Ερωτηματολόγιο Προσκόλλησης σε Γονείς και Συνομηλίκους [IPPA-25]

Περιγραφή του Εργαλείου

Το Inventory of Parent and Peer Attachment (IPPA) αποτελεί εργαλείο αυτοαναφοράς που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της ποιότητας της συναισθηματικής σχέσης και της προσκόλλησης των νέων με τους γονείς και τους συνομηλίκους τους.

Το ερωτηματολόγιο εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο το άτομο αντιλαμβάνεται τις σχέσεις του με σημαντικά πρόσωπα της ζωής του και, ειδικότερα, με τη μητέρα ή το πρόσωπο που έχει τον μητρικό ρόλο, τον πατέρα ή το πρόσωπο που έχει τον πατρικό ρόλο και τους στενούς φίλους.

Η προσέγγιση του IPPA επικεντρώνεται στην υποκειμενική αντίληψη της σχέσης και επιτρέπει τη διερεύνηση χαρακτηριστικών όπως η εμπιστοσύνη, η επικοινωνία, η συναισθηματική κατανόηση, η αποδοχή και οι εμπειρίες αποξένωσης ή συναισθηματικής απόστασης.

Στόχος

Βασικός στόχος του IPPA είναι η αξιολόγηση της αντιλαμβανόμενης ποιότητας των δεσμών προσκόλλησης με γονείς και συνομηλίκους.

Μέσω των ερωτήσεών του διερευνάται κατά πόσο το άτομο αισθάνεται ότι τα σημαντικά πρόσωπα της ζωής του:

το κατανοούν και σέβονται τα συναισθήματά του,

ενδιαφέρονται για τις απόψεις και τις ανησυχίες του,

είναι διαθέσιμα όταν χρειάζεται να μιλήσει για προσωπικές δυσκολίες,

μπορούν να αποτελέσουν πηγή εμπιστοσύνης και υποστήριξης,

και κατά πόσο στη σχέση εμφανίζονται συναισθήματα θυμού, απομάκρυνσης, μοναξιάς ή έλλειψης κατανόησης.

Η ξεχωριστή αξιολόγηση των σχέσεων με τη μητέρα, τον πατέρα και τους φίλους επιτρέπει τη διαμόρφωση ενός περισσότερο διαφοροποιημένου προφίλ των σημαντικών διαπροσωπικών δεσμών του συμμετέχοντα.

Δομή του IPPA-25

Στο συγκεκριμένο ερωτηματολόγιο η αξιολόγηση οργανώνεται σε τρία διακριτά μέρη:

Μέρος Ι – Μητέρα: Περιλαμβάνει 25 ερωτήσεις που αφορούν τη σχέση με τη μητέρα ή με το πρόσωπο που θεωρείται ότι ασκεί τον σημαντικότερο μητρικό ρόλο.

Μέρος ΙΙ – Πατέρας: Περιλαμβάνει 25 αντίστοιχες ερωτήσεις σχετικά με τη σχέση με τον πατέρα ή το πρόσωπο που ασκεί τον πατρικό ρόλο.

Μέρος ΙΙΙ – Φίλοι: Περιλαμβάνει 25 ερωτήσεις σχετικά με τις σχέσεις με τους στενούς φίλους.

Η διάκριση αυτή επιτρέπει την ανεξάρτητη διερεύνηση των διαφορετικών πηγών διαπροσωπικής και συναισθηματικής υποστήριξης.

Βασικές Διαστάσεις της Προσκόλλησης

Η ερμηνεία του IPPA συνδέεται συνήθως με τρεις βασικές διαστάσεις της ποιότητας της σχέσης:

Εμπιστοσύνη (Trust): Αφορά τον βαθμό στον οποίο το άτομο αισθάνεται ότι το σημαντικό πρόσωπο το κατανοεί, σέβεται τα συναισθήματά του, αποδέχεται τις ανάγκες του και μπορεί να αποτελέσει αξιόπιστη πηγή υποστήριξης.

Επικοινωνία (Communication): Αφορά την ποιότητα της λεκτικής και συναισθηματικής επικοινωνίας, την άνεση στην έκφραση προβλημάτων και ανησυχιών και την αντίληψη ότι το άλλο πρόσωπο ακούει και ενδιαφέρεται.

Αποξένωση (Alienation): Αφορά εμπειρίες συναισθηματικής απόστασης, θυμού, έλλειψης κατανόησης, μοναξιάς ή αίσθησης ότι οι συναισθηματικές ανάγκες δεν αναγνωρίζονται επαρκώς.

Η συνεκτίμηση αυτών των διαστάσεων προσφέρει πληρέστερη εικόνα της αντιλαμβανόμενης ποιότητας των δεσμών προσκόλλησης.

Βαθμονόμηση

Στο συγκεκριμένο αρχείο, οι ερωτήσεις των τριών ενοτήτων βαθμολογούνται μέσω πενταβάθμιας κλίμακας από 1 έως 5.

Οι λεκτικές διαβαθμίσεις εκτείνονται από:

1 = Δεν ισχύει ποτέ / Σχεδόν ποτέ

έως

5 = Ισχύει σχεδόν πάντα / Ισχύει πάντα

Οι συμμετέχοντες επιλέγουν έναν αριθμό που αντιπροσωπεύει τον βαθμό στον οποίο κάθε πρόταση ανταποκρίνεται στην εμπειρία τους.

Το ερωτηματολόγιο περιλαμβάνει τόσο θετικά όσο και αρνητικά διατυπωμένα στοιχεία. Για τον λόγο αυτό, κατά τον υπολογισμό των βαθμολογιών απαιτείται η κατάλληλη αντιστροφή των σχετικών items σύμφωνα με το σύστημα βαθμολόγησης της έκδοσης που χρησιμοποιείται.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του IPPA μπορεί να πραγματοποιηθεί ξεχωριστά για τις σχέσεις με μητέρα, πατέρα και συνομηλίκους, επιτρέποντας τη σύγκριση της ποιότητας των διαφορετικών δεσμών.

Σε επίπεδο περιγραφικής στατιστικής μπορούν να υπολογιστούν μέσες τιμές, τυπικές αποκλίσεις και κατανομές των βαθμολογιών.

Η αξιοπιστία των επιμέρους διαστάσεων μπορεί να εξεταστεί με δείκτες εσωτερικής συνέπειας, όπως ο Cronbach’s alpha (α) ή, όπου κρίνεται κατάλληλο, ο McDonald’s omega (ω).

Σε ερευνητικές εφαρμογές μπορούν επίσης να διερευνηθούν οι σχέσεις των βαθμολογιών προσκόλλησης με άλλες ψυχοκοινωνικές μεταβλητές μέσω συσχετίσεων, συγκρίσεων μεταξύ ομάδων, παλινδρόμησης ή περισσότερο σύνθετων πολυμεταβλητών μοντέλων.

Εφαρμογές

Το IPPA μπορεί να αξιοποιηθεί σε έρευνες που εξετάζουν τις οικογενειακές σχέσεις, την προσκόλληση, τις σχέσεις με συνομηλίκους και τη διαπροσωπική λειτουργικότητα.

Η δυνατότητα ξεχωριστής αξιολόγησης της σχέσης με τη μητέρα, τον πατέρα και τους φίλους είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε μελέτες όπου ενδιαφέρει η σύγκριση διαφορετικών πηγών συναισθηματικής υποστήριξης και διαπροσωπικής ασφάλειας.

Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί σε συνδυασμό με άλλα ψυχομετρικά εργαλεία για τη διερεύνηση της σχέσης της προσκόλλησης με μεταβλητές που αφορούν την ψυχοκοινωνική προσαρμογή και τις διαπροσωπικές σχέσεις.

Ερμηνεία Αποτελεσμάτων

Η ερμηνεία του IPPA είναι προτιμότερο να πραγματοποιείται τόσο σε επίπεδο των επιμέρους διαστάσεων όσο και ξεχωριστά για κάθε σημαντική σχέση.

Υψηλότερα επίπεδα Εμπιστοσύνης και Επικοινωνίας, σε συνδυασμό με χαμηλότερα επίπεδα Αποξένωσης, είναι συμβατά με θετικότερη αντιλαμβανόμενη ποιότητα της σχέσης προσκόλλησης.

Αντίθετα, υψηλότερη αποξένωση μπορεί να αντανακλά μεγαλύτερη συναισθηματική απόσταση, δυσκολίες κατανόησης ή μειωμένη αίσθηση διαπροσωπικής υποστήριξης.

Ιδιαίτερη αξία έχει η σύγκριση των αποτελεσμάτων μεταξύ των τριών σχέσεων, καθώς ένα άτομο μπορεί να παρουσιάζει διαφορετικό πρότυπο προσκόλλησης με τη μητέρα, τον πατέρα και τους στενούς φίλους.

Οι βαθμολογίες του IPPA δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται αυτοτελώς ως κλινική διάγνωση. Η ερμηνεία τους πρέπει να πραγματοποιείται σε συνάρτηση με την έκδοση του εργαλείου, τον πληθυσμό, τον ερευνητικό σχεδιασμό και τα διαθέσιμα ψυχομετρικά δεδομένα.

Σημείωση για το Συγκεκριμένο Αρχείο

Το αρχείο που εξετάζεται δεν περιλαμβάνει αποκλειστικά το IPPA. Μετά τις τρεις ενότητες για μητέρα, πατέρα και φίλους, περιλαμβάνει επιπλέον δύο διαφορετικές ομάδες ερωτήσεων.

Η πρώτη αποτελείται από 28 προτάσεις με κλίμακα 0–4 και περιλαμβάνει περιεχόμενο σχετικό με ενσυναίσθηση, υιοθέτηση της οπτικής του άλλου και συναισθηματικές αντιδράσεις.

Η δεύτερη περιλαμβάνει 10 προτάσεις αυτοαξιολόγησης, με τετραβάθμια κλίμακα συμφωνίας από «Διαφωνώ απόλυτα» έως «Συμφωνώ απόλυτα».

Επομένως, για τη στατιστική επεξεργασία του συνολικού αρχείου, οι συγκεκριμένες ενότητες πρέπει να αντιμετωπιστούν ως διακριτά εργαλεία και όχι ως μέρος της βαθμολογίας του IPPA.