Κλίμακα Ολικής Εκτίμησης Λειτουργικότητας [TGAS-100]

Περιγραφή Κλίμακας

Η Κλίμακα Ολικής Εκτίμησης Λειτουργικότητας (The Global Assessment Scale – TGAS) αποτελεί ένα κλινικό εργαλείο αξιολόγησης της συνολικής ψυχοκοινωνικής λειτουργικότητας ενός ατόμου, το οποίο αντιμετωπίζει κάποια μορφή ψυχικής διαταραχής ή σημαντική ψυχολογική επιβάρυνση. Στόχος της είναι η ολόπλευρη εκτίμηση της λειτουργικής κατάστασης του ατόμου σε συνδυασμό με την παρουσία ψυχοπαθολογικών συμπτωμάτων.

Η κλίμακα αναπτύχθηκε από τους Spitzer et al. το 1976 και προσαρμόστηκε στην ελληνική γλώσσα από τον Μαδιανό το 1987. Η βασική θεωρητική προσέγγιση της TGAS στηρίζεται στην αξιολόγηση της λειτουργικότητας του ατόμου σε ένα συνεχές μεταξύ ψυχικής υγείας και ψυχικής νόσου, συνδυάζοντας την ανίχνευση ψυχοπαθολογικών καταστάσεων με τον βαθμό διατήρησης της ενεργητικότητας και της αυτονομίας του ατόμου.

Η TGAS χρησιμοποιείται κυρίως στην ψυχιατρική και στην κλινική ψυχολογία για την εκτίμηση της επίδρασης μιας ψυχικής διαταραχής στην καθημερινή ζωή, στις κοινωνικές σχέσεις και στην ικανότητα προσαρμογής του ατόμου.

Στόχος Κλίμακας

Βασικός στόχος της TGAS είναι η συνολική αξιολόγηση της λειτουργικότητας ενός ατόμου, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων όσο και την ικανότητα διατήρησης βασικών λειτουργιών της καθημερινής ζωής.

Η κλίμακα αποσκοπεί στην εκτίμηση του βαθμού στον οποίο ένα άτομο μπορεί να ανταποκρίνεται στις κοινωνικές, επαγγελματικές και προσωπικές απαιτήσεις, παράλληλα με την αξιολόγηση της ψυχικής του κατάστασης.

Παράλληλα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση της πορείας μιας ψυχικής διαταραχής, την αξιολόγηση θεραπευτικών παρεμβάσεων και τη σύγκριση της λειτουργικότητας μεταξύ διαφορετικών χρονικών περιόδων.

Δομή και Περιεχόμενο

Η TGAS αποτελεί μία μονοδιάστατη κλίμακα συνολικής αξιολόγησης, η οποία αποδίδει μία αριθμητική βαθμολογία από 1 έως 100. Η βαθμολογία αντιπροσωπεύει το συνολικό επίπεδο λειτουργικότητας του ατόμου σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο.

Η αξιολόγηση πραγματοποιείται λαμβάνοντας υπόψη δύο βασικούς παράγοντες: την παρουσία και ένταση ψυχοπαθολογικών συμπτωμάτων και τον βαθμό διατήρησης της κοινωνικής, επαγγελματικής και προσωπικής λειτουργικότητας.

Η χρονική περίοδος αναφοράς αφορά συνήθως τον μήνα που προηγείται της αξιολόγησης.

Βαθμονόμηση

Η TGAS χωρίζεται σε δέκα ισόποσα επίπεδα λειτουργικότητας με τιμές από 1 έως 100.

Οι υψηλές βαθμολογίες αντιστοιχούν σε καλύτερη λειτουργικότητα και μικρότερη ψυχοπαθολογική επιβάρυνση.

Οι τιμές 81–100 αφορούν άτομα με πολύ καλή λειτουργικότητα, χωρίς σημαντικά προβλήματα ψυχικής ή σωματικής φύσης, τα οποία παρουσιάζουν αποτελεσματική κοινωνική επικοινωνία και προσαρμογή.

Οι τιμές 31–70 αντιστοιχούν σε άτομα που παρουσιάζουν διαφορετικού βαθμού ψυχολογικές δυσκολίες και ενδέχεται να απευθύνονται σε ειδικό ψυχικής υγείας για υποστήριξη.

Οι χαμηλότερες τιμές 1–30 συνδέονται με σοβαρή λειτουργική έκπτωση και μπορεί να αφορούν άτομα που χρειάζονται εντατικότερη θεραπευτική ή νοσηλευτική φροντίδα.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η ανάλυση των αποτελεσμάτων της TGAS βασίζεται στη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ της βαθμολογίας λειτουργικότητας και άλλων δεικτών ψυχικής υγείας.

Η συνολική βαθμολογία της κλίμακας έχει παρουσιάσει σημαντική συσχέτιση με τον βαθμό αυτονομίας και ενεργητικότητας των ατόμων, με συντελεστή συσχέτισης r = 0,65 (p = 0,01).

Επιπλέον, έχει παρατηρηθεί αρνητική σχέση μεταξύ του αριθμού των συμπτωμάτων που σχετίζονται με σχιζοφρενική ψύχωση και του επιπέδου λειτουργικότητας, γεγονός που υποδεικνύει ότι η αύξηση των συμπτωμάτων συνδέεται με μείωση της ενεργητικότητας και της καθημερινής προσαρμογής.

Η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο σε κλινικές αξιολογήσεις όσο και σε ερευνητικά πρωτόκολλα που εξετάζουν την πορεία και την πρόγνωση ψυχικών διαταραχών.

Εγκυρότητα Κλίμακας

Η εγκυρότητα της TGAS έχει αξιολογηθεί μέσω της συσχέτισης των βαθμολογιών της με δείκτες λειτουργικότητας και ψυχοπαθολογίας.

Μελέτες έδειξαν ότι το όριο βαθμολογίας 40 παρουσιάζει σημαντική διακριτική ικανότητα, καθώς το 84% των ατόμων που αξιολογήθηκαν μεταξύ των τιμών 10 και 40 παρουσίασε επιδείνωση της νόσου. Το εύρημα αυτό υποστηρίζει τη χρησιμότητα της κλίμακας στην πρόβλεψη πιθανής λειτουργικής επιδείνωσης.

Η TGAS αποτελεί επομένως ένα χρήσιμο εργαλείο για την εκτίμηση της σοβαρότητας της λειτουργικής έκπτωσης και την παρακολούθηση της εξέλιξης της ψυχικής κατάστασης.

Αξιοπιστία Κλίμακας

Η αξιοπιστία της TGAS αξιολογήθηκε μέσω ανεξάρτητων κλινικών εκτιμήσεων από δύο ψυχιάτρους.

Οι αξιολογητές κατέληξαν σε δείκτη αξιοπιστίας 0,74, τιμή που θεωρείται ικανοποιητική και υποδηλώνει καλή συμφωνία μεταξύ των εκτιμητών. Παράλληλα, η αξιοπιστία των επαναληπτικών μετρήσεων παρουσιάζει υψηλή σταθερότητα.

Εφαρμογές

Η TGAS χρησιμοποιείται στην ψυχιατρική, στην κλινική ψυχολογία και στην κοινωνική ψυχιατρική για την αξιολόγηση της λειτουργικότητας ατόμων με ψυχικές διαταραχές.

Αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για την παρακολούθηση ασθενών με σοβαρές ψυχικές διαταραχές, την αξιολόγηση θεραπευτικών παρεμβάσεων και τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ συμπτωματολογίας και καθημερινής λειτουργικότητας.

Η χρήση της επιτρέπει μια συνολική προσέγγιση της ψυχικής υγείας, καθώς δεν περιορίζεται μόνο στην παρουσία συμπτωμάτων αλλά εξετάζει και την ικανότητα του ατόμου να διατηρεί ενεργό και λειτουργικό ρόλο στο κοινωνικό του περιβάλλον.

Βιβλιογραφία

Madianos, M., Economou, M., Peppou, L. E., Kallergis, G., Rogakou, E., & Alevizopoulos, G. (2012). Measuring public attitudes to severe mental illness in Greece: Development of a new scale. The European Journal of Psychiatry, 26(1), 55–67.

Pedersen, G., Urnes, Ø., Hummelen, B., Wilberg, T., & Kvarstein, E. H. (2018). Revised manual for the Global Assessment of Functioning scale. European Psychiatry, 51, 16–19.

Κλεάνθους, Ε. (2019). Διερεύνηση της σχέσης ανάμεσα στις ανάγκες, την ποιότητα ζωής και την ολική λειτουργικότητα των ψυχικά πασχόντων στην Κύπρο. Διδακτορική διατριβή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.