δεδομένα για την εξαγωγή συμπερασμάτων.

Βιβλιογραφία

Bourdieu, P. (1973). Cultural reproduction and social reproduction. In R. Brown (Ed.), Knowledge, Education and Cultural Change. DiMaggio, P. (1982). Cultural capital and school success: The impact of status culture participation on the grades of U.S. high school students. American Sociological Review. De Graaf, P. M., De Graaf, N. D., & Kraaykamp, G. (2000). Parental cultural capital and educational attainment in the Netherlands: A refinement of the cultural capital perspective. Sociology of Education, 73(2), 92–111. Farkas, G. (1996). Human Capital or Cultural Capital? Aldine de Gruyter.